Zadanie 3.2, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 23%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Rowerzysta w chwili t = 0 rozpoczął jazdę i poruszał się dalej po linii prostej. Urządzenie pomiarowe z mikrofonem, stojące w miejscu startu rowerzysty, rejestrowało częstotliwość f dźwięku docierającego z głośnika zamocowanego na rowerze i czas t odbierania sygnału. Częstotliwość dźwięku wytwarzanego przez głośnik była równa f0 = 500 Hz (tzn. membrana głośnika drgała zawsze z taką częstotliwością). Wyniki pomiarów z poszczególnych etapów ruchu rowerzysty – aż do chwili t = t6 – przedstawiono na poniższym wykresie.

Wartość prędkości dźwięku w powietrzu wynosi vd = 340 m/s.

wykres zależności częstotliwości f dźwięku rejestrowanego przez mikrofon od czasu t, oś pionowa: f, Hz, oś pozioma: t, na osi czasu zaznaczone chwile 0, t1, t2, t3, t4, t5, t6Powiększ
wykres zależności częstotliwości f dźwięku rejestrowanego przez mikrofon od czasu t, oś pionowa: f, Hz, oś pozioma: t, na osi czasu zaznaczone chwile 0, t1, t2, t3, t4, t5, t6

Polecenie

3 punkty

Największą wartość prędkości rowerzysty, gdy oddalał się on od mikrofonu, oznaczymy jako vod, a największą wartość prędkości rowerzysty, gdy zbliżał się do mikrofonu, oznaczymy jako vzb.

Oblicz stosunek vodvzb\frac{v_{od}}{v_{zb}}. Wynik zapisz w zaokrągleniu do trzech cyfr znaczących.

Uwaga: Stosunek prędkości możesz wyprowadzić i zapisać za pomocą symboli odpowiednich wielkości, a jego wartość liczbową obliczyć w ostatnim etapie rozwiązania.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

vodvzb≈1,08\frac{v_{od}}{v_{zb}} \approx 1{,}08

Przykładowe rozwiązanie

Sposób 1.

Zapiszemy wzory Dopplera na częstotliwość (maksymalną), jaką rejestruje mikrofon, gdy źródło dźwięku zbliża się do mikrofonu i gdy się oddala od mikrofonu. Prędkość dźwięku oznaczymy jako vd:

fzb=f0⋅vdvd−vzbfod=f0⋅vdvd+vodf_{zb} = f_0 \cdot \frac{v_d}{v_d - v_{zb}} \qquad f_{od} = f_0 \cdot \frac{v_d}{v_d + v_{od}}

Z powyższych równań wyznaczymy vod oraz vzb w zależności od częstotliwości:

fzbvd − fzbvzb = f0 ⋅ vd  fodvd + fodvod = f0 ⋅ vd

vzb=fzb−f0fzb⋅vdvod=f0−fodfod⋅vdv_{zb} = \frac{f_{zb} - f_0}{f_{zb}} \cdot v_d \qquad v_{od} = \frac{f_0 - f_{od}}{f_{od}} \cdot v_d

Wyrazimy iloraz prędkości poprzez częstotliwości:

vodvzb=f0−fodfod⋅fzbfzb−f0=ΔfodΔfzb⋅fzbfod\frac{v_{od}}{v_{zb}} = \frac{f_0 - f_{od}}{f_{od}} \cdot \frac{f_{zb}}{f_{zb} - f_0} = \frac{\Delta f_{od}}{\Delta f_{zb}} \cdot \frac{f_{zb}}{f_{od}}

Odczytamy dane z wykresu i podstawimy do powyższego wzoru. Największą częstotliwość 520 Hz rejestruje mikrofon, gdy źródło zbliża się do niego z największą prędkością, a najmniejszą częstotliwość 480 Hz rejestruje mikrofon, gdy źródło oddala się od niego z największą prędkością.

vodvzb=500−480520−500⋅520480=2020⋅520480=520480≈1,08\frac{v_{od}}{v_{zb}} = \frac{500 - 480}{520 - 500} \cdot \frac{520}{480} = \frac{20}{20} \cdot \frac{520}{480} = \frac{520}{480} \approx 1{,}08

Sposób 2.

