Zadanie 5.3, matura maj 2022, fizyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Maj 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Ciężarek o masie m = 0,15 kg zawieszony na sprężynie wykonuje drgania w kierunku pionowym w układzie inercjalnym, w ziemskim polu grawitacyjnym. Na poniższym rysunku przedstawiono wykres zależności stosunku FsFg\frac{F_s}{F_g} od czasu, gdzie:

Fs oznacza wartość siły, z jaką sprężyna działa na ciężarek,

Fg oznacza wartość siły grawitacji działającej na ciężarek.

Rysunek, wykres zależności stosunku Fs/Fg od czasu t, oś pionowa: Fs/Fg, oś pozioma: t, sPowiększ
Rysunek, wykres zależności stosunku Fs/Fg od czasu t, oś pionowa: Fs/Fg, oś pozioma: t, s

Przyjmij model zjawiska, w którym:

• zakładamy, że sprężyna jest idealnie sprężysta

• pomijamy opory ruchu

• pomijamy masę sprężyny

• przyśpieszenie ziemskie wynosi g = 9,8 m/s2.

Polecenie

4 punkty

Oblicz amplitudę wychylenia ciężarka z położenia równowagi sił podczas ruchu drgającego. Wynik liczbowy podaj zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

A ≈ 0,032 m = 3,2 cm

Przykładowe rozwiązanie (sposób 1.):

Związek między przyśpieszeniem maksymalnym a amplitudą w ruchu drgającym: amax = Aω2, stąd A=amaxω2=(T2π)2amaxA = \frac{a_{max}}{\omega^2} = \left(\frac{T}{2\pi}\right)^2 a_{max}, gdzie T = 0,8 s (odczyt z wykresu).

Przyśpieszenie maksymalne jest osiągane w skrajnych położeniach, gdy siła wypadkowa jest maksymalna. Dla największej siły sprężystości (zwrot przeciwny do siły grawitacji): mamax = Fs max − Fg

Z wykresu Fs max = 1,2Fg, czyli Fw max = 1,2Fg − Fg = 0,2Fg

mamax = 0,2mg ⇒ amax = 0,2g

A=(T2π)2⋅0,2g≈(0,8 s6,28)2⋅0,2⋅9,8 ms2≈0,032 mA = \left(\frac{T}{2\pi}\right)^2 \cdot 0{,}2g \approx \left(\frac{0{,}8\ \mathrm{s}}{6{,}28}\right)^2 \cdot 0{,}2 \cdot 9{,}8\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}^2} \approx 0{,}032\ \mathrm{m}

Sposób 2. (z obliczonym w zadaniu 5.2 współczynnikiem k):

Fw max = Fs max − Fg = 0,2Fg, a siła wypadkowa ma charakter siły harmonicznej: Fw max = kA

kA=0,2mg  ⇒  A=0,2mgk≈0,2⋅0,15 kg⋅9,8 Nkg9,24 Nm≈0,032 mkA = 0{,}2mg \;\Rightarrow\; A = \frac{0{,}2mg}{k} \approx \frac{0{,}2 \cdot 0{,}15\ \mathrm{kg} \cdot 9{,}8\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{kg}}}{9{,}24\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{m}}} \approx 0{,}032\ \mathrm{m}

Sposób 3.: wydłużenie w położeniu równowagi kx0 = mg; Fs maxFg=k(x0+A)mg=1,2  ⇒  kAmg=0,2  ⇒  A=0,2mgk≈0,032 m\frac{F_{s\,max}}{F_g} = \frac{k(x_0 + A)}{mg} = 1{,}2 \;\Rightarrow\; \frac{kA}{mg} = 0{,}2 \;\Rightarrow\; A = \frac{0{,}2mg}{k} \approx 0{,}032\ \mathrm{m}

Schemat punktowania

Zasady oceniania (dla rozwiązań sposobem 1.)

4 pkt

poprawna metoda obliczenia amplitudy wychylenia ciężarka w ruchu drgającym oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką, zaokrąglonego do dwóch cyfr znaczących.

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia przyśpieszenia maksymalnego (tzn. zastosowanie drugiej zasady dynamiki z poprawnie wyznaczoną siłą wypadkową) i zapisanie tego przyśpieszenia w postaci amax = 0,2g oraz zapisanie poprawnego związku między przyśpieszeniem maksymalnym a amplitudą wychylenia w ruchu drgającym oraz podanie wartości liczbowej okresu, określonej na podstawie wykresu, np. zapisy: amax = 0,2g oraz amax=(2πT)2Aa_{max} = \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 A oraz T = 0,8 s

2 pkt

poprawna metoda wyznaczenia przyśpieszenia maksymalnego (tzn. zastosowanie drugiej zasady dynamiki z poprawnie wyznaczoną siłą wypadkową, np. zapis mamax = 0,2Fg) i zapisanie tego przyśpieszenia w postaci amax = 0,2g

