Zadanie 1.2, specimen 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Specimen 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Z niewielkiej wysokości nad poziomym podłożem uczniowie rzucili małą metalową kulkę. Prędkość v⃗0\vec{v}_0 kulki w chwili początkowej ruchu (t0 = 0) miała kierunek poziomy. Gdy kulka się poruszała, uczniowie wykonali serię zdjęć stroboskopowych (w jednakowych odstępach czasu) kulki w płaszczyźnie ruchu. Na zdjęciu przedstawiającym położenia kulki uczniowie dorysowali kartezjański układ współrzędnych (x, y) oraz tor ruchu kulki (zobacz rysunek poniżej).

kolejne położenia kulki na zdjęciu stroboskopowym, połączone przerywanym torem od osi y do podłoża, w układzie współrzędnych bez podziałki (oś pionowa: y, m; oś pozioma: x, m; początek układu 0 na poziomie podłoża); obok wektor g skierowany pionowo w dółPowiększ
kolejne położenia kulki na zdjęciu stroboskopowym, połączone przerywanym torem od osi y do podłoża, w układzie współrzędnych bez podziałki (oś pionowa: y, m; oś pozioma: x, m; początek układu 0 na poziomie podłoża); obok wektor g skierowany pionowo w dół

Następnie uczniowie wyznaczyli równanie toru ruchu kulki. W tym celu założyli, że torem ruchu jest fragment paraboli. W równaniu toru współczynniki liczbowe wyrażono w podstawowych jednostkach układu SI:

y=2−118x2y = 2 - \frac{1}{18}x^2

W zadaniach 1.1.–1.2. pomiń opór powietrza i przyjmij do obliczeń wartość przyśpieszenia ziemskiego g = 9,81 m/s2.

Polecenie

3 punkty

Oblicz v0 – wartość prędkości początkowej tej kulki. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

v0 ≈ 9,4 m/s

Sposób 1. (wyprowadzenie równania toru ruchu)

Rzut poziomy jest złożeniem spadku swobodnego w kierunku pionowym i ruchu jednostajnego prostoliniowego w kierunku poziomym.

Krok 1. y(t)=h−sy(t)=h−12gt2y(t) = h - s_y(t) = h - \frac{1}{2}gt^2 oraz x(t) = v0t, gdzie h jest wysokością, z jakiej rozpoczyna się rzut.

Krok 2. t=xv0⇒y(x)=h−12g(xv0)2=h−g2v02⋅x2t = \dfrac{x}{v_0} \quad\Rightarrow\quad y(x) = h - \frac{1}{2}g\left(\dfrac{x}{v_0}\right)^2 = h - \dfrac{g}{2v_0^2}\cdot x^2

Krok 3. Przyrównanie współczynników równania y(x)=h−g2v02⋅x2y(x) = h - \dfrac{g}{2v_0^2}\cdot x^2 i równania y=2−118x2y = 2 - \frac{1}{18}x^2 (z uwzględnieniem jednostki współczynnika przy x2):

g2v02=118 1m⇒v029⋅1m=9,81 ms2⇒v0≈9,4 ms\dfrac{g}{2v_0^2} = \dfrac{1}{18}\ \dfrac{1}{\mathrm{m}} \quad\Rightarrow\quad \dfrac{v_0^2}{9}\cdot\dfrac{1}{\mathrm{m}} = 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \quad\Rightarrow\quad v_0 \approx 9{,}4\ \mathrm{\frac{m}{s}}

Sposób 2. (związek między wysokością, zasięgiem a prędkością początkową)

