Zadanie 9, specimen 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Specimen 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Uczeń zamierzał wyznaczyć opór R pewnego opornika. W tym celu zbudował obwód elektryczny, składający się z: badanego opornika, wyłącznika W, mierników natężenia prądu i napięcia (czułego miliamperomierza A i woltomierza V) oraz zasilacza Z (stałego napięcia). Schemat obwodu przedstawiono na poniższym rysunku:

Rysunek – schemat obwodu: amperomierz A połączony szeregowo z opornikiem R, do opornika równolegle dołączony woltomierz V; obwód zamyka zasilacz Z (dwa zaciski w przerywanej ramce) i wyłącznik WPowiększ
Rysunek – schemat obwodu: amperomierz A połączony szeregowo z opornikiem R, do opornika równolegle dołączony woltomierz V; obwód zamyka zasilacz Z (dwa zaciski w przerywanej ramce) i wyłącznik W

Po zamknięciu wyłącznika W popłynął w obwodzie prąd elektryczny. W tym czasie amperomierz wskazywał natężenie prądu IA = 215 μA, a woltomierz wskazywał napięcie UV = 12,0 V. Opór elektryczny woltomierza wynosi RV = 0,80 MΩ.

Oblicz opór R opornika.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

R ≈ 60 kΩ

Sposób 1. (z wykorzystaniem oporu zastępczego)

Opornik i dołączony do niego woltomierz traktujemy jako jeden element, przez który płynie prąd o natężeniu IA = 215 μA. Opór zastępczy tego fragmentu obwodu:

1) 1RRV=1R+1RV\dfrac{1}{R_{R\mathrm{V}}} = \dfrac{1}{R} + \dfrac{1}{R_{\mathrm{V}}}

Napięcie na tym fragmencie jest równe napięciu na woltomierzu:

2) UV = IARRV

Z równań 1) i 2):

3) IAUV=1R+1RV\dfrac{I_{\mathrm{A}}}{U_{\mathrm{V}}} = \dfrac{1}{R} + \dfrac{1}{R_{\mathrm{V}}}

4) 1R=IAUV−1RV\dfrac{1}{R} = \dfrac{I_{\mathrm{A}}}{U_{\mathrm{V}}} - \dfrac{1}{R_{\mathrm{V}}}

1R=215⋅10−6 A12,0 V−18⋅105 Ω≈1,667105 Ω\dfrac{1}{R} = \dfrac{215\cdot 10^{-6}\ \mathrm{A}}{12{,}0\ \mathrm{V}} - \dfrac{1}{8\cdot 10^5\ \Omega} \approx \dfrac{1{,}667}{10^5\ \Omega}

R = 0,599… ⋅ 105 Ω ≈ 0,60 ⋅ 105 Ω ≈ 60 kΩ

Sposób 2. (z wykorzystaniem praw Kirchhoffa)

1) R=UVIRR = \dfrac{U_{\mathrm{V}}}{I_R}, gdzie IR jest natężeniem prądu płynącego przez opornik.

Z I prawa Kirchhoffa: 2) IA = IR + IV, gdzie IV jest natężeniem prądu płynącego przez woltomierz.

Z II prawa Kirchhoffa: 3) UV = UR, czyli 4) IVRV = IRR

Z równań 1), 2) i 4):

5) IA=IR+RRVIR=(1+RRV)⋅UVR=UVR+UVRVI_{\mathrm{A}} = I_R + \dfrac{R}{R_{\mathrm{V}}}I_R = \left(1 + \dfrac{R}{R_{\mathrm{V}}}\right)\cdot\dfrac{U_{\mathrm{V}}}{R} = \dfrac{U_{\mathrm{V}}}{R} + \dfrac{U_{\mathrm{V}}}{R_{\mathrm{V}}}

6) IAUV=1R+1RV⇒\dfrac{I_{\mathrm{A}}}{U_{\mathrm{V}}} = \dfrac{1}{R} + \dfrac{1}{R_{\mathrm{V}}} \quad\Rightarrow\quad 7) 1R=IAUV−1RV\dfrac{1}{R} = \dfrac{I_{\mathrm{A}}}{U_{\mathrm{V}}} - \dfrac{1}{R_{\mathrm{V}}}

1R=215⋅10−6 A12,0 V−18⋅105 Ω≈1,667105 Ω⇒R≈60 kΩ\dfrac{1}{R} = \dfrac{215\cdot 10^{-6}\ \mathrm{A}}{12{,}0\ \mathrm{V}} - \dfrac{1}{8\cdot 10^5\ \Omega} \approx \dfrac{1{,}667}{10^5\ \Omega} \quad\Rightarrow\quad R \approx 60\ \mathrm{k\Omega}

(Równoważnie: IV=12,0 V0,80⋅106 Ω=15 μAI_{\mathrm{V}} = \dfrac{12{,}0\ \mathrm{V}}{0{,}80\cdot 10^6\ \Omega} = 15\ \mu\mathrm{A}, IR = 200 μA, R=12,0 V200⋅10−6 A=60 kΩR = \dfrac{12{,}0\ \mathrm{V}}{200\cdot 10^{-6}\ \mathrm{A}} = 60\ \mathrm{k\Omega}.)

Schemat punktowania

Sposób 1.:

3 pkt

poprawna metoda obliczenia oporu opornika oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

2 pkt

poprawne zapisanie jednego równania, z którego można bezpośrednio obliczyć R po podstawieniu danych (np. zapisanie równania 3) albo 4) w sposobie 1. albo równania równoważnego)

LUB

– zapisanie związku między napięciem na woltomierzu a natężeniem prądu przepływającego przez amperomierz i oporem zastępczym opornika i woltomierza oraz zastosowanie wzoru na opór zastępczy opornika i woltomierza (np. zapisanie równań 2) oraz 1) w sposobie 1. albo równań równoważnych).

1 pkt

zapisanie związku między napięciem na woltomierzu a natężeniem prądu przepływającego przez amperomierz i oporem zastępczym opornika i woltomierza (np. zapisanie równania 2) albo obliczenie UVIA=12,0 V215⋅10−6 A≈55,8 kΩ\frac{U_V}{I_A} = \frac{12{,}0\ \mathrm{V}}{215\cdot 10^{-6}\ \mathrm{A}} \approx 55{,}8\ \mathrm{k\Omega}).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 2.:

3 pkt

poprawna metoda obliczenia oporu opornika oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

2 pkt

poprawne wyprowadzenie i zapisanie jednego równania, z którego można bezpośrednio obliczyć R po podstawieniu danych (np. zapisanie równania 6) albo 7) w sposobie 2. albo równania równoważnego)

LUB

– zapisanie związku między napięciem na woltomierzu a natężeniem prądu płynącego przez opornik i oporem oraz zastosowanie I prawa Kirchhoffa oraz II prawa Kirchhoffa (np. zapisanie równań jak 1) i 2) i 4) w sposobie 2. albo równań równoważnych).

1 pkt

zapisanie związku między napięciem na woltomierzu a natężeniem prądu płynącego przez opornik i oporem oraz zastosowanie I prawa Kirchhoffa (np. zapisanie równań jak 1) i 2) w sposobie 2. albo równań równoważnych)

LUB

– zapisanie związku między napięciem na woltomierzu a natężeniem prądu płynącego przez opornik i oporem oraz zastosowanie II prawa Kirchhoffa (np. zapisanie równań jak 1) i 3) albo równania 4) w sposobie 2. albo równań równoważnych).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Woltomierz mierzy napięcie na sobie i na opomniku (są równolegle). Natęży prądu przez amperomierz to suma natężeń przez opornik i woltomierz.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.