Zadanie 4.3, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 37%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Dwa satelity S1 i S2 krążą wokół Ziemi po orbitach kołowych o promieniach r1 i r2 (zobacz schematyczny rysunek obok). Orbity obu satelitów leżą w jednej płaszczyźnie, a zwrot ich obiegu jest ten sam. Satelity mają wyłączone silniki i poruszają się jedynie pod wpływem siły grawitacji Ziemi. Masy obu satelitów są jednakowe.

schemat Ziemi i dwóch współśrodkowych orbit kołowych, na wewnętrznej orbicie o promieniu r1 satelita S1, na zewnętrznej orbicie o promieniu r2 satelita S2Powiększ
schemat Ziemi i dwóch współśrodkowych orbit kołowych, na wewnętrznej orbicie o promieniu r1 satelita S1, na zewnętrznej orbicie o promieniu r2 satelita S2

Polecenie

3 punkty

Promień orbity, po której porusza się satelita S1, jest równy r1 = 6 770 km. Masa Ziemi wynosi MZ = 5,97 ⋅ 1024 kg.

Oblicz okres obiegu satelity S1 dookoła Ziemi.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

T ≈ 5,55 ⋅ 103 s (wynik prawidłowy to taki, który można zaokrąglić do 5,5 ⋅ 103 s lub 5,6 ⋅ 103 s)

Przykładowe rozwiązanie

Sposób 1.

Krok 1. Zapiszemy równanie identyfikujące siłę grawitacji jako siłę dośrodkową, łącznie z uwzględnieniem wzorów na te siły:

mv2r=GmMr2m\frac{v^2}{r} = \frac{GmM}{r^2}

Krok 2. Wyprowadzimy wyrażenie pozwalające na bezpośrednie obliczenie okresu obiegu satelity S1 dookoła Ziemi. W tym celu do powyższego równania podstawimy wzór na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu: v=2πrTv = \frac{2\pi r}{T}.

m(2πrT)2r=GmMr2→4π2rT2=GMr2→T=2πr3GMm\frac{\left(\frac{2\pi r}{T}\right)^2}{r} = \frac{GmM}{r^2} \qquad \rightarrow \qquad \frac{4\pi^2 r}{T^2} = \frac{GM}{r^2} \qquad \rightarrow \qquad T = 2\pi\sqrt{\frac{r^3}{GM}}

Do otrzymanego wyrażenia podstawiamy odpowiednie dane:

T=2⋅3,142(6,77⋅106 m)36,67⋅10−11 N⋅m2kg2⋅5,97⋅1024 kgT = 2 \cdot 3{,}142\sqrt{\frac{(6{,}77 \cdot 10^6\ \mathrm{m})^3}{6{,}67 \cdot 10^{-11}\ \frac{\mathrm{N \cdot m^2}}{\mathrm{kg^2}} \cdot 5{,}97 \cdot 10^{24}\ \mathrm{kg}}}

Krok 3. Wykonujemy obliczenia:

T=6,2847,7923⋅105 s=6,28477,923⋅104 sT = 6{,}284\sqrt{7{,}7923 \cdot 10^5}\ \mathrm{s} = 6{,}284\sqrt{77{,}923 \cdot 10^4}\ \mathrm{s}

T ≈ 5,55 ⋅ 103 s

Sposób 2.

Krok 1. Skorzystamy ze wzoru na prędkość w ruchu po orbicie kołowej oraz zastosujemy wzór na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu:

v=GMrv=2πrTv = \sqrt{\frac{GM}{r}} \qquad v = \frac{2\pi r}{T}

Krok 2. Z powyższych równań wyprowadzamy wzór pozwalający na obliczenie okresu obiegu satelity S1 dookoła Ziemi:

2πrT=GMr→4π2r2T2=GMr→T=2πr3GM\frac{2\pi r}{T} = \sqrt{\frac{GM}{r}} \qquad \rightarrow \qquad \frac{4\pi^2 r^2}{T^2} = \frac{GM}{r} \qquad \rightarrow \qquad T = 2\pi\sqrt{\frac{r^3}{GM}}

Krok 3. Wykonujemy obliczenia jak w kroku 3. w sposobie 1. albo jak poniżej (iloczyn GM można zastąpić iloczynem gRZ2):

g=GMRZ2gRZ2=GMT=2πr3gRZ2=2πrg⋅rRZ≈5,55⋅103 sg = \frac{GM}{R_Z^2} \qquad gR_Z^2 = GM \qquad T = 2\pi\sqrt{\frac{r^3}{gR_Z^2}} = 2\pi\sqrt{\frac{r}{g} \cdot \frac{r}{R_Z}} \approx 5{,}55 \cdot 10^3\ \mathrm{s}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia okresu obiegu satelity S1 (np. jak w krokach 1.–3.) oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką (wynik prawidłowy to taki, który można zaokrąglić do 5,5 ⋅ 103 s lub 5,6 ⋅ 103 s).

2 pkt

doprowadzenie do (lub zapisanie) jednego poprawnego wyrażenia (do którego zdający bezpośrednio podstawia wartości liczbowe albo na którym kończy rozwiązanie), z którego można bezpośrednio obliczyć okres obiegu satelity S1 jedynie na podstawie odpowiednich stałych, masy Ziemi oraz promienia orbity (np. zapisanie wyrażenia jak w kroku 2.).

1 pkt

zapisanie relacji identyfikującej siłę grawitacji jako siłę dośrodkową (lub przyśpieszenie dośrodkowe jako przyśpieszenie grawitacyjne / natężenie pola grawitacyjnego) oraz uwzględnienie wzorów na te siły (lub przyśpieszenia / natężenia pola) (np. jak w kroku 1. w sposobie 1.)

LUB

– skorzystanie ze wzoru na prędkość orbitalną (dla promienia orbity satelity S1), łącznie z zastosowaniem wzoru na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu (np. jak w kroku 1. w sposobie 2.) dla tej orbity.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwaga dodatkowa

Jeżeli zdający zapisze od razu bez wyprowadzenia III prawo Keplera łącznie z poprawnie określoną stałą: T2r3=4π2GM\frac{T^2}{r^3} = \frac{4\pi^2}{GM}, to otrzymuje 2 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.