Zadanie 6.3, matura maj 2022, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 15%Maj 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W doświadczeniu 1. ustaloną masę gazu doskonałego poddano najpierw przemianie izochorycznej ze stanu X do stanu Y, a następnie – przemianie izobarycznej ze stanu Y do stanu Z. W doświadczeniu 2. ustaloną masę gazu doskonałego poddano najpierw przemianie izobarycznej ze stanu X do stanu W, a następnie – przemianie izochorycznej ze stanu W do stanu Z.

W obu doświadczeniach użyto tego samego gazu doskonałego o takiej samej masie.

Na rysunkach 1. i 2. przedstawiono wykresy zależności ciśnienia p gazu od objętości V gazu w przemianach X → Y → Z oraz w przemianach X → W → Z. Osie na obu wykresach są wyskalowane tak samo.

Rysunek 1. (doświadczenie 1.)

wykres zależności ciśnienia p od objętości V dla przemian X → Y → Z, izochora X → Y, a następnie izobara Y → Z; na osiach podziałki p1, 2p1, 3p1 oraz V1, 2V1, 3V1Powiększ
wykres zależności ciśnienia p od objętości V dla przemian X → Y → Z, izochora X → Y, a następnie izobara Y → Z; na osiach podziałki p1, 2p1, 3p1 oraz V1, 2V1, 3V1

Rysunek 2. (doświadczenie 2.)

wykres zależności ciśnienia p od objętości V dla przemian X → W → Z, izobara X → W, a następnie izochora W → Z; na osiach podziałki p1, 2p1, 3p1 oraz V1, 2V1, 3V1Powiększ
wykres zależności ciśnienia p od objętości V dla przemian X → W → Z, izobara X → W, a następnie izochora W → Z; na osiach podziałki p1, 2p1, 3p1 oraz V1, 2V1, 3V1

Polecenie

3 punkty

Ciepło molowe gazu (przy stałej objętości) użytego w obu doświadczeniach oznaczymy jako CV.

Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć ciepło pobrane łącznie w przemianach X → Y → Z (w doświadczeniu 1.) tylko za pomocą wielkości: p1, V1, ciepła molowego CV oraz stałej gazowej R.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

∣QXYZ∣=p1V1(7CVR+6)|Q_{XYZ}| = p_1 V_1\left(\frac{7C_V}{R} + 6\right)

Sposób 1. (wzory na ciepło w przemianach izochorycznej i izobarycznej):

∣QXYZ∣ = ∣QXY∣ + ∣QYZ∣ = nCV∣ΔTXY∣ + nCp∣ΔTYZ∣, gdzie Cp = CV + R

Z równania stanu nRT = pV:

X → Y (V = V1): nR(TY−TX)=(3p1−2p1)V1  ⇒  n∣ΔTXY∣=p1V1RnR(T_Y - T_X) = (3p_1 - 2p_1)V_1 \;\Rightarrow\; n|\Delta T_{XY}| = \frac{p_1 V_1}{R}

Y → Z (p = 3p1): nR(TZ−TY)=3p1(3V1−V1)  ⇒  n∣ΔTYZ∣=6p1V1RnR(T_Z - T_Y) = 3p_1(3V_1 - V_1) \;\Rightarrow\; n|\Delta T_{YZ}| = \frac{6p_1 V_1}{R}

∣QXYZ∣=CVp1V1R+(CV+R)6p1V1R=7CVRp1V1+6p1V1=p1V1(7CVR+6)|Q_{XYZ}| = C_V\frac{p_1 V_1}{R} + (C_V + R)\frac{6p_1 V_1}{R} = 7\frac{C_V}{R}p_1 V_1 + 6p_1 V_1 = p_1 V_1\left(\frac{7C_V}{R} + 6\right)

Sposób 2. (I zasada termodynamiki dla ciągu przemian X → Y → Z):

ΔUXYZ = ∣QXYZ∣ − ∣WXYZ∣, gdzie ΔUXYZ = nCV(TZ − TX)

Z równania stanu: TX=2p1V1nRT_X = \frac{2p_1 V_1}{nR}, TZ=9p1V1nRT_Z = \frac{9p_1 V_1}{nR}

