Zadanie 6.2, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 12%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Dwie identyczne diody D1, D2 oraz dwa oporniki o oporach R1 = 20 Ω, R2 = 30 Ω podłączono do zacisków A i B prądnicy. Schemat obwodu przedstawiono na rysunku poniżej. Ta prądnica wytwarza napięcie przemienne zmieniające się w czasie sinusoidalnie z częstotliwością f = 25 Hz. Maksymalna wartość, jaką osiąga napięcie między zaciskami, wynosi ∣Umax∣ = 6,0 V.

schemat obwodu, do zacisków A (z lewej) i B (z prawej) prądnicy o napięciu U(t) dołączone są równolegle dwie gałęzie: górna z opornikiem R1 i diodą D1 przewodzącą od lewej do prawej, dolna z diodą D2 przewodzącą od prawej do lewej i opornikiem R2Powiększ
schemat obwodu, do zacisków A (z lewej) i B (z prawej) prądnicy o napięciu U(t) dołączone są równolegle dwie gałęzie: górna z opornikiem R1 i diodą D1 przewodzącą od lewej do prawej, dolna z diodą D2 przewodzącą od prawej do lewej i opornikiem R2

W zadaniach 6.1. oraz 6.2. przyjmij, że każda dioda podczas przepływu prądu elektrycznego w jedną stronę ma opór równy zero, a w drugą stronę jej opór jest nieskończenie duży.

Polecenie

3 punkty

Oblicz ciepło wydzielone w całym obwodzie (tzn. na obu opornikach łącznie) w czasie 10 sekund działania prądnicy.

Przyjmij, że w chwili początkowej t0 = 0 napięcie wynosiło U = 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Qc = 7,5 J

Przykładowe rozwiązanie

Sposób 1.

Ciepło wydzielone w obwodzie jest sumą ciepeł wydzielonych na opornikach R1 oraz R2:

Qc = Q1 + Q2

Skorzystamy ze związku między mocą średnią a ciepłem wydzielanym na oporniku oraz ze wzoru na moc średnią dla prądu przemiennego:

Q1=Psˊr1Δt1Psˊr1=Usk12R1=Umax122R1Q_1 = P_{śr1}\Delta t_1 \qquad P_{śr1} = \frac{U_{sk1}^2}{R_1} = \frac{U_{max1}^2}{2R_1}

Q2=Psˊr2Δt2Psˊr2=Usk22R2=Umax222R2Q_2 = P_{śr2}\Delta t_2 \qquad P_{śr2} = \frac{U_{sk2}^2}{R_2} = \frac{U_{max2}^2}{2R_2}

gdzie Δt1 i Δt2 są łącznymi czasami, gdy przez dany opornik płynie prąd. Ponieważ w tym przypadku prąd płynie przez każdy opornik tylko w połowie okresu zmian napięcia, to ciepło na danym oporniku jest wydzielane przez połowę czasu – będącego całkowitą wielokrotnością okresu zmian napięcia:

Δt1=Δt2=Δt=12t=12⋅10 s=5 s\Delta t_1 = \Delta t_2 = \Delta t = \frac{1}{2}t = \frac{1}{2} \cdot 10\ \mathrm{s} = 5\ \mathrm{s}

Zauważmy, że maksymalne napięcie na każdym z oporników jest równe maksymalnemu napięciu źródła:

∣Umax1∣ = ∣Umax2∣ = ∣Umax∣ = 6 V

Obliczymy ciepło całkowite wydzielone w obwodzie:

Qc=Umax22R1⋅t2+Umax22R2⋅t2Q_c = \frac{U_{max}^2}{2R_1} \cdot \frac{t}{2} + \frac{U_{max}^2}{2R_2} \cdot \frac{t}{2}

Qc=62 V22⋅20 Ω⋅5 s+62 V22⋅30 Ω⋅5 s=4,5 J+3 J=7,5 JQ_c = \frac{6^2\ \mathrm{V^2}}{2 \cdot 20\ \Omega} \cdot 5\ \mathrm{s} + \frac{6^2\ \mathrm{V^2}}{2 \cdot 30\ \Omega} \cdot 5\ \mathrm{s} = 4{,}5\ \mathrm{J} + 3\ \mathrm{J} = 7{,}5\ \mathrm{J}

Sposób 2.

Qc=Q1+Q2=(Psˊr1+Psˊr2)⋅12⋅t=(UskIsk1+UskIsk2)⋅12⋅t=Usk⋅(Isk1+Isk2)2⋅tQ_c = Q_1 + Q_2 = (P_{śr1} + P_{śr2}) \cdot \frac{1}{2} \cdot t = (U_{sk}I_{sk1} + U_{sk}I_{sk2}) \cdot \frac{1}{2} \cdot t = U_{sk} \cdot \frac{(I_{sk1} + I_{sk2})}{2} \cdot t

Qc=6 V2⋅(0,3+0,2) A22⋅10 s=7,5 JQ_c = \frac{6\ \mathrm{V}}{\sqrt{2}} \cdot \frac{(0{,}3 + 0{,}2)\ \mathrm{A}}{2\sqrt{2}} \cdot 10\ \mathrm{s} = 7{,}5\ \mathrm{J}