LUB

– zapisanie drugiej zasady dynamiki z poprawnym uwzględnieniem siły sprężystości i siły grawitacji oraz zapisanie poprawnego związku między przyśpieszeniem maksymalnym amax a amplitudą A wychylenia w ruchu drgającym, np. zapisy (ma = Fs − Fg albo ma = Fg − Fs) oraz amax=(2πT)2Aa_{max} = \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 A

1 pkt

wyznaczenie i zapisanie maksymalnej siły wypadkowej działającej na ciężarek w postaci Fw max = 0,2mg (akceptowalny zapis: Fw max = 0,2Fg)

LUB

– zapisanie drugiej zasady dynamiki (z poprawnym uwzględnieniem siły sprężystości i siły grawitacji) w postaci mamax = Fs max − Fg albo mamax = Fg − Fs min (akceptowalne zapisy: ma = Fs − Fg albo ma = Fg − Fs)

LUB

– zapisanie poprawnego związku między przyśpieszeniem maksymalnym amax a amplitudą A wychylenia w ruchu drgającym oraz podanie wartości liczbowej okresu, określonej na podstawie wykresu, np. zapisy amax=(2πT)2Aa_{max} = \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 A oraz T = 0,8 s

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Zasady oceniania (dla rozwiązań sposobami 2. lub 3.)

4 pkt

poprawna metoda obliczenia amplitudy wychylenia ciężarka w ruchu drgającym oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką, zaokrąglonego do dwóch cyfr znaczących.

3 pkt

poprawne wyprowadzenie i zapisanie równania kA = 0,2mg oraz wykorzystanie do obliczeń wartości wcześniej obliczonego k (kA = 0,2mg oraz k≈9,2 Nmk \approx 9{,}2\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{m}}) albo (A=0,2mgk≈A = \frac{0{,}2mg}{k} \approx wynik dla błędnego k)

LUB

– poprawne wyprowadzenie i zapisanie równania kA + mg = 1,2mg (lub równoważnego) oraz wykorzystanie do obliczeń wartości wcześniej obliczonego k (kA+mgmg=1,2\frac{kA + mg}{mg} = 1{,}2 oraz k≈9,2 Nmk \approx 9{,}2\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{m}}) albo (A=0,2mgk≈A = \frac{0{,}2mg}{k} \approx wynik dla błędnego k)

LUB

– zapisanie wzorów na maksymalne i minimalne wydłużenie sprężyny od długości swobodnej oraz zapisanie związku między tymi wydłużeniami a amplitudą oraz związków między ekstremalnymi wartościami siły sprężystości a siłą grawitacji: Fs max = kxmax oraz Fs min = kxmin oraz xmax − xmin = 2A oraz Fs max = 1,2mg oraz Fs min = 0,8mg

2 pkt

wyznaczenie i zapisanie maksymalnej siły wypadkowej działającej na ciężarek w postaci Fw max = 0,2Fg oraz zapisanie siły wypadkowej za pomocą wzoru na siłę harmoniczną (z użyciem amplitudy drgań): Fw max = 0,2Fg oraz Fw max = kA

LUB

– poprawne zapisanie wzoru na maksymalną siłę sprężystości oraz wykorzystanie ilorazu maksymalnej siły sprężystości i siły grawitacji oraz warunku równowagi siły grawitacji i siły sprężystości w położeniu równowagi: Fs max = k(A + x0) oraz Fs maxFg=1,2\frac{F_{s\,max}}{F_g} = 1{,}2 oraz mg = kx0

LUB

– zapisanie wzorów na maksymalne i minimalne wydłużenie sprężyny od długości swobodnej oraz zapisanie związku między tymi wydłużeniami a amplitudą (albo związków między ekstremalnymi wartościami siły sprężystości a siłą grawitacji): (Fs max = kxmax oraz Fs min = kxmin) oraz (xmax − xmin = 2A albo (Fs max = 1,2mg oraz Fs min = 0,8mg))

1 pkt

wyznaczenie i zapisanie maksymalnej siły wypadkowej działającej na ciężarek w postaci Fw max = 0,2mg (akceptowalny zapis: Fw max = 0,2Fg)

LUB

– zapisanie, że maksymalna siła wypadkowa ma charakter siły harmonicznej, oraz określenie maksymalnej siły wypadkowej jako różnicy maksymalnej siły sprężystości i siły grawitacji: Fw max = kA oraz Fw max = Fs max − Fg

LUB

– poprawne zapisanie wzoru na maksymalną siłę sprężystości oraz wykorzystanie ilorazu maksymalnej siły sprężystości i siły grawitacji: Fs max = k(A + x0) oraz Fs maxFg=1,2\frac{F_{s\,max}}{F_g} = 1{,}2

LUB

– zapisanie wzorów na maksymalne i minimalne wydłużenie sprężyny od długości swobodnej: Fs max = kxmax oraz Fs min = kxmin

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.