Zadanie 5, matura maj 2026, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyRozwiąż nierówność
∣2x − 6∣ − ∣x2 − 9∣ < 0
Zapisz obliczenia.
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Przypadek 1. (gdy ):
−2x + 6 − x2 + 9 < 0
−x2 − 2x + 15 < 0
−(x + 5)(x − 3) < 0
Przypadek 2. (gdy ):
−2x + 6 + x2 − 9 < 0
x2 − 2x − 3 < 0
(x + 1)(x − 3) < 0
Przypadek 3. (gdy ):
2x − 6 − x2 + 9 < 0
−x2 + 2x + 3 < 0
−(x + 1)(x − 3) < 0
Sposób II
Korzystając z własności wartości bezwzględnej i różnicy kwadratów, otrzymujemy:
2∣x − 3∣ − ∣x − 3∣ ⋅ ∣x + 3∣ < 0,
∣x − 3∣(2 − ∣x + 3∣) < 0.
Stąd x ≠ 3 i ∣x + 3∣ > 2, czyli x ≠ 3 i (x < −5 lub x > −1).
Zatem .
Sposób IIa
Dla x = 3 lewa strona nierówności wynosi 0, więc nierówność nie jest spełniona. Dla x ≠ 3 przekształcamy równoważnie:
.
Stąd x ≠ 3 i ∣x + 3∣ > 2, czyli x ≠ 3 i (x < −5 lub x > −1).
Zatem .
Sposób IIb (poprzez nierówność wielomianową)
∣2x − 6∣ < ∣x2 − 9∣
(2x − 6)2 < (x2 − 9)2
4(x − 3)2 < (x − 3)2(x + 3)2
(x − 3)2[4 − (x + 3)2] < 0
(x − 3)2(−1 − x)(x + 5) < 0
(x − 3)2(x + 1)(x + 5) > 0.
Stąd .
Sposób III (poprzez koniunkcję nierówności)
Korzystamy z równoważności oraz .
Nierówność jest równoważna koniunkcji 2x − 6 < ∣x2 − 9∣ i 2x − 6 > −∣x2 − 9∣, czyli ∣x2 − 9∣ > 2x − 6 i ∣x2 − 9∣ > −2x + 6.
Rozwiązujemy każdą nierówność:
(x2 − 9 > 2x − 6 lub x2 − 9 < −2x + 6) i (x2 − 9 > −2x + 6 lub x2 − 9 < 2x − 6),
(x2 − 2x − 3 > 0 lub x2 + 2x − 15 < 0) i (x2 + 2x − 15 > 0 lub x2 − 2x − 3 < 0).
Pierwsza alternatywa daje lub , czyli .
Druga daje lub .
Część wspólna tych zbiorów to – ostateczny zbiór rozwiązań.
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: .
zapisanie trzech przedziałów: (−∞, −3), [−3, 3) i [3, +∞) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przedziałów oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród tych przedziałów – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności z rozpatrywanymi przedziałami
– rozwiązanie nierówności 2 − ∣x + 3∣ < 0,
ALBO
– zapisanie koniunkcji nierówności 2 − ∣x + 3∣ < 0 i x ≠ 3,
ALBO
– przekształcenie nierówności do postaci (x − 3)2(x + 1)(x + 5) > 0,
ALBO
– wyznaczenie wszystkich pierwiastków wielomianu x4 − 22x2 + 24x + 45 i określenie krotności tych pierwiastków,
ALBO
– zapisanie nierówności w postaci równoważnej koniunkcji dwóch nierówności: 2x − 6 < ∣x2 − 9∣ i 2x − 6 > −∣x2 − 9∣, a następnie w postaci równoważnej koniunkcji alternatyw nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej: (x2 − 9 > 2x − 6 lub x2 − 9 < −2x + 6) i (x2 − 9 > −2x + 6 lub x2 − 9 < 2x − 6),
ALBO
– zapisanie nierówności w postaci równoważnej alternatywy dwóch nierówności: x2 − 9 > ∣2x − 6∣ lub x2 − 9 < −∣2x − 6∣, a następnie w postaci równoważnej alternatywy koniunkcji nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej: (2x − 6 < x2 − 9 i 2x − 6 > −x2 + 9) lub (2x − 6 < −x2 + 9 i 2x − 6 > x2 − 9),
ALBO
– zapisanie czterech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród trzech następujących przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności,
ALBO
– zapisanie, że przypadek 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 < 0 jest sprzeczny oraz zapisanie trzech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród tych trzech przypadków – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności,
ALBO
– odczytanie z wykresów funkcji f(x) = ∣2x − 6∣ oraz g(x) = ∣x2 − 9∣ pierwszych współrzędnych punktów ich przecięcia: x = −5 oraz x = −1 oraz x = 3 i sprawdzenie rachunkiem poprawności odczytanych współrzędnych.
