Zadanie 1.1, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

2 pktobliczeniowetrudne 35%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Z wysokości h1 = 5,0 m ponad punktem P rzucono kulkę K1. Kulka upadła na poziome podłoże w odległości d od punktu P i potoczyła się dalej. Następnie z wysokości h2 = 2,0 m ponad punktem P rzucono taką samą kulkę K2. Druga kulka upadła także w odległości d od punktu P. Prędkości początkowe v⃗01\vec{v}_{01} i v⃗02\vec{v}_{02} kulek w każdym rzucie miały kierunki poziome i leżały w tej samej płaszczyźnie. Na poniższym rysunku zilustrowano tory ruchu kulek w układzie współrzędnych (x, y) – bez skali na osi x. Punkt P jest początkiem tego układu współrzędnych.

tory ruchu kulek K1 i K2 w układzie współrzędnych, kulki startują z osi y na wysokościach 5 i 2 z poziomymi wektorami prędkości v01 i v02, oba tory kończą się w punkcie d na osi x, oś pionowa: y, m, oś pozioma: x bez skali, obok wektor g skierowany w dółPowiększ
tory ruchu kulek K1 i K2 w układzie współrzędnych, kulki startują z osi y na wysokościach 5 i 2 z poziomymi wektorami prędkości v01 i v02, oba tory kończą się w punkcie d na osi x, oś pionowa: y, m, oś pozioma: x bez skali, obok wektor g skierowany w dół

W zadaniach 1.1.–1.2. pomiń opory ruchu oraz przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,8 m/s2.

Polecenie

2 punkty

Oblicz iloraz v01v02\frac{v_{01}}{v_{02}} – wartości prędkości początkowej kulki K1 i wartości prędkości początkowej kulki K2. Wynik liczbowy podaj zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

v01v02≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} \approx 0{,}63

Przykładowe rozwiązanie

Rzut poziomy jest złożeniem ruchu jednostajnego prostoliniowego w poziomie i ruchu jednostajnie przyśpieszonego bez prędkości początkowej w pionie.

Sposób 1. (wykorzystanie wzoru na zasięg z wysokością)

Wyprowadzimy wzór na zasięg rzutu każdej z kulek:

z1=v01t1h1=12gt12→z1=v012h1gz_1 = v_{01}t_1 \qquad h_1 = \frac{1}{2}gt_1^2 \qquad \rightarrow \qquad z_1 = v_{01}\sqrt{\frac{2h_1}{g}}

z2=v02t2h2=12gt22→z2=v022h2gz_2 = v_{02}t_2 \qquad h_2 = \frac{1}{2}gt_2^2 \qquad \rightarrow \qquad z_2 = v_{02}\sqrt{\frac{2h_2}{g}}

Przyrównamy zasięgi obu rzutów, następnie wyznaczymy i obliczymy iloraz v01v02\frac{v_{01}}{v_{02}}:

v012h1g=v022h2g→v01v02=h2h1v_{01}\sqrt{\frac{2h_1}{g}} = v_{02}\sqrt{\frac{2h_2}{g}} \qquad \rightarrow \qquad \frac{v_{01}}{v_{02}} = \sqrt{\frac{h_2}{h_1}}

v01v02=25=0,63245…→v01v02≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} = \sqrt{\frac{2}{5}} = 0{,}63245\ldots \qquad \rightarrow \qquad \frac{v_{01}}{v_{02}} \approx 0{,}63

Sposób 2. (wykorzystanie wzoru na zasięg z czasem)

Przyrównamy zasięgi rzutu obu kulek oraz wykorzystamy wzór z czasem na zasięg:

z1 = z2  →   v01t1 = v02t2

Obliczymy czasy trwania obu ruchów (czas trwania rzutu poziomego z wysokości h jest równy czasowi spadku swobodnego z tej wysokości):

t1=2h1g→t1=2⋅59,8 s≈1,01 st_1 = \sqrt{\frac{2h_1}{g}} \qquad \rightarrow \qquad t_1 = \sqrt{\frac{2 \cdot 5}{9{,}8}}\ \mathrm{s} \approx 1{,}01\ \mathrm{s}

t2=2h2g→t2=2⋅29,8 s≈0,64 st_2 = \sqrt{\frac{2h_2}{g}} \qquad \rightarrow \qquad t_2 = \sqrt{\frac{2 \cdot 2}{9{,}8}}\ \mathrm{s} \approx 0{,}64\ \mathrm{s}

Obliczymy iloraz wartości prędkości:

v01v02=t2t1→v01v02≈0,641,01≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} = \frac{t_2}{t_1} \qquad \rightarrow \qquad \frac{v_{01}}{v_{02}} \approx \frac{0{,}64}{1{,}01} \approx 0{,}63

