Zadanie 9, matura maj 2026, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) punkty A = (1, −1) oraz B = (4, 0) są wierzchołkami trójkąta ABC, w którym ∣CA∣ = ∣CB∣. Jedno z ramion trójkąta ABC zawiera się w prostej o równaniu x + 2y − 4 = 0. Na boku AC tego trójkąta obrano taki punkt M, że ∣AM∣ : ∣MC∣ = 1 : 4.

Wyznacz równanie okręgu, który ma środek w punkcie M i przechodzi przez punkt C. Zapisz obliczenia.

Pan Ignacy

Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

(x−65)2+(y+35)2=165(x - \frac{6}{5})^2 + (y + \frac{3}{5})^2 = \frac{16}{5}

Obliczenia:

1. Punkt B leży na prostej x + 2y − 4 = 0, punkt A nie leży na tej prostej, zatem ramię BC zawiera się w tej prostej.

2. Niech C = (xC, yC). Wówczas yC=−12xC+2y_C = -\frac{1}{2}x_C + 2.

3. Z warunku ∣CA∣ = ∣CB∣ wynika równanie: (1 − xC)2 + (−1 − yC)2 = (4 − xC)2 + (0 − yC)2.

4. Po podstawieniu i uproszczeniu: 6xC + 2yC − 14 = 0, skąd xC = 2 i C = (2, 1).

5. Punkt M spełnia AM→=15AC→\overrightarrow{AM} = \frac{1}{5}\overrightarrow{AC}, stąd M=(65,−35)M = (\frac{6}{5}, -\frac{3}{5}).

6. Promień okręgu: ∣MC∣2=(2−65)2+(1+35)2=165|MC|^2 = (2 - \frac{6}{5})^2 + (1 + \frac{3}{5})^2 = \frac{16}{5}.

Sposób II

Niech D będzie punktem przecięcia prostej AB z prostą prostopadłą do AB, przechodzącą przez M, a E punktem przecięcia prostej AB z prostą równoległą do BC, przechodzącą przez M.

Punkt A nie leży na prostej x + 2y − 4 = 0, a punkt B na niej leży, więc zawiera ona ramię BC.

Z twierdzenia Talesa AE→=15AB→\overrightarrow{AE}=\frac15\overrightarrow{AB}. Stąd [xE−1,yE+1]=15[3,1][x_E-1,y_E+1]=\frac15[3,1], więc E=(85,−45)E=(\frac85,-\frac45). Prosta ME ma równanie y=−12(x−85)−45=−12xy=-\frac12(x-\frac85)-\frac45=-\frac12x.

Ponieważ ME ∥ BC, trójkąt AME jest równoramienny i ∣AM∣ = ∣ME∣. Stąd MD jest symetralną AE, więc D dzieli AB w stosunku 1 : 9, licząc od A.

AD→=110AB→\overrightarrow{AD}=\frac1{10}\overrightarrow{AB}, czyli [xD−1,yD+1]=110[3,1][x_D-1,y_D+1]=\frac1{10}[3,1], stąd D=(1310,−910)D=(\frac{13}{10},-\frac9{10}).

Współczynnik kierunkowy prostej AB wynosi 13\frac13, więc prosta MD ma równanie y=−3(x−1310)−910=−3x+3y=-3(x-\frac{13}{10})-\frac9{10}=-3x+3.

Z −12x=−3x+3-\frac12x=-3x+3 otrzymujemy M=(65,−35)M=(\frac65,-\frac35).

MC→=4AM→=4[65−1,−35+1]=[45,85]\overrightarrow{MC}=4\overrightarrow{AM}=4[\frac65-1,-\frac35+1]=[\frac45,\frac85].

Kwadrat promienia: ∣MC∣2=(45)2+(85)2=165|MC|^2=(\frac45)^2+(\frac85)^2=\frac{16}{5}. Zatem równanie okręgu ma postać (x−65)2+(y+35)2=165(x-\frac65)^2+(y+\frac35)^2=\frac{16}{5}.

Schemat punktowania

Zasady oceniania dla sposobu I

5 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: (x−65)2+(y+35)2=165(x-\frac65)^2+(y+\frac35)^2=\frac{16}{5}.