Ze wzorów Dopplera obliczymy wartość prędkości maksymalnej, z jaką źródło dźwięku zbliża się do mikrofonu, oraz wartość prędkości maksymalnej, z jaką źródło dźwięku oddala się od mikrofonu. Prędkość dźwięku oznaczymy jako vd.

Przypadek, gdy źródło dźwięku zbliża się do mikrofonu:

fzb=f0⋅vdvd−vzb→520 Hz=500 Hz⋅340 ms340 ms−vzbf_{zb} = f_0 \cdot \frac{v_d}{v_d - v_{zb}} \qquad \rightarrow \qquad 520\ \mathrm{Hz} = 500\ \mathrm{Hz} \cdot \frac{340\ \mathrm{\frac{m}{s}}}{340\ \mathrm{\frac{m}{s}} - v_{zb}}

340 ms−vzb≈326,9 ms→vzb≈13,1 ms340\ \mathrm{\frac{m}{s}} - v_{zb} \approx 326{,}9\ \mathrm{\frac{m}{s}} \qquad \rightarrow \qquad v_{zb} \approx 13{,}1\ \mathrm{\frac{m}{s}}

Przypadek, gdy źródło dźwięku oddala się od mikrofonu:

fod=f0⋅vdvd+vod→480 Hz=500 Hz⋅340 ms340 ms+vodf_{od} = f_0 \cdot \frac{v_d}{v_d + v_{od}} \qquad \rightarrow \qquad 480\ \mathrm{Hz} = 500\ \mathrm{Hz} \cdot \frac{340\ \mathrm{\frac{m}{s}}}{340\ \mathrm{\frac{m}{s}} + v_{od}}

340 ms+vod≈354,2 ms→vod≈14,2 ms340\ \mathrm{\frac{m}{s}} + v_{od} \approx 354{,}2\ \mathrm{\frac{m}{s}} \qquad \rightarrow \qquad v_{od} \approx 14{,}2\ \mathrm{\frac{m}{s}}

Obliczymy iloraz prędkości:

vodvzb=14,2 ms13,1 ms≈1,08\frac{v_{od}}{v_{zb}} = \frac{14{,}2\ \mathrm{\frac{m}{s}}}{13{,}1\ \mathrm{\frac{m}{s}}} \approx 1{,}08

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia vodvzb\frac{v_{od}}{v_{zb}} oraz zapisanie prawidłowego wyniku, podanego w zaokrągleniu do trzech cyfr znaczących: vodvzb≈1,08\frac{v_{od}}{v_{zb}} \approx 1{,}08.

2 pkt

poprawne wyprowadzenie na symbolach ilorazu vodvzb\frac{v_{od}}{v_{zb}} oraz zapisanie wyniku równoważnego postaci: vodvzb=ΔfodΔfzb⋅fzbfod\frac{v_{od}}{v_{zb}} = \frac{\Delta f_{od}}{\Delta f_{zb}} \cdot \frac{f_{zb}}{f_{od}} (np. podobnie jak w sposobie 1.) łącznie z poprawną identyfikacją wartości liczbowych: fzb = 520 Hz oraz fod = 480 Hz oraz f0 = 500 Hz

LUB

– poprawna metoda obliczenia maksymalnej wartości prędkości, z jaką głośnik oddala się od mikrofonu oraz poprawna metoda obliczenia maksymalnej wartości prędkości, z jaką głośnik zbliża się do mikrofonu oraz podanie prawidłowych wyników liczbowych (np. podobnie jak w sposobie 2.).

1 pkt

poprawne wyprowadzenie ze wzorów Dopplera wzoru na symbolach pozwalającego obliczyć (bezpośrednio) maksymalną prędkość, z jaką głośnik oddala się oraz zbliża się do mikrofonu (np. podobnie jak w sposobie 1.)

LUB

– poprawne obliczenie maksymalnej wartości prędkości, z jaką głośnik oddala się od mikrofonu (ok. 14,2 m/s) albo zbliża się do mikrofonu (ok. 13,1 m/s) (np. podobnie jak w sposobie 2.)

LUB

– podstawienie do dwóch wzorów Dopplera (na zbliżanie oraz na oddalanie) wartości liczbowych częstotliwości, prawidłowo zidentyfikowanych jako częstotliwość odbierana, gdy źródło się zbliża oraz gdy źródło się oddala.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.