Zadanie 4, matura maj 2026, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyPunkty K i L są środkami – odpowiednio – boków AB i BC kwadratu ABCD o boku długości a. Punkt M jest takim punktem na boku BC, że odcinki DK i KM są prostopadłe.
Odcinek AL przecina odcinki DK oraz DM w punktach – odpowiednio – P oraz Q (zobacz rysunek).
PowiększWykaż, że .
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Oznaczmy miarę kąta ADK przez α. Wtedy . Ponieważ ∣DA∣ = ∣AB∣ = a, i kąty DAK oraz ABL są proste, trójkąty DAK i ABL są przystające (bkb). Zatem oraz . Stąd trójkąt APK jest prostokątny i podobny do trójkątów DAK oraz DPA, więc i ∣DP∣ = 4∣PK∣.
Kąt DKM jest prosty i , więc trójkąty prostokątne DKM oraz DPQ są podobne, a skala podobieństwa wynosi . Zatem . Trójkąt KBM jest podobny do trójkąta ABL w skali 1 : 2, więc . Stąd . To należało wykazać.
Sposób II
Niech x = ∣AP∣. Oznaczmy miarę kąta przez α. Wtedy .
Ponieważ ∣DA∣ = ∣AB∣ = a, i kąty oraz są proste, trójkąty DAK i ABL są przystające (cecha bkb). Zatem oraz .
Kąty oraz są naprzemianległe i AD ∥ BC, więc .
Zatem trójkąt DPA jest prostokątny i podobny do trójkąta DAK. Stąd , czyli .
Z twierdzenia Pitagorasa zastosowanego do trójkąta DAP: x2 + (2x)2 = a2, skąd .
Ponieważ kąt DPA jest prosty, więc AL ∥ KM. Trójkąty prostokątne DKM i DPQ są podobne. Ponadto trójkąty ADK i BKM są podobne w skali 2 : 1, zatem ∣DK∣ = 2 ⋅ ∣KM∣. Stąd trójkąt DKM jest podobny do trójkąta DPA.
Wobec tego trójkąty prostokątne DPA i DPQ są przystające (cecha kbk). Stąd . Co należało wykazać.
Sposób III
Niech x = ∣AP∣ oraz . Tak jak w sposobie II, przystawanie trójkątów DAK i ABL oraz kąty naprzemianległe przy AD ∥ BC dają . Trójkąt DPA jest prostokątny i podobny do DAK, więc ∣DP∣ = 2∣AP∣ = 2x. Z twierdzenia Pitagorasa x2 + (2x)2 = a2, skąd .
Ponieważ AL ∥ KM, trójkąty prostokątne ADK i BKM są podobne w skali . Stąd oraz . Kąty naprzemianległe przy AD ∥ BC dają podobieństwo trójkątów AQD i LQM w skali .
Stąd . Ponieważ , otrzymujemy
,
,
. To należało wykazać.
Sposób IV
Oznaczmy przez E punkt przecięcia prostych AD i KM. Niech x = ∣AP∣ oraz . Wtedy . Ponieważ , kąty KAE i KBM są proste, a kąty AKE i BKM są wierzchołkowe, trójkąty AKE i BKM są przystające (kbk). Stąd ∣EK∣ = ∣KM∣, więc trójkąty prostokątne DKE i DKM są przystające (bkb). Wobec tego .
Ponieważ ∣DA∣ = ∣AB∣ = a, , a kąty DAK i ABL są proste, trójkąty DAK i ABL są przystające. Stąd , . Kąty DAP i ALB są naprzemianległe, więc kąt DPA jest prosty. Stąd EM ∥ AL, a trójkąty APD i QPD są przystające (kbk), zatem ∣PQ∣ = ∣AP∣ = x.
Trójkąty DPA i DAK są podobne (kkk), więc , czyli ∣DP∣ = 2x. Z twierdzenia Pitagorasa x2 + (2x)2 = a2, stąd , a więc . To należało wykazać.
Sposób V (analitycznie)
Umieszczamy kwadrat w kartezjańskim układzie współrzędnych: A = (0, 0), B = (a, 0), C = (a, a), D = (0, a). Wtedy i .
Prosta DK ma równanie y = −2x + a, a prosta AL: . Z równania otrzymujemy .
Prosta KM jest prostopadła do DK, więc ma równanie . Stąd . Równanie prostej DM to .
Z równań prostych AL i DM mamy , skąd .
.
To należało wykazać.
Schemat punktowania
poprawne przekształcenia i przeprowadzenie pełnego rozumowania.
uzasadnienie, że odcinki AL i DK są prostopadłe (lub AL i KM są równoległe) i przedstawienie kompletnego rozumowania prowadzącego do wyznaczenia poprawnego równania z niewiadomą ∣PQ∣ oraz zapisanie tego równania ALBO przyjęcie bez uzasadnienia, że odcinki AL i DK są prostopadłe (lub AL i KM są równoległe) oraz przeprowadzenie pełnego rozumowania przy tym założeniu i otrzymanie tezy ALBO obliczenie współrzędnych punktu Q: .
uzasadnienie, że odcinki AL i DK są prostopadłe (lub AL i KM są równoległe) ALBO obliczenie długości boku KM trójkąta DKM i długości jednego z pozostałych dwóch boków: , , ALBO obliczenie długości jednego z odcinków AP, DP lub PK: , , ALBO obliczenie współrzędnych punktu P: ALBO uzasadnienie, że trójkąty EKD i MKD są przystające.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający przyjmie błędne założenie (np. że miara kąta AKD jest równa 60°) i na tym opiera swoje rozumowanie, to otrzymuje 0 punktów.
2. Jeżeli zdający uzasadni, że odcinki AL i DK są prostopadłe (lub AL i KM są równoległe), a w dalszej części rozwiązania popełni tylko jeden błąd rachunkowy, ale zrealizuje w pełni strategię rozwiązania zadania, otrzymując równanie z jedną niewiadomą ∣PQ∣, to otrzymuje 2 punkty za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający przyjmie błędne założenie (np. że miara kąta wynosi 60°) i na tym opiera swoje rozumowanie, otrzymuje 0 punktów. Jeśli zdający uzasadni, że odcinki AL i DK są prostopadłe (lub AL i KM są równoległe), a w dalszej części popełni tylko jeden błąd rachunkowy, ale zrealizuje w pełni strategię rozwiązania i otrzyma równanie z jedną niewiadomą ∣PQ∣, otrzymuje 2 punkty.