4 pkt

obliczenie współrzędnych punktów C oraz M: C = (2, 1) oraz M=(65,−35)M=(\frac65,-\frac35)

– obliczenie współrzędnych punktu C oraz długości odcinka MC: C = (2, 1) oraz ∣MC∣=45|MC|=\frac4{\sqrt5}.

albo

3 pkt

obliczenie współrzędnych punktu C: C = (2, 1)

– zapisanie równania z jedną niewiadomą (pierwszą lub drugą współrzędną punktu C) oraz wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. 6xC+2(−12xC+2)−14=06x_C+2(-\frac12x_C+2)-14=0 oraz xM=15(xC−xA)+xAx_M=\frac15(x_C-x_A)+x_A oraz yM=15(yC−yA)+yAy_M=\frac15(y_C-y_A)+y_A.

albo

2 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą (pierwszą lub drugą współrzędną punktu C), np. 6xC+2(−12xC+2)−14=06x_C+2(-\frac12x_C+2)-14=0, 6(4 − 2yC) + 2yC − 14 = 0

– wyznaczenie równania stopnia pierwszego symetralnej boku AB trójkąta oraz wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. 6x + 2y − 14 = 0 oraz xM=15(xC−xA)+xAx_M=\frac15(x_C-x_A)+x_A oraz yM=15(yC−yA)+yAy_M=\frac15(y_C-y_A)+y_A.

albo

1 pkt

wyznaczenie równania stopnia pierwszego symetralnej boku AB trójkąta, np. 6x + 2y − 14 = 0

– zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej, np. C=(xC,−12xC+2)C=(x_C,-\frac12x_C+2),

ALBO

– wyznaczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, np. xM=15(xC−xA)+xAx_M=\frac15(x_C-x_A)+x_A oraz yM=15(yC−yA)+yAy_M=\frac15(y_C-y_A)+y_A.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający zapisze współrzędne punktu C = (2, 1) oraz uzasadni (np. rachunkowo), że ten punkt spełnia warunki zadania, to za tę część rozwiązania otrzymuje 3 punkty. Jeżeli zdający takiego uzasadnienia nie zapisze, to za tę część rozwiązania otrzymuje 0 punktów.

2. a) Jeżeli zdający przyjmuje ∣AM∣ : ∣MC∣ = 4 : 1, to może otrzymać co najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie.

b) Jeżeli zdający przyjmuje stosunek ∣AM∣ : ∣MC∣ inny niż 1 : 4 lub 4 : 1, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

3. Jeżeli zdający przyjmie bez uzasadnienia, że prosta AC jest prostopadła do prostej BC, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej lub wyznaczenie/obliczenie współrzędnych punktu M w zależności od współrzędnych punktów A oraz C, oraz 1 punkt za konsekwentne rozwiązanie zadania do końca).

Zasady oceniania dla sposobu II

5 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: (x−65)2+(y+35)2=165(x-\frac65)^2+(y+\frac35)^2=\frac{16}{5}.

4 pkt

obliczenie współrzędnych punktu M oraz współrzędnych wektora AM→\overrightarrow{AM} (lub współrzędnych wektora MC→\overrightarrow{MC}): M=(65,−35)M=(\frac65,-\frac35) oraz AM→=[15,25]\overrightarrow{AM}=[\frac15,\frac25] (lub MC→=[45,85]\overrightarrow{MC}=[\frac45,\frac85]).

3 pkt

obliczenie współrzędnych punktu D oraz wyznaczenie równania prostej ME: D=(1310,−910)D=(\frac{13}{10},-\frac9{10}) oraz np. y=−12(x−85)−45y=-\frac12(x-\frac85)-\frac45

– obliczenie współrzędnych punktu E oraz wyznaczenie równania prostej MD: E=(85,−45)E=(\frac85,-\frac45) oraz np. y=−3(x−1310)−910y=-3(x-\frac{13}{10})-\frac9{10}.

albo

2 pkt

obliczenie współrzędnych punktów D oraz E: D=(1310,−910)D=(\frac{13}{10},-\frac9{10}) oraz E=(85,−45)E=(\frac85,-\frac45)

– wyznaczenie równania prostej MD, np. y=−3(x−1310)−910y=-3(x-\frac{13}{10})-\frac9{10},

ALBO

– wyznaczenie równania prostej ME, np. y=−12(x−85)−45y=-\frac12(x-\frac85)-\frac45.

albo

1 pkt

obliczenie współrzędnych punktu D: D=(1310,−910)D=(\frac{13}{10},-\frac9{10})

– obliczenie współrzędnych punktu E: E=(85,−45)E=(\frac85,-\frac45).

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający uzasadni, że punkt C = (2, 1) spełnia warunki zadania, otrzymuje 3 punkty za tę część. Jeżeli przyjmie stosunek ∣AM∣ : ∣MC∣ = 4 : 1 zamiast 1 : 4, może otrzymać co najwyżej 4 punkty. Jeżeli przyjmie inny stosunek, co najwyżej 3 punkty. Jeżeli bez uzasadnienia założy prostopadłość AC do BC, co najwyżej 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.