Wysokość rzutu to y(0), zasięg to dodatnie miejsce zerowe y(x):

h=y(0)=2−118⋅02=2 mh = y(0) = 2 - \frac{1}{18}\cdot 0^2 = 2\ \mathrm{m}

y(z)=0⇒2−118z2=0⇒z2=36 m2⇒z=6 my(z) = 0 \quad\Rightarrow\quad 2 - \frac{1}{18}z^2 = 0 \quad\Rightarrow\quad z^2 = 36\ \mathrm{m^2} \quad\Rightarrow\quad z = 6\ \mathrm{m}

h=12gt2h = \frac{1}{2}gt^2 oraz z=v0t⇒v0=zg2hz = v_0t \quad\Rightarrow\quad v_0 = z\sqrt{\dfrac{g}{2h}}

v0=6 m⋅9,81 m/s22⋅2 m≈9,4 m/sv_0 = 6\ \mathrm{m}\cdot\sqrt{\dfrac{9{,}81\ \mathrm{m/s^2}}{2\cdot 2\ \mathrm{m}}} \approx 9{,}4\ \mathrm{m/s}

Sposób 3. (zasięg i czas spadku)

Jak w sposobie 2.: h = 2 m, z = 6 m. Czas rzutu poziomego z wysokości h jest równy czasowi spadku swobodnego z tej wysokości:

t=2hg=2⋅29,81 s≈0,64 st = \sqrt{\dfrac{2h}{g}} = \sqrt{\dfrac{2\cdot 2}{9{,}81}}\ \mathrm{s} \approx 0{,}64\ \mathrm{s}

Prędkość początkowa jest równa stałej poziomej składowej prędkości:

v0=zt≈6 m0,64 s≈9,4 msv_0 = \dfrac{z}{t} \approx \dfrac{6\ \mathrm{m}}{0{,}64\ \mathrm{s}} \approx 9{,}4\ \mathrm{\frac{m}{s}}

Schemat punktowania

Sposób 1.:

3 pkt

poprawna metoda obliczenia prędkości początkowej, tzn. poprawne wyprowadzenie równania toru ruchu: y(x)=h−g2v02⋅x2y(x) = h - \frac{g}{2v_0^2}\cdot x^2, przyrównanie współczynników równań toru ruchu: g2v02=118\frac{g}{2v_0^2} = \frac{1}{18} oraz zapisanie prawidłowego wyniku wraz z jednostką: v0≈9,4 msv_0 \approx 9{,}4\ \mathrm{\frac{m}{s}}.

2 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia równania toru ruchu na symbolach wielkości fizycznych, z wykorzystaniem prawidłowych równań rzutu poziomego oraz otrzymanie równania y(x)=h−g2v02⋅x2y(x) = h - \frac{g}{2v_0^2}\cdot x^2.

1 pkt

zapisanie poprawnych równań rzutu poziomego (jako ruchu złożonego w kierunku poziomym i pionowym): x(t) = v0t oraz y(t)=h−12gt2y(t) = h - \frac{1}{2}gt^2.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 2. lub 3.:

3 pkt

poprawna metoda obliczenia prędkości początkowej oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.

2 pkt

wyznaczenie na podstawie równania toru wysokości h i zasięgu z rzutu poziomego oraz zastosowanie związku (z wyeliminowanym czasem) między prędkością a zasięgiem i wysokością

LUB

– wyznaczenie na podstawie równania toru wysokości h i zasięgu z rzutu poziomego oraz obliczenie czasu trwania ruchu (ze wzoru dla spadku swobodnego) i wykorzystanie obliczonego czasu do wzoru na prędkość poziomej składowej ruchu.

1 pkt

wyznaczenie na podstawie równania toru wysokości h i zasięgu z rzutu poziomego

LUB

– wykorzystanie zależności między wysokością i czasem dla pionowej składowej ruchu (spadku swobodnego) oraz wykorzystanie zależności między zasięgiem a prędkością i czasem dla poziomej składowej ruchu (ruchu jednostajnego prostoliniowego).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Akceptowane są rozwiązania wykorzystujące warunki brzegowe (wysokość i zasięg wyznaczone z równania toru) lub czas spadku wyznaczony ze wzoru na spadek swobodny.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.