Zadanie 12.1, matura maj 2026, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
W projekcie ogrodu zaplanowano kwietnik w kształcie trójkąta równoramiennego o podstawie długości x metrów nieprzekraczającej 10 metrów. Na tym kwietniku ma znajdować się fontanna w kształcie koła o średnicy 4 metrów, które ma być styczne do każdego z boków trójkątnego kwietnika (zobacz rysunek). Projektantowi zależy, aby przy tak ustalonej wielkości fontanny pole tego kwietnika było najmniejsze.
PowiększPolecenie
3 punktyWykaż, że pole P (wyrażone w metrach kwadratowych) trójkątnego kwietnika o podstawie długości x metrów jest określone wzorem
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Wykazanie wzoru
Rozważmy trójkąt równoramienny ABC o podstawie AB długości x i wysokości CD = h, w który wpisany jest okrąg o promieniu r = 2. Niech S będzie środkiem tego okręgu, E punktem styczności z ramieniem AC, b = ∣AC∣.
Korzystając z podobieństwa trójkątów CES i CDA:
Stąd
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ADC:
Po rozwiązaniu otrzymujemy:
Pole trójkąta:
Sposób II
Przy tych samych oznaczeniach niech . Z trójkąta prostokątnego BSD: . Zatem . Prosta SB jest dwusieczną kąta CBD, więc . Stąd , a .
Sposób III
Niech b = ∣AC∣ i niech p oznacza połowę obwodu trójkąta. Wówczas . Ze wzoru P = pr, przy r = 2, otrzymujemy , więc .
Ze wzoru Herona . Po podstawieniu mamy . Ponieważ P > 0, dzielimy przez P: . Zatem 16P = Px2 − 2x3, skąd .
Sposób IV
Przy oznaczeniach sposobu I niech . Trójkąty ADC i SEC mają kąty 90°, β i 90° − β, więc są podobne. Skala podobieństwa trójkąta ADC do SEC wynosi . Stąd .
Twierdzenie Pitagorasa w ADC daje , czyli .
Po skróceniu i podzieleniu przez h > 0 otrzymujemy , więc . Zatem , co należało wykazać.
Schemat punktowania
poprawne przekształcenia i przeprowadzenie pełnego rozumowania.
spełnienie kryterium zapisanego w pierwszym myślniku w kategorii za 1 punkt oraz zapisanie układu co najwyżej trzech równań niezależnych, umożliwiającego wyznaczenie h w zależności od x
– wyznaczenie w zależności od x, np. (dla sposobu II),
ALBO
– wyznaczenie zależności między P oraz x, np. (dla sposobu III).
albo
zapisanie związku między h i x oraz jedną z wielkości: długością b ramienia, długością odcinka CE lub długością odcinka CS, np. , , ,
– zapisanie związku (dla sposobu II),
ALBO
– zapisanie związku lub (dla sposobu III),
ALBO
– zapisanie związków oraz ,
ALBO
– zapisanie długości boków trójkąta ADC (lub trójkąta CES) w zależności od x i h (dla sposobu IV),
ALBO
– zapisanie długości przyprostokątnych trójkątów ADC oraz CES w zależności od x i h (dla sposobu IV).
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwaga:
Kategorie za 1 punkt oraz za 2 punkty oceniamy w sytuacji, gdy zdający posługuje się symbolem r albo przyjmie r = 2 lub r = 4. Natomiast jeżeli zdający przyjmie promień inny niż 2 lub 4, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Promień okręgu wpisanego wynosi r = 2 (średnica 4 m). Zdający może posługiwać się symbolem r lub przyjąć r = 2. Jeśli przyjmie inny promień, może otrzymać co najwyżej 1 punkt.