Zadanie 10.3, matura czerwiec 2018, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Na lekkiej sprężynie, zwisającej pionowo na niewielkiej wysokości nad ziemią (rysunek 1.), zawieszono ciężarek o masie 0,2 kg (rysunek 2.). Ciężarek początkowo zwisa swobodnie, a sprężyna jest rozciągnięta w kierunku pionowym. Następnie ciężarek wychylono w kierunku pionowym z położenia równowagi sił, po czym puszczono. Skutkiem tego został on wprawiony w drgania wzdłuż osi pionowej (rysunki 3., 4. i 5.). Odległość pomiędzy skrajnymi położeniami drgającego ciężarka była równa 12 cm, a czas jednego pełnego cyklu drgań wynosił 2,5 s.

rysunki 1.–5.; rysunek 1. – swobodna sprężyna zwisająca z poziomego uchwytu; rysunek 2. – ta sama sprężyna rozciągnięta z zawieszonym ciężarkiem; rysunki 3., 4. i 5. – drgający ciężarek kolejno w najniższym, najwyższym i ponownie najniższym położeniu, odległość między skrajnymi położeniami oznaczona 12 cmPowiększ
rysunki 1.–5.; rysunek 1. – swobodna sprężyna zwisająca z poziomego uchwytu; rysunek 2. – ta sama sprężyna rozciągnięta z zawieszonym ciężarkiem; rysunki 3., 4. i 5. – drgający ciężarek kolejno w najniższym, najwyższym i ponownie najniższym położeniu, odległość między skrajnymi położeniami oznaczona 12 cm

Polecenie

3 punkty

Oblicz maksymalną wartość siły sprężystości, jaka działa na ciężarek w tym ruchu drgającym.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób 1

Drganie ciężarka odbywa się pod wpływem siły wypadkowej (z siły sprężystości oraz siły grawitacji):

F⃗w=F⃗s+F⃗g\vec{F}_w = \vec{F}_s + \vec{F}_g

Siła sprężystości osiąga wartość maksymalną przy najniższym wychyleniu ciężarka (sprężyna jest wtedy najbardziej rozciągnięta). W tej sytuacji także siła wypadkowa osiąga wartość największą, ponieważ to położenie jest również maksymalnym wychyleniem z położenia równowagi sił. Wartości sił w takim położeniu ciężarka wiąże relacja:

Fw max = Fs max − Fg → Fs max = Fw max + Fg

Maksymalną wartość siły wypadkowej możemy wyznaczyć z drugiej zasady dynamiki i związku pomiędzy maksymalnym przyspieszeniem w ruchu drgającym i maksymalnym wychyleniem:

Fw max=mamax,amax=xmax⋅(2πT)2→Fw max=mxmax⋅(2πT)2F_{w\,max} = ma_{max}, \quad a_{max} = x_{max} \cdot \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 \rightarrow F_{w\,max} = mx_{max} \cdot \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2

Podstawiamy dane do obliczeń: xmax = 6 cm oraz T = 2,5 s.

Fw max=0,2 kg⋅0,06 m⋅4⋅3,1422,52 s2≈7,57⋅10−2 NF_{w\,max} = 0{,}2\ \mathrm{kg} \cdot 0{,}06\ \mathrm{m} \cdot \frac{4 \cdot 3{,}14^2}{2{,}5^2\ \mathrm{s^2}} \approx 7{,}57 \cdot 10^{-2}\ \mathrm{N}

Na koniec obliczamy wartość maksymalnej siły sprężystości:

Fs max = Fw max + mg → Fs max = 7,57 ⋅ 10−2 N + 1,96 N ≈ 2,04 N

Sposób 2

Maksymalna wartość siły sprężystości wynosi:

Fs max = k(x0 + xmax)

gdzie xmax jest amplitudą drgania, x0 to wartość wydłużenia sprężyny ponad jej długość swobodną w położeniu równowagi siły grawitacji i siły sprężystości:

kx0 = mg

Współczynnik k wyznaczymy ze wzoru na okres:

T=2πmk→k≈1,26 N/mT = 2\pi\sqrt{\frac{m}{k}} \rightarrow k \approx 1{,}26\ \mathrm{N/m}

Obliczamy x0:

x0=mgk≈1,56 mx_0 = \frac{mg}{k} \approx 1{,}56\ \mathrm{m}

Obliczamy Fs max:

Fs max=k(x0+xmax)≈1,26 Nm⋅(1,56 m+0,06 m)≈2,04 NF_{s\,max} = k(x_0 + x_{max}) \approx 1{,}26\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{m}} \cdot (1{,}56\ \mathrm{m} + 0{,}06\ \mathrm{m}) \approx 2{,}04\ \mathrm{N}

Schemat punktowania

3 pkt

prawidłowa metoda i prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

2 pkt

zapisanie wzoru (sposób 1) na maksymalną siłę wypadkową: Fw max = Fs max − Fg oraz poprawne obliczenie maksymalnego przyspieszenia lub maksymalnej siły wypadkowej ze wzoru Fw max = mamax

lub

– zapisanie wzoru (sposób 2) na maksymalną wartość siły sprężystości w postaci: Fs max = k(x0 + xmax) łącznie z uwzględnieniem warunku równowagi sił: kx0 = mg oraz prawidłowe obliczenie k.

1 pkt

zapisanie wzoru (sposób 1) na wartość maks. siły wypadkowej: Fw max = Fs max − Fg łącznie z uwzględnieniem związku pomiędzy maksymalnym przyspieszeniem i maksymalnym wychyleniem

lub

– zapisanie wzoru (sposób 2) na maksymalną wartość siły sprężystości w postaci: Fs max = k(x0 + xmax) łącznie z uwzględnieniem warunku równowagi sił: kx0 = mg.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.