Zadanie 6.2, matura maj 2021, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Dwie identyczne diody D1, D2 oraz dwa oporniki o oporach R1 = 20 Ω, R2 = 30 Ω podłączono do zacisków A i B prądnicy. Schemat obwodu przedstawiono na rysunku poniżej. Ta prądnica wytwarza napięcie przemienne zmieniające się w czasie sinusoidalnie z częstotliwością f = 25 Hz. Maksymalna wartość, jaką osiąga napięcie między zaciskami, wynosi ∣Umax∣ = 6,0 V.
PowiększW zadaniach 6.1. oraz 6.2. przyjmij, że każda dioda podczas przepływu prądu elektrycznego w jedną stronę ma opór równy zero, a w drugą stronę jej opór jest nieskończenie duży.
Polecenie
3 punktyOblicz ciepło wydzielone w całym obwodzie (tzn. na obu opornikach łącznie) w czasie 10 sekund działania prądnicy.
Przyjmij, że w chwili początkowej t0 = 0 napięcie wynosiło U = 0.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Qc = 7,5 J
Przykładowe rozwiązanie
Sposób 1.
Ciepło wydzielone w obwodzie jest sumą ciepeł wydzielonych na opornikach R1 oraz R2:
Qc = Q1 + Q2
Skorzystamy ze związku między mocą średnią a ciepłem wydzielanym na oporniku oraz ze wzoru na moc średnią dla prądu przemiennego:
gdzie Δt1 i Δt2 są łącznymi czasami, gdy przez dany opornik płynie prąd. Ponieważ w tym przypadku prąd płynie przez każdy opornik tylko w połowie okresu zmian napięcia, to ciepło na danym oporniku jest wydzielane przez połowę czasu – będącego całkowitą wielokrotnością okresu zmian napięcia:
Zauważmy, że maksymalne napięcie na każdym z oporników jest równe maksymalnemu napięciu źródła:
∣Umax1∣ = ∣Umax2∣ = ∣Umax∣ = 6 V
Obliczymy ciepło całkowite wydzielone w obwodzie:
Sposób 2.
Sposób 3. (zastosowanie oporu zastępczego dla obwodu zastępczego)
Zauważmy, że ciepło w obwodzie wydzielane jest na przemian: łącznie przez Δt = 5 s na oporniku R1, gdy prąd płynie w jedną stronę, oraz łącznie przez Δt = 5 s na oporniku R2, gdy prąd płynie w drugą stronę. Zatem wydzielone ciepło jest takie samo, jak ciepło wydzielone w obwodzie zastępczym bez diod – gdyby prąd płynął w czasie Δt = 5 s jednocześnie przez oba oporniki R1 i R2 połączone równolegle – w obwodzie (bez diod) zasilanym takim samym napięciem przemiennym. Wyznaczymy ciepło wydzielone w tym obwodzie zastępczym:
gdzie Rz jest oporem zastępczym obwodu zastępczego bez diod, Δt jest czasem, gdy przez obwód zastępczy płynie prąd, Usk jest napięciem skutecznym:
Obliczymy opór zastępczy obwodu zastępczego bez diod:
Obliczymy ciepło wydzielone w czasie 5 s w obwodzie zastępczym bez diod:
Schemat punktowania
Zasady oceniania (dla rozwiązania sposobem 1. lub sposobem 2.)
poprawna metoda wyznaczenia ciepła wydzielanego w całym obwodzie oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.
zapisanie ciepła całkowitego wydzielonego w obwodzie jako sumy ciepeł wydzielanych na obu opornikach oraz zapisanie wyrażenia (na symbolach lub z podstawionymi danymi) na ciepło wydzielane na i-tym oporniku (z parametrami skutecznymi albo maksymalnymi), z poprawnym określeniem sumarycznego czasu przepływu prądu przez dany opornik:
LUB
LUB
zapisanie ciepła całkowitego (albo mocy) wydzielonego w obwodzie jako sumy ciepeł (lub mocy) wydzielanych na obu opornikach oraz skorzystanie ze związku między ciepłem a mocą i czasem.
brak spełnienia powyższych kryteriów.
Zasady oceniania (dla rozwiązania sposobem 3.)
poprawna metoda wyznaczenia ciepła wydzielanego w całym obwodzie oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.
spełnienie warunków określonych za 1 pkt, a ponadto poprawne określenie Usk, poprawna metoda obliczenia oporu zastępczego oraz określenie czasu jako .
zapisanie związku między mocą a ciepłem i czasem (Qc = PΔt) oraz wyrażenie mocy za pomocą oporu zastępczego obwodu: .
brak spełnienia powyższych kryteriów.
Komentarz. Każdy opornik pracuje przez połowę okresu, stąd całkowity czas przepływu to t/2 = 5 s dla każdego.