Zadanie 2.3, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 20%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Niewielkie ciało B\mathcal{B} o masie m zawieszono na nierozciągliwej nici o długości l, a następnie wprawiono je w ruch jednostajny po okręgu w płaszczyźnie poziomej. Górny koniec nici jest unieruchomiony w punkcie P. Gdy ciało porusza się po okręgu o środku O ze stałą wartością prędkości, to nić jest odchylona od kierunku pionowego o kąt α. Sytuację ilustruje rysunek obok, na którym oznaczono przyśpieszenie ziemskie g⃗\vec{g}.

ciało B na nici o długości l zawieszonej w punkcie P, krążące po poziomym okręgu o środku O leżącym pionowo pod punktem P, nić odchylona od pionu o kąt alfa, obok wektor g skierowany w dółPowiększ
ciało B na nici o długości l zawieszonej w punkcie P, krążące po poziomym okręgu o środku O leżącym pionowo pod punktem P, nić odchylona od pionu o kąt alfa, obok wektor g skierowany w dół

Potraktuj ciało B\mathcal{B} jako punkt materialny, pomiń opory ruchu oraz masę nici. Przyjmij, że to doświadczenie opisujemy w układzie inercjalnym.

Polecenie

3 punkty

Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć okres T obiegu ciała B\mathcal{B} po okręgu w zależności od: długości nici l, przyśpieszenia ziemskiego g oraz kąta α.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

T=2πlcos⁡αgT = 2\pi\sqrt{\frac{l\cos\alpha}{g}} (albo T=2πlsin⁡αgtg⁡αT = 2\pi\sqrt{\frac{l\sin\alpha}{g\operatorname{tg}\alpha}})

Przykładowe rozwiązanie

Ponieważ ciało B\mathcal{B} porusza się po okręgu, to siła będąca wypadkową sił: grawitacji i reakcji nici, jest siłą dośrodkową:

F⃗do=F⃗w\vec{F}_{do} = \vec{F}_w

Zastosujemy wzór na siłę dośrodkową w ruchu po okręgu oraz związek między wartością siły grawitacji i wartością siły wypadkowej:

Fdo=mω2rorazFwFg=tg⁡αF_{do} = m\omega^2 r \qquad \text{oraz} \qquad \frac{F_w}{F_g} = \operatorname{tg}\alpha

gdzie r jest promieniem okręgu, a ω jest prędkością kątową, z jaką ciało B\mathcal{B} porusza się po tym okręgu.

Z powyższych równań – po uwzględnieniu wzoru na siłę grawitacji – otrzymujemy:

mω2r=Fg⋅tg⁡αm\omega^2 r = F_g \cdot \operatorname{tg}\alpha

mω2r=mg⋅tg⁡αm\omega^2 r = mg \cdot \operatorname{tg}\alpha

ω2r=g⋅tg⁡α\omega^2 r = g \cdot \operatorname{tg}\alpha

Wykorzystamy związki:

ω=2πTorazr=l⋅sin⁡α\omega = \frac{2\pi}{T} \qquad \text{oraz} \qquad r = l \cdot \sin\alpha

Po uwzględnieniu powyższych równań mamy:

(2πT)2⋅l⋅sin⁡α=g⋅sin⁡αcos⁡α\left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 \cdot l \cdot \sin\alpha = g \cdot \frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}

4π2T2=glcos⁡α\frac{4\pi^2}{T^2} = \frac{g}{l\cos\alpha}

T=2πlcos⁡αgT = 2\pi\sqrt{\frac{l\cos\alpha}{g}}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia wzoru na okres oraz zapisanie wzoru w postaci T=2πl⋅cos⁡αgT = 2\pi\sqrt{\frac{l \cdot \cos\alpha}{g}} albo T=2πl⋅sin⁡αg⋅tg⁡αT = 2\pi\sqrt{\frac{l \cdot \sin\alpha}{g \cdot \operatorname{tg}\alpha}}.

2 pkt

zapisanie równania równoważnego równaniu: mω2r=Fg⋅tg⁡αm\omega^2 r = F_g \cdot \operatorname{tg}\alpha albo mv2r=Fg⋅tg⁡α\frac{mv^2}{r} = F_g \cdot \operatorname{tg}\alpha łącznie z wykorzystaniem odpowiednio wzorów: ω=2πT\omega = \frac{2\pi}{T} albo v=2πrTv = \frac{2\pi r}{T}

LUB

– zapisanie równania równoważnego równaniu: mω2r=Fg⋅tg⁡αm\omega^2 r = F_g \cdot \operatorname{tg}\alpha albo mv2r=Fg⋅tg⁡α\frac{mv^2}{r} = F_g \cdot \operatorname{tg}\alpha łącznie z wykorzystaniem odpowiednio wzoru: rl=sin⁡α\frac{r}{l} = \sin\alpha

1 pkt

zapisanie relacji identyfikującej siłę wypadkową działającą na ciało B\mathcal{B} jako siłę dośrodkową (np. zapis: Fdo = Fw lub ado=Fwma_{do} = \frac{F_w}{m}) z uwzględnieniem prawidłowego związku między siłą wypadkową i siłą grawitacji: Fw=Fgtg⁡αF_w = F_g\operatorname{tg}\alpha (albo Fw=Fnsin⁡αF_w = F_n\sin\alpha i Fg=Fncos⁡αF_g = F_n\cos\alpha).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwagi dodatkowe

1. Jeśli zdający identyfikuje siłę wypadkową działającą na ciało jako siłę dośrodkową oraz do wyznaczenia siły wypadkowej używa związków między Fn a Fw oraz między Fn a Fg, i na tym etapie popełnia błąd w określeniu relacji trygonometrycznych (np. myli sinus z cosinusem, albo zamienia relację na odwrotną) – tzn. zdający dąży do wyznaczenia wartości Fw, która nie jest ani siłą grawitacji, ani siłą napięcia nici – po czym konsekwentnie, wykorzystując pozostałe prawidłowe relacje doprowadza rozwiązanie do postaci równoważnej postaci T=2πmlsin⁡αFwT = 2\pi\sqrt{\frac{ml\sin\alpha}{F_w}}, to otrzymuje 1 pkt.

2. Jeśli zdający identyfikuje siłę wypadkową działającą na ciało jako siłę dośrodkową, a następnie siłę wypadkową identyfikuje błędnie jako siłę grawitacji albo siłę napięcia nici, to otrzymuje 0 pkt.

Komentarz. Jeśli zdający popełni błąd w określeniu relacji trygonometrycznych, ale konsekwentnie prowadzi rozwiązanie do postaci równoważnej, otrzymuje 1 pkt. Jeśli błędnie identyfikuje siłę wypadkową jako siłę grawitacji lub napięcia nici, otrzymuje 0 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.