Zadanie 9, matura maj 2026, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówW kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) punkty A = (1, −1) oraz B = (4, 0) są wierzchołkami trójkąta ABC, w którym ∣CA∣ = ∣CB∣. Jedno z ramion trójkąta ABC zawiera się w prostej o równaniu x + 2y − 4 = 0. Na boku AC tego trójkąta obrano taki punkt M, że ∣AM∣ : ∣MC∣ = 1 : 4.
Wyznacz równanie okręgu, który ma środek w punkcie M i przechodzi przez punkt C. Zapisz obliczenia.
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Obliczenia:
1. Punkt B leży na prostej x + 2y − 4 = 0, punkt A nie leży na tej prostej, zatem ramię BC zawiera się w tej prostej.
2. Niech C = (xC, yC). Wówczas .
3. Z warunku ∣CA∣ = ∣CB∣ wynika równanie: (1 − xC)2 + (−1 − yC)2 = (4 − xC)2 + (0 − yC)2.
4. Po podstawieniu i uproszczeniu: 6xC + 2yC − 14 = 0, skąd xC = 2 i C = (2, 1).
5. Punkt M spełnia , stąd .
6. Promień okręgu: .
Sposób II
Niech D będzie punktem przecięcia prostej AB z prostą prostopadłą do AB, przechodzącą przez M, a E punktem przecięcia prostej AB z prostą równoległą do BC, przechodzącą przez M.
Punkt A nie leży na prostej x + 2y − 4 = 0, a punkt B na niej leży, więc zawiera ona ramię BC.
Z twierdzenia Talesa . Stąd , więc . Prosta ME ma równanie .
Ponieważ ME ∥ BC, trójkąt AME jest równoramienny i ∣AM∣ = ∣ME∣. Stąd MD jest symetralną AE, więc D dzieli AB w stosunku 1 : 9, licząc od A.
, czyli , stąd .
Współczynnik kierunkowy prostej AB wynosi , więc prosta MD ma równanie .
Z otrzymujemy .
.
Kwadrat promienia: . Zatem równanie okręgu ma postać .
Schemat punktowania
Zasady oceniania dla sposobu I
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: .
obliczenie współrzędnych punktów C oraz M: C = (2, 1) oraz
– obliczenie współrzędnych punktu C oraz długości odcinka MC: C = (2, 1) oraz .
albo
obliczenie współrzędnych punktu C: C = (2, 1)
– zapisanie równania z jedną niewiadomą (pierwszą lub drugą współrzędną punktu C) oraz wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. oraz oraz .
albo
zapisanie równania z jedną niewiadomą (pierwszą lub drugą współrzędną punktu C), np. , 6(4 − 2yC) + 2yC − 14 = 0
– wyznaczenie równania stopnia pierwszego symetralnej boku AB trójkąta oraz wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. 6x + 2y − 14 = 0 oraz oraz .
albo
wyznaczenie równania stopnia pierwszego symetralnej boku AB trójkąta, np. 6x + 2y − 14 = 0
– zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej, np. ,
ALBO
– wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. oraz .
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający zapisze współrzędne punktu C = (2, 1) oraz uzasadni (np. rachunkowo), że ten punkt spełnia warunki zadania, to za tę część rozwiązania otrzymuje 3 punkty. Jeżeli zdający takiego uzasadnienia nie zapisze, to za tę część rozwiązania otrzymuje 0 punktów.
2. a) Jeżeli zdający przyjmuje ∣AM∣ : ∣MC∣ = 4 : 1, to może otrzymać co najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie.
b) Jeżeli zdający przyjmuje stosunek ∣AM∣ : ∣MC∣ inny niż 1 : 4 lub 4 : 1, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający przyjmie bez uzasadnienia, że prosta AC jest prostopadła do prostej BC, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej lub wyznaczenie/obliczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, oraz 1 punkt za konsekwentne rozwiązanie zadania do końca).
Zasady oceniania dla sposobu II
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: .
obliczenie współrzędnych punktu M oraz współrzędnych wektora (lub współrzędnych wektora ): oraz (lub ).
obliczenie współrzędnych punktu D oraz wyznaczenie równania prostej ME: oraz np.
– obliczenie współrzędnych punktu E oraz wyznaczenie równania prostej MD: oraz np. .
albo
obliczenie współrzędnych punktów D oraz E: oraz
– wyznaczenie równania prostej MD, np. ,
ALBO
– wyznaczenie równania prostej ME, np. .
albo
obliczenie współrzędnych punktu D:
– obliczenie współrzędnych punktu E: .
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeżeli zdający uzasadni, że punkt C = (2, 1) spełnia warunki zadania, otrzymuje 3 punkty za tę część. Jeżeli przyjmie stosunek ∣AM∣ : ∣MC∣ = 4 : 1 zamiast 1 : 4, może otrzymać co najwyżej 4 punkty. Jeżeli przyjmie inny stosunek, co najwyżej 3 punkty. Jeżeli bez uzasadnienia założy prostopadłość AC do BC, co najwyżej 2 punkty.