Zadanie 7.1, matura maj 2021, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
W zamkniętym zbiorniku znajduje się gaz doskonały – azot o masie m = 1,4 kg i masie molowej μ = 28 g/mol. Gaz powoli ogrzewano. Zmianę parametrów gazu ze stanu początkowego A do stanu końcowego B przedstawiono poniżej na wykresie zależności p(T) – ciśnienia od temperatury. Wykres A–B jest odcinkiem prostej.
Temperatura zera bezwzględnego w zaokrągleniu do 1 °C wynosi (−273) °C.
PowiększPolecenie
2 punktyNa podstawie danych odczytanych z wykresu udowodnij, że przemiana A–B jest izochoryczna. Wykonaj odpowiednie obliczenia oraz powołaj się na własność przemiany izochorycznej.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Przykładowe rozwiązanie
Sposób 1.
Wykres p(T) przedstawia przemianę izochoryczną wtedy, gdy:
1) jest fragmentem linii prostej,
2) dla dowolnych dwóch punktów na tej prostej iloraz ciśnienia i temperatury – wyrażonej w kelwinach – jest stały.
Warunek określony w punkcie 1) jest spełniony automatycznie, ponieważ wykres A–B jest odcinkiem prostej. Sprawdzimy warunek określony w punkcie 2). W przemianie izochorycznej A–B powinna być spełniona równość:
gdzie TA oraz TB są temperaturami wyrażonymi w skali bezwzględnej Kelwina. Odczytamy współrzędne punktów A i B z wykresu oraz wykonamy obliczenia:
Z powyższych obliczeń wynika, że:
Sposób 2.
Wykres A–B zależności p(T) przedstawia przemianę izochoryczną wtedy, gdy:
1) równanie zależności p(T) (w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w °C) jest postaci: p(T) = aT + b dla pewnych współczynników a i b,
2) p(−273 °C) = 0 (lub równoważne wykazanie, że w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0)).
Warunek określony w punkcie 1) jest spełniony automatycznie, ponieważ A–B jest odcinkiem prostej. Sprawdzimy warunek określony w punkcie 2). Wyprowadzimy równanie prostej przechodzącej przez punkty A i B układu współrzędnych (p, T) w jednostkach MPa oraz °C:
p = 0,0016 ⋅ T + 0,4368
Sprawdzamy warunek 2):
p(−273 °C) = 0,0016 ⋅ (−273) + 0,4368 = 0
Schemat punktowania
poprawna metoda udowodnienia, że przemiana jest izochoryczna, tzn.: zapisanie równania wynikającego z własności przemiany izochorycznej, prawidłowe ustalenie na podstawie wykresu temperatur oraz ciśnień azotu w stanach A i B (zdający w rozwiązaniu może wykorzystać parametry stanów gazu pomiędzy stanami A i B), wyrażenie temperatur w skali Kelwina oraz wykazanie obliczeniami odpowiednich równości: (podobnie jak w sposobie 1.)
LUB
– poprawna metoda udowodnienia, że przemiana jest izochoryczna, tzn. stwierdzenie, że miejscem zerowym funkcji liniowej, której wykres zawiera odcinek AB, jest T = −273 °C, wyznaczenie równania prostej AB oraz wykazanie, że p(−273 °C) = 0 (podobnie jak w sposobie 2.) albo wykazanie, że w nowym układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0).
zapisanie równości wynikającej z równania stanu gazu doskonałego i własności przemiany izochorycznej: (lub związków równoważnych np.: pAV = nRTA oraz pBV = nRTB) (podobnie jak w sposobie 1.) i wyrażenie temperatur w skali Kelwina (lub zapis o tym, że temperatury muszą być w skali Kelwina)
LUB
– stwierdzenie, że miejscem zerowym funkcji liniowej, której wykres zawiera odcinek AB, jest T = −273 °C (podobnie jak w sposobie 2.) albo zapisy temu równoważne (np.: w układzie współrzędnych, w którym temperatura wyrażona jest w kelwinach, prosta zawierająca odcinek AB przecina punkt (0, 0)).
brak spełnienia powyższych kryteriów.
Uwagi dodatkowe
1. Gdy zdający podstawia do równości (lub związków równoważnych) temperaturę w skali Celsjusza to otrzymuje 0 pkt.
2. Gdy zdający, wyrażając temperaturę w skali Kelwina, użyje poprawnej metody (doda 273 do temperatury wyrażonej w skali Celsjusza) oraz (1) popełni błąd obliczeniowy albo (2) błędnie odczyta temperaturę z wykresu, to dostaje 1 pkt.
3. Gdy zdający, wyrażając temperaturę w skali Kelwina, użyje błędnej metody (np. odejmie 273 od temperatury wyrażonej w skali Celsjusza), to dostaje 0 pkt.
Komentarz. Temperatura musi być zawsze wyrażona w kelwinach w równaniach stanu gazu. Błąd: użycie temperatury w °C w stosunku pA/TA powoduje otrzymanie 0 pkt.