Zadanie 6, matura maj 2026, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyDany jest ciąg arytmetyczny (an) o skończonej liczbie wyrazów. Liczba wyrazów tego ciągu jest większa od 6. Pierwszy wyraz tego ciągu jest równy 1, a ostatni wyraz tego ciągu jest równy (−2025). Drugi, trzeci i szósty wyraz tego ciągu tworzą – w podanej kolejności – ciąg geometryczny.
Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (an). Zapisz obliczenia.
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Suma wszystkich wyrazów ciągu (an) wynosi −1 026 168.
Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego. Wówczas a2 = 1 + r, a3 = 1 + 2r, a6 = 1 + 5r.
Z warunku, że ciąg (a2, a3, a6) jest geometryczny: (a3)2 = a2 ⋅ a6
(1 + 2r)2 = (1 + r)(1 + 5r)
1 + 4r + 4r2 = 1 + 6r + 5r2
−2r − r2 = 0
r(r + 2) = 0
r = 0 lub r = −2
Dla r = 0 pierwszy i ostatni wyraz byłyby równe, co przeczy warunkom.
Dla r = −2: a2 = −1, a3 = −3, a6 = −9 – ciąg geometryczny z ilorazem 3.
Liczba wyrazów: −2025 = 1 + (n − 1)(−2), stąd n = 1014.
Suma:
Sposób II
Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego (an), a q iloraz ciągu geometrycznego (a2, a3, a6). Ciąg (an) jest malejący, więc (a2, a3, a6) nie jest stały. Zatem q ≠ 1 oraz a2 ≠ 0.
Ze wzoru na wyraz ciągu geometrycznego i własności ciągu arytmetycznego: a3 = a2q, a6 = a2q2 oraz 3(a3 − a2) = a6 − a3.
3a2q − 3a2 = a2q2 − a2q
0 = a2(q2 − 4q + 3)
a2 = 0 lub q = 1 lub q = 3.
Dla a2 = 0 oraz dla q = 1 warunki zadania nie są spełnione, czyli q = 3. Stąd a3 = 3a2, a6 = 9a2.
Korzystając z własności ciągu arytmetycznego: , czyli , skąd a2 = −1.
Ponieważ a1 = 1, mamy r = −2. Z równania −2025 = 1 + (n − 1)(−2) otrzymujemy n = 1014.
.
Sposób III
Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego (an). Wówczas a3 = a2 + r, a6 = a2 + 4r oraz (a3)2 = a2a6.
(a2 + r)2 = a2(a2 + 4r)
a22 + 2a2r + r2 = a22 + 4a2r
0 = r(2a2 − r)
r = 0 lub r = 2a2.
Dla r = 0 warunki nie są spełnione, ponieważ pierwszy i ostatni wyraz ciągu nie są równe. Dla r = 2a2 otrzymujemy a2 = 1 + 2a2, więc a2 = −1 i r = −2. Wtedy a3 = −3, a6 = −9. Ciąg (−1, −3, −9) jest geometryczny, więc warunki zadania są spełnione.
Z równania −2025 = 1 + (n − 1)(−2) otrzymujemy n = 1014.
.
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: (−1 026 168).
obliczenie liczby n wyrazów ciągu arytmetycznego: n = 1014.
rozwiązanie równania z jedną niewiadomą r: r = 0 oraz r = −2
– obliczenie różnicy ciągu arytmetycznego (an) spełniającej warunki zadania: r = −2,
ALBO
– rozwiązanie równania z jedną niewiadomą q: q = 1 oraz q = 3,
ALBO
– obliczenie ilorazu ciągu geometrycznego (a2, a3, a6) spełniającego warunki zadania: q = 3,
ALBO
– obliczenie/zapisanie, że ciąg (a2, a3, a6) nie jest stały i rozwiązanie równania z jedną niewiadomą a2: a2 = −1,
ALBO
– zapisanie równania z jedną niewiadomą n, np. .
albo
zapisanie równania z jedną niewiadomą r, np. (1 + 2r)2 = (1 + r)(1 + 5r)
– zapisanie równania z jedną niewiadomą q, np. 3q − 3 = q2 − q,
ALBO
– zapisanie równania z jedną niewiadomą a2, np. a2 = 1 + 2a2 (dla sposobu III),
ALBO
– wyznaczenie różnicy ciągu (an) w zależności od liczby n wyrazów ciągu arytmetycznego (an): .
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z ciągiem geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający stosuje błędny wzór na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe i otrzyma wartość n, która nie jest liczbą naturalną, to może otrzymać 2 punkty za całe rozwiązanie (traktujemy to jak obliczenie liczby wyrazów ciągu arytmetycznego z błędem rachunkowym). Zdający nie otrzymuje punktu za obliczenie sumy wyrazów ciągu arytmetycznego.
4. a) Jeżeli zdający przyjmie, że r = −2 i sprawdzi rachunkiem, że ta wartość spełnia warunki zadania, ale nie uzasadni, że jest to jedyna wartość r spełniająca warunki zadania, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za obliczenie n oraz za obliczenie sumy).
b) Jeżeli zdający przyjmie bez uzasadnienia, że r = −2 i na tym opiera swoje rozwiązanie, to otrzymuje 0 punktów.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, otrzymuje 0 punktów. Jeśli stosuje błędny wzór na n-ty wyraz, może otrzymać co najwyżej 2 punkty. Jeśli przyjmie r = −2 bez uzasadnienia, że jest to jedyna wartość spełniająca warunki, może otrzymać co najwyżej 2 punkty.