Sposób 3. (zastosowanie oporu zastępczego dla obwodu zastępczego)

Zauważmy, że ciepło w obwodzie wydzielane jest na przemian: łącznie przez Δt = 5 s na oporniku R1, gdy prąd płynie w jedną stronę, oraz łącznie przez Δt = 5 s na oporniku R2, gdy prąd płynie w drugą stronę. Zatem wydzielone ciepło jest takie samo, jak ciepło wydzielone w obwodzie zastępczym bez diod – gdyby prąd płynął w czasie Δt = 5 s jednocześnie przez oba oporniki R1 i R2 połączone równolegle – w obwodzie (bez diod) zasilanym takim samym napięciem przemiennym. Wyznaczymy ciepło wydzielone w tym obwodzie zastępczym:

Qc=Psˊr⋅ΔtPsˊr=Usk2RzQ_c = P_{śr} \cdot \Delta t \qquad P_{śr} = \frac{U_{sk}^2}{R_z}

gdzie Rz jest oporem zastępczym obwodu zastępczego bez diod, Δt jest czasem, gdy przez obwód zastępczy płynie prąd, Usk jest napięciem skutecznym:

Δt=t2=5 sUsk=6 V2\Delta t = \frac{t}{2} = 5\ \mathrm{s} \qquad U_{sk} = \frac{6\ \mathrm{V}}{\sqrt{2}}

Obliczymy opór zastępczy obwodu zastępczego bez diod:

1Rz=1R1+1R2=120 Ω+130 Ω→Rz=12 Ω\frac{1}{R_z} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} = \frac{1}{20\ \Omega} + \frac{1}{30\ \Omega} \qquad \rightarrow \qquad R_z = 12\ \Omega

Obliczymy ciepło wydzielone w czasie 5 s w obwodzie zastępczym bez diod:

Qc=36 V22⋅112 Ω⋅5 s=7,5 JQ_c = \frac{36\ \mathrm{V^2}}{2} \cdot \frac{1}{12\ \Omega} \cdot 5\ \mathrm{s} = 7{,}5\ \mathrm{J}

Schemat punktowania

Zasady oceniania (dla rozwiązania sposobem 1. lub sposobem 2.)

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia ciepła wydzielanego w całym obwodzie oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.

2 pkt

zapisanie ciepła całkowitego wydzielonego w obwodzie jako sumy ciepeł wydzielanych na obu opornikach oraz zapisanie wyrażenia (na symbolach lub z podstawionymi danymi) na ciepło wydzielane na i-tym oporniku (z parametrami skutecznymi albo maksymalnymi), z poprawnym określeniem sumarycznego czasu przepływu prądu przez dany opornik:

(Q1=Umax22R1⋅t2orazQ2=Umax22R2⋅t2orazQ=Q1+Q2)\left(Q_1 = \frac{U_{max}^2}{2R_1} \cdot \frac{t}{2} \quad \text{oraz} \quad Q_2 = \frac{U_{max}^2}{2R_2} \cdot \frac{t}{2} \quad \text{oraz} \quad Q = Q_1 + Q_2\right)

LUB

(Q1=250⋅Umax22R1⋅T2orazQ2=250⋅Umax22R2⋅T2orazQ=Q1+Q2)\left(Q_1 = 250 \cdot \frac{U_{max}^2}{2R_1} \cdot \frac{T}{2} \quad \text{oraz} \quad Q_2 = 250 \cdot \frac{U_{max}^2}{2R_2} \cdot \frac{T}{2} \quad \text{oraz} \quad Q = Q_1 + Q_2\right)

LUB

(Q1=Usk⋅Isk1⋅T2⋅t⋅forazQ2=Usk⋅Isk2⋅T2⋅t⋅forazQ=Q1+Q2)\left(Q_1 = U_{sk} \cdot I_{sk1} \cdot \frac{T}{2} \cdot t \cdot f \quad \text{oraz} \quad Q_2 = U_{sk} \cdot I_{sk2} \cdot \frac{T}{2} \cdot t \cdot f \quad \text{oraz} \quad Q = Q_1 + Q_2\right)

1 pkt

zapisanie ciepła całkowitego (albo mocy) wydzielonego w obwodzie jako sumy ciepeł (lub mocy) wydzielanych na obu opornikach oraz skorzystanie ze związku między ciepłem a mocą i czasem.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Zasady oceniania (dla rozwiązania sposobem 3.)

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia ciepła wydzielanego w całym obwodzie oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.

2 pkt

spełnienie warunków określonych za 1 pkt, a ponadto poprawne określenie Usk, poprawna metoda obliczenia oporu zastępczego oraz określenie czasu jako Δt=t2\Delta t = \frac{t}{2}.

1 pkt

zapisanie związku między mocą a ciepłem i czasem (Qc = PΔt) oraz wyrażenie mocy za pomocą oporu zastępczego obwodu: P=Usk2RzP = \frac{U_{sk}^2}{R_z}.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Każdy opornik pracuje przez połowę okresu, stąd całkowity czas przepływu to t/2 = 5 s dla każdego.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.