Zadanie 12.2, matura maj 2026, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W projekcie ogrodu zaplanowano kwietnik w kształcie trójkąta równoramiennego o podstawie długości x metrów nieprzekraczającej 10 metrów. Na tym kwietniku ma znajdować się fontanna w kształcie koła o średnicy 4 metrów, które ma być styczne do każdego z boków trójkątnego kwietnika (zobacz rysunek). Projektantowi zależy, aby przy tak ustalonej wielkości fontanny pole tego kwietnika było najmniejsze.

Materiał graficzny do zadaniaPowiększ
Materiał graficzny do zadania

Polecenie

4 punkty

Pole P trójkątnego kwietnika o podstawie długości x metrów jest określone wzorem

P(x)=2x3x2−16P(x)=\frac{2x^3}{x^2-16}

dla każdego x∈(4,10]x\in(4, 10].

Wyznacz długość x podstawy trójkątnego kwietnika, dla której pole tego kwietnika jest najmniejsze. Oblicz to najmniejsze pole. Zapisz obliczenia.

Pan Ignacy

Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

x=43x=4\sqrt{3} m, P(43)=123P(4\sqrt{3})=12\sqrt{3} m²

Wyznaczenie pochodnej: P′(x)=6x2(x2−16)−2x3⋅2x(x2−16)2=2x2(x2−48)(x2−16)2P'(x)=\frac{6x^2(x^2-16)-2x^3\cdot 2x}{(x^2-16)^2}=\frac{2x^2(x^2-48)}{(x^2-16)^2}

Znajdowanie miejsc zerowych pochodnej: 2x2(x2 − 48) = 0, stąd x=43x=4\sqrt{3} (dla x∈(4,10]x\in(4,10])

Badanie znaku pochodnej: P′(x) < 0 dla x∈(4,43)x\in(4,4\sqrt{3}) i P′(x) > 0 dla x∈(43,10]x\in(4\sqrt{3},10]

Zatem funkcja jest malejąca w (4,43](4,4\sqrt{3}] i rosnąca w [43,10][4\sqrt{3},10], więc przyjmuje wartość najmniejszą dla x=43x=4\sqrt{3}

Obliczenie: P(43)=2(43)3(43)2−16=2⋅192348−16=384332=123P(4\sqrt{3})=\frac{2(4\sqrt{3})^3}{(4\sqrt{3})^2-16}=\frac{2\cdot 192\sqrt{3}}{48-16}=\frac{384\sqrt{3}}{32}=12\sqrt{3}

Uwaga: alternatywnie funkcja P jest różniczkowalna, a więc ciągła. Ponadto lim⁡x→4+P(x)=+∞\lim_{x\to4^+}P(x)=+\infty oraz lim⁡x→10−P(x)=50021\lim_{x\to10^-}P(x)=\frac{500}{21}. Uwzględniając jedyny punkt stacjonarny x=43x=4\sqrt3 i wartość P(43)=123P(4\sqrt3)=12\sqrt3, można wywnioskować, że właśnie tam funkcja osiąga wartość najmniejszą.

Schemat punktowania

4 pkt

uzasadnienie, że funkcja P przyjmuje wartość najmniejszą dla x=43x=4\sqrt{3} (m), oraz obliczenie pola: P(43)=123P(4\sqrt{3})=12\sqrt{3} (m²).

3 pkt

uzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności), że funkcja P przyjmuje wartość najmniejszą dla x=43x=4\sqrt{3}.

2 pkt

obliczenie miejsca zerowego pochodnej: x=43x=4\sqrt{3}.

1 pkt

wyznaczenie pochodnej funkcji P.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. a) Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji oraz poprawnie wyznacza pochodne funkcji 2x3 oraz x2 − 16 i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6x2(x2−16)−2x3⋅2xx2−16\frac{6x^2(x^2-16)-2x^3\cdot2x}{x^2-16} lub B(x)(x2−16)2\frac{B(x)}{(x^2-16)^2}, gdzie B jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10] ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce zerowe pochodnej, za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji, za obliczenie najmniejszej wartości funkcji P).

b) Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji 2x3 lub x2 − 16 i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6x2(x2−16)−2x3⋅2xx2−16\frac{6x^2(x^2-16)-2x^3\cdot2x}{x^2-16} lub B(x)(x2−16)2\frac{B(x)}{(x^2-16)^2}, gdzie B jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10] ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji i za obliczenie najmniejszej wartości funkcji P).

3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla wyznaczonej wartości x, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnej ORAZ:

– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji P

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości x funkcja P ma minimum lokalne i jest to jednocześnie jej najmniejsza wartość,

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości x funkcja P ma minimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.

Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np. znakami „+” i „−”) znak pochodnej.

4. Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (nie otrzymuje punktu za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości).

5. Jeżeli zdający, uzasadniając najmniejszą wartość funkcji, rozpatruje funkcję w R\mathbb R lub R+\mathbb R_+, lub w (4, +∞), lub w (0, 10], to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

6. Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pochodną i 1 punkt za miejsce zerowe pochodnej).

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Zdający powinien badać znak pochodnej i opisać monotoniczność funkcji lub stwierdzić, że w punkcie x=43x=4\sqrt{3} funkcja ma minimum lokalne, które jest jej najmniejszą wartością. Za niepełne uzasadnienie można przyznać co najwyżej 3 punkty. Jeśli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości, otrzymuje co najwyżej 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.