Zadanie 7.1, matura maj 2021, fizyka rozszerzona

2 pktotwarteśrednie 42%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W zamkniętym zbiorniku znajduje się gaz doskonały – azot o masie m = 1,4 kg i masie molowej μ = 28 g/mol. Gaz powoli ogrzewano. Zmianę parametrów gazu ze stanu początkowego A do stanu końcowego B przedstawiono poniżej na wykresie zależności p(T) – ciśnienia od temperatury. Wykres A–B jest odcinkiem prostej.

Temperatura zera bezwzględnego w zaokrągleniu do 1 °C wynosi (−273) °C.

wykres zależności ciśnienia p od temperatury T na tle siatki milimetrowej, odcinek prostej od punktu A do punktu B, oś pionowa: p, MPa, oś pozioma: T, °CPowiększ
wykres zależności ciśnienia p od temperatury T na tle siatki milimetrowej, odcinek prostej od punktu A do punktu B, oś pionowa: p, MPa, oś pozioma: T, °C

Polecenie

2 punkty

Na podstawie danych odczytanych z wykresu udowodnij, że przemiana A–B jest izochoryczna. Wykonaj odpowiednie obliczenia oraz powołaj się na własność przemiany izochorycznej.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowe rozwiązanie

Sposób 1.

Wykres p(T) przedstawia przemianę izochoryczną wtedy, gdy:

1) jest fragmentem linii prostej,

2) dla dowolnych dwóch punktów na tej prostej iloraz ciśnienia i temperatury – wyrażonej w kelwinach – jest stały.

Warunek określony w punkcie 1) jest spełniony automatycznie, ponieważ wykres A–B jest odcinkiem prostej. Sprawdzimy warunek określony w punkcie 2). W przemianie izochorycznej A–B powinna być spełniona równość:

pATA=pBTB\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B}

gdzie TA oraz TB są temperaturami wyrażonymi w skali bezwzględnej Kelwina. Odczytamy współrzędne punktów A i B z wykresu oraz wykonamy obliczenia:

pATA=0,4 MPa(−23+273) K=400 kPa250 K=1,6 kPaK\frac{p_A}{T_A} = \frac{0{,}4\ \mathrm{MPa}}{(-23 + 273)\ \mathrm{K}} = \frac{400\ \mathrm{kPa}}{250\ \mathrm{K}} = 1{,}6\ \mathrm{\frac{kPa}{K}}

pBTB=0,6 MPa(102+273) K=600 kPa375 K=1,6 kPaK\frac{p_B}{T_B} = \frac{0{,}6\ \mathrm{MPa}}{(102 + 273)\ \mathrm{K}} = \frac{600\ \mathrm{kPa}}{375\ \mathrm{K}} = 1{,}6\ \mathrm{\frac{kPa}{K}}

Z powyższych obliczeń wynika, że:

pATA=pBTB\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B}

Sposób 2.

Wykres A–B zależności p(T) przedstawia przemianę izochoryczną wtedy, gdy:

1) równanie zależności p(T) (w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w °C) jest postaci: p(T) = aT + b dla pewnych współczynników a i b,

2) p(−273 °C) = 0 (lub równoważne wykazanie, że w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0)).

Warunek określony w punkcie 1) jest spełniony automatycznie, ponieważ A–B jest odcinkiem prostej. Sprawdzimy warunek określony w punkcie 2). Wyprowadzimy równanie prostej przechodzącej przez punkty A i B układu współrzędnych (p, T) w jednostkach MPa oraz °C:

p−0,6=0,6−0,4102−(−23)⋅(T−102)p - 0{,}6 = \frac{0{,}6 - 0{,}4}{102 - (-23)} \cdot (T - 102)

p = 0,0016 ⋅ T + 0,4368

Sprawdzamy warunek 2):

p(−273 °C) = 0,0016 ⋅ (−273) + 0,4368 = 0

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda udowodnienia, że przemiana jest izochoryczna, tzn.: zapisanie równania pATA=pBTB\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B} wynikającego z własności przemiany izochorycznej, prawidłowe ustalenie na podstawie wykresu temperatur oraz ciśnień azotu w stanach A i B (zdający w rozwiązaniu może wykorzystać parametry stanów gazu pomiędzy stanami A i B), wyrażenie temperatur w skali Kelwina oraz wykazanie obliczeniami odpowiednich równości: pATA=pBTB=1,6 kPa/K\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B} = 1{,}6\ \mathrm{kPa/K} (podobnie jak w sposobie 1.)

LUB

– poprawna metoda udowodnienia, że przemiana jest izochoryczna, tzn. stwierdzenie, że miejscem zerowym funkcji liniowej, której wykres zawiera odcinek AB, jest T = −273 °C, wyznaczenie równania prostej AB oraz wykazanie, że p(−273 °C) = 0 (podobnie jak w sposobie 2.) albo wykazanie, że w nowym układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0).

1 pkt

zapisanie równości wynikającej z równania stanu gazu doskonałego i własności przemiany izochorycznej: pATA=pBTB\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B} (lub związków równoważnych np.: pAV = nRTA oraz pBV = nRTB) (podobnie jak w sposobie 1.) i wyrażenie temperatur w skali Kelwina (lub zapis o tym, że temperatury muszą być w skali Kelwina)

LUB

– stwierdzenie, że miejscem zerowym funkcji liniowej, której wykres zawiera odcinek AB, jest T = −273 °C (podobnie jak w sposobie 2.) albo zapisy temu równoważne (np.: w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0)).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwagi dodatkowe

1. Gdy zdający podstawia do równości pATA=pBTB\frac{p_A}{T_A} = \frac{p_B}{T_B} (lub związków równoważnych) temperaturę w skali Celsjusza to otrzymuje 0 pkt.

2. Gdy zdający, wyrażając temperaturę w skali Kelwina, użyje poprawnej metody (doda 273 do temperatury wyrażonej w skali Celsjusza) oraz (1) popełni błąd obliczeniowy albo (2) błędnie odczyta temperaturę z wykresu, to dostaje 1 pkt.

3. Gdy zdający, wyrażając temperaturę w skali Kelwina, użyje błędnej metody (np. odejmie 273 od temperatury wyrażonej w skali Celsjusza), to dostaje 0 pkt.

Komentarz. Temperatura musi być zawsze wyrażona w kelwinach w równaniach stanu gazu. Błąd: użycie temperatury w °C w stosunku pA/TA powoduje otrzymanie 0 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.