Sposób 3. (wykorzystanie wzoru na zasięg z prędkościami)

Wykorzystamy wzór na zasięg w rzucie poziomym – z poziomą składową prędkości vx oraz z pionową składową prędkości końcowej vky:

z=vxtvky=gt→z=vx⋅vkygz = v_x t \qquad v_{ky} = gt \qquad \rightarrow \qquad z = \frac{v_x \cdot v_{ky}}{g}

Przyrównamy zasięgi rzutów obu kulek:

z1=z2→v01⋅vk1y=v02⋅vk2y→v01v02=vk2yvk1yz_1 = z_2 \qquad \rightarrow \qquad v_{01} \cdot v_{k1y} = v_{02} \cdot v_{k2y} \qquad \rightarrow \qquad \frac{v_{01}}{v_{02}} = \frac{v_{k2y}}{v_{k1y}}

Wyznaczymy pionowe składowe prędkości końcowych obu kulek. Zastosujemy zasadę zachowania energii ograniczoną do składowej pionowej ruchu kulki:

mvk1y22=mgh1→vk1y=2gh1\frac{mv_{k1y}^2}{2} = mgh_1 \qquad \rightarrow \qquad v_{k1y} = \sqrt{2gh_1}

mvk2y22=mgh2→vk2y=2gh2\frac{mv_{k2y}^2}{2} = mgh_2 \qquad \rightarrow \qquad v_{k2y} = \sqrt{2gh_2}

Zatem:

v01v02=vk2yvk1y=h2h1≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} = \frac{v_{k2y}}{v_{k1y}} = \sqrt{\frac{h_2}{h_1}} \approx 0{,}63

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu wartości prędkości oraz prawidłowy wynik podany w zaokrągleniu do dwóch cyfr znaczących: v01v02≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} \approx 0{,}63.

1 pkt

poprawne zapisanie lub wyprowadzenie wzoru na zasięg (z wyeliminowanym czasem) w rzucie poziomym oraz przyrównanie zasięgów obu rzutów (podobnie jak w sposobie 1.), np.: v012h1g=v022h2gv_{01}\sqrt{\frac{2h_1}{g}} = v_{02}\sqrt{\frac{2h_2}{g}}

LUB

– wykorzystanie równości zasięgów, np. zapisanie równania v01t1 = v02t2 (lub zapisy równoważne, np. z1 = z2 oraz zi = v0iti) oraz poprawne zapisanie (lub wyprowadzenie) wzorów na czasy trwania rzutów obu kulek K1 oraz K2 (np. podobnie / równoważnie jak w sposobie 2.)

LUB

– zapisanie równania v01t1 = v02t2 (lub zapisy równoważne, np. z1 = z2 oraz zi = v0iti) oraz poprawne obliczenie czasu trwania ruchu jednej z kulek (np. podobnie jak w sposobie 2.)

LUB

– wykorzystanie wzoru na zasięg w rzucie poziomym z prędkościami: z=v0x⋅vkygz = \frac{v_{0x} \cdot v_{ky}}{g} oraz poprawna metoda obliczenia pionowych składowych prędkości końcowych obu kulek (np. podobnie jak w sposobie 3.)

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwagi dodatkowe

1. Gdy zdający przyjmie do obliczeń g = 10 m/s2 (zamiast poleconej do obliczeń wartości 9,8 m/s2), zastosuje poprawną metodę i otrzyma wynik v01v02≈0,63\frac{v_{01}}{v_{02}} \approx 0{,}63, to otrzymuje 2 pkt.

2. Gdy zdający zastosuje poprawną metodę obliczenia ilorazu wartości prędkości, ale zamiast ilorazu v01v02\frac{v_{01}}{v_{02}} obliczy iloraz v02v01\frac{v_{02}}{v_{01}}, to otrzymuje 1 pkt (nie są spełnione warunki określone w zasadach oceniania za 2 pkt).

3. Gdy zdający stosuje poprawną metodę obliczenia ilorazu wartości prędkości, nie popełnia błędu rachunkowego, ale wynik podaje niezgodnie z poleceniem, czyli ze zbyt dużą liczbą cyfr znaczących – np. 0,632 (trzy cyfry znaczące) – lub zbyt małą liczbą cyfr znaczących – np. 0,6 (jedna cyfra znacząca) – to otrzymuje 1 pkt.

Komentarz. Gdy zdający przyjmie g = 10 m/s² i otrzyma wynik 0,63, otrzymuje 2 pkt. Gdy oblicza iloraz v02v01\frac{v_{02}}{v_{01}} zamiast v01v02\frac{v_{01}}{v_{02}}, otrzymuje 1 pkt. Gdy wynik podany ze zbyt dużą lub zbyt małą liczbą cyfr znaczących, otrzymuje 1 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.