Praca siły parcia (tylko w przemianie izobarycznej): ∣WXYZ∣ = 3p1(3V1 − V1) = 6p1V1

∣QXYZ∣=nCV(9p1V1nR−2p1V1nR)+6p1V1=p1V1(7CVR+6)|Q_{XYZ}| = nC_V\left(\frac{9p_1 V_1}{nR} - \frac{2p_1 V_1}{nR}\right) + 6p_1 V_1 = p_1 V_1\left(\frac{7C_V}{R} + 6\right)

Schemat punktowania

Zasady oceniania (dla rozwiązań sposobem 1.)

3 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia wzoru na ciepło pobrane w przemianach X → Y → Z oraz podanie prawidłowej postaci wzoru, wyrażonego tylko za pomocą wielkości: p1, V1, CV, R.

2 pkt

spełnienie warunków opisanych w kryterium za 1 pkt oraz skorzystanie z równania stanu gazu dla przemiany izochorycznej X → Y i dla przemiany izobarycznej Y → Z oraz poprawne wyznaczenie przyrostów temperatur w jednej z przemian, np. zapisy (lub zapisy równoważne, ponad zapisy za 1 pkt): nR(TY − TX) = (3p1 − 2p1)V1 lub nR(TZ − TY) = 3p1(3V1 − V1)

1 pkt

zapisanie ciepła pobranego w przemianach X → Y → Z jako sumy ciepeł pobranych w przemianie izochorycznej X → Y i w przemianie izobarycznej Y → Z oraz zapisanie wyrażeń określających związek ciepeł pobranych w obu tych przemianach z przyrostami temperatur w tych przemianach, np. zapis (lub zapisy równoważne): ∣QXYZ∣ = nCV∣ΔTXY∣ + nCp∣ΔTYZ∣

LUB

– zapisanie ciepła pobranego w przemianach X → Y → Z jako sumy ciepeł pobranych w przemianie izochorycznej X → Y i w przemianie izobarycznej Y → Z oraz poprawne wyznaczenie przyrostów temperatur w jednej z przemian, np. zapisy (lub zapisy równoważne): QXYZ = QXY + QYZ oraz (nR(TY − TX) = (3p1 − 2p1)V1 lub nR(TZ − TY) = 3p1(3V1 − V1))

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Zasady oceniania (dla rozwiązań sposobem 2.)

3 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia wzoru na ciepło pobrane w przemianach X → Y → Z oraz podanie prawidłowej postaci wzoru, wyrażonego tylko za pomocą wielkości: p1, V1, CV, R.

2 pkt

spełnienie warunków opisanych w obu kryteriach za 1 pkt (łącznie, tzn. wykorzystanie I zasady termodynamiki oraz wzoru z temperaturami na przyrost energii wewnętrznej oraz zapisanie wyrażenia na pracę) oraz wyznaczenie z równania stanu gazu temperatury gazu w stanie X i temperatury gazu w stanie Z, np. zapisy (lub zapisy równoważne): TX=2p1V1nRT_X = \frac{2p_1 V_1}{nR} oraz TZ=9p1V1nRT_Z = \frac{9p_1 V_1}{nR} oraz spełnione oba kryteria za 1 pkt

1 pkt

poprawne zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany od stanu X do stanu Z oraz zapisanie wyrażenia określającego związek między przyrostem energii wewnętrznej od stanu X do stanu Z a przyrostem temperatury od stanu X do stanu Z, np. zapis (lub zapisy równoważne): ΔUXYZ = ∣QXYZ∣ − ∣WXYZ∣ oraz ΔUXYZ = nCV(TZ − TX)

LUB

– poprawne zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany od stanu X do stanu Z oraz zapisanie wzoru pozwalającego wyznaczyć pracę siły parcia od stanu X do stanu Z za pomocą p1 i V1, np. zapis (lub zapisy równoważne): ΔUXYZ = ∣QXYZ∣ − ∣WXYZ∣ oraz ∣WXYZ∣ = 6p1V1

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.