albo
zapisanie trzech przedziałów: (−∞, −3), [−3, 3) i [3, +∞) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przedziałów
– zapisanie nierówności ∣x − 3∣ ⋅ (2 − ∣x + 3∣) < 0,
ALBO
– zapisanie jednej z nierówności:
(bez zapisania założenia x ≠ 3),
z zapisaniem założenia x ≠ 3,
z zapisaniem założenia x ≠ 3,
z zapisaniem założenia x ≠ 3,
(x − 3)2[4 − (x + 3)2] < 0,
ALBO
– przekształcenie nierówności do postaci x4 − 22x2 + 24x + 45 > 0 i wyznaczenie dwóch pierwiastków wielomianu x4 − 22x2 + 24x + 45 (lub zapisanie, że 3 jest dwukrotnym pierwiastkiem tego wielomianu),
ALBO
– zapisanie nierówności w postaci równoważnej koniunkcji dwóch nierówności: 2x − 6 < ∣x2 − 9∣ i 2x − 6 > −∣x2 − 9∣,
ALBO
– zapisanie nierówności w postaci równoważnej alternatywy dwóch nierówności: x2 − 9 > ∣2x − 6∣ lub x2 − 9 < −∣2x − 6∣,
ALBO
– zapisanie czterech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków,
ALBO
– zapisanie trzech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz zapisanie, że przypadek 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 < 0 jest sprzeczny,
ALBO
– narysowanie wykresów funkcji f(x) = ∣2x − 6∣ oraz g(x) = ∣x2 − 9∣.
albo
zapisanie trzech przedziałów: (−∞, −3), [−3, 3) i [3, +∞) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie danej nierówności w jednym z tych przedziałów bez użycia symbolu wartości bezwzględnej
– zapisanie jednego z przedziałów: (−∞, −3), [−3, 3), [3, +∞) (z dokładnością do domknięcia) oraz rozwiązanie danej nierówności w tym przedziale – tj. wyznaczenie części wspólnej zbioru rozwiązań zapisanej nierówności z rozpatrywanym przedziałem,
ALBO
– zastosowanie własności wartości bezwzględnej i zapisanie nierówności 2∣x − 3∣ − ∣(x − 3)(x + 3)∣ < 0,
ALBO
– zastosowanie własności wartości bezwzględnej i zapisanie nierówności w jednej z następujących postaci:
(bez zapisania założenia x ≠ 3),
(bez zapisania założenia x ≠ 3),
(bez zapisania założenia x ≠ 3),
(2x − 6)2 < (x2 − 9)2,
ALBO
– zapisanie czterech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie danej nierówności w jednym z tych przypadków bez użycia symbolu wartości bezwzględnej,
ALBO
– zapisanie jednego z trzech przypadków: 2x − 6 < 0 i x2 − 9 < 0; 2x − 6 < 0 i x2 − 9 ≥ 0; 2x − 6 ≥ 0 i x2 − 9 ≥ 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz rozwiązanie danej nierówności w tym przypadku – tj. wyznaczenie części wspólnej zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający, zapisując nierówność bez użycia wartości bezwzględnej, popełni błąd, który nie jest rachunkowy, tylko w jednym z rozpatrywanych przypadków/przedziałów i rozwiąże zadanie do końca, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.
2. Jeżeli zdający nie rozpatruje przedziałów, które wyczerpują zbiór wszystkich liczb rzeczywistych i w których nierówność ma różne postacie (lub rozpatruje przypadki wyznaczone jedynie przez nierówności ostre, które nie wyczerpują zbioru ), to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający przy rozwiązaniu graficznym poda zbiór rozwiązań , ale nie sprawdzi rachunkiem pierwszych współrzędnych punktów przecięcia wykresów funkcji f(x) = ∣2x − 6∣ i g(x) = ∣x2 − 9∣, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
4. Jeżeli zdający, podając zbiór rozwiązań nierówności, nie uwzględni warunku x ≠ 3, to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający nie rozpatruje przedziałów, które wyczerpują zbiór wszystkich liczb rzeczywistych, może uzyskać co najwyżej 3 punkty. Jeśli przy rozwiązaniu graficznym nie sprawdzi rachunkiem pierwszych współrzędnych punktów przecięcia, może uzyskać co najwyżej 3 punkty. Jeśli nie uwzględni warunku x ≠ 3, może uzyskać co najwyżej 3 punkty.