Zadanie 4.2, specimen 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Głośnik G poruszał się z prędkością o stałej wartości v po prostoliniowym torze l pomiędzy nieruchomymi mikrofonami M1 i M2 (zobacz rysunek 1.). Podczas tego ruchu głośnik wytwarzał dźwięk o stałej częstotliwości f0 – tzn. membrana głośnika drgała z częstotliwością f0. Mikrofony M1 i M2 rejestrowały w tym czasie częstotliwości – odpowiednio – f1 oraz f2 dźwięku docierającego do nich z głośnika G.
Na rysunku 1. przedstawiono fragment chwilowego obrazu powierzchni falowych tego dźwięku w powietrzu w układzie odniesienia związanym z ziemią.
PowiększPolecenie
4 punktyPrędkość dźwięku w powietrzu ma wartość vd = 340 m/s.
Oblicz prędkość głośnika G w sytuacji przedstawionej na rysunku 1. Zapisz obliczenia.
Uwaga! Niektóre dane liczbowe są zawarte w proporcjach odległości na rysunku. W celu rozwiązania zadania 4.2. wykonaj odpowiednie pomiary linijką – z dokładnością do 1 mm.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
v ≈ 68 m/s
Sposób 1. (z wykorzystaniem dokładnych wzorów Dopplera)
Wzory Dopplera na częstotliwość f1, którą rejestruje mikrofon M1 (głośnik zbliża się do niego), i f2, którą rejestruje mikrofon M2 (głośnik oddala się od niego):
1) , 2)
gdzie v jest wartością prędkości, z jaką głośnik zbliża się do M1 i jednocześnie oddala od M2.
Ze związków falowych:
3) vd = f1λ1, vd = f2λ2 ⇒ 4)
gdzie λ1 i λ2 są długościami fali dźwiękowej docierającej do M1 i do M2. Długości fal mierzymy na rysunku wzdłuż prostej l między powierzchniami falowymi (dokładniej – na 4 długościach); ich iloraz jest równy ilorazowi długości fal w rzeczywistości:
5) ,
6)
7)
8)
9) 10)
Sposób 2. (z wykorzystaniem przybliżonych wzorów Dopplera)
Z obrazu powierzchni falowych wynika, że prędkość głośnika jest znacznie mniejsza od prędkości dźwięku, więc można użyć przybliżonych wzorów Dopplera:
1) , 2)
Dalszy ciąg rozwiązania jak w sposobie 1.
Sposób 3. (bez użycia wzorów Dopplera)
Niech λ0 będzie długością fali emitowanej przez nieruchomy głośnik. Głośnik porusza się w kierunku M1, więc kolejna powierzchnia falowa wysłana w kierunku M1 po czasie jednego okresu jest bliżej poprzedniej o s = vT, a wysłana w kierunku M2 – dalej o s = vT:
1) λ1 = λ0 − vT, λ2 = λ0 + vT ⇒ 2)
3) 4)
5) 6)
7)
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia prędkości głośnika oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką v ≈ 68 m/s.
poprawna metoda wyprowadzenia oraz zapisanie związku (lub w postaci równoważnej z prawidłowo zidentyfikowanymi prędkościami), tzn.: wykorzystanie wzorów Dopplera (albo metody jak w sposobie 3. rozwiązania) z poprawnie zidentyfikowanymi częstotliwościami oraz zastosowanie związku falowego oraz obliczenie ilorazu częstotliwości odbieranych przez mikrofony na podstawie obrazu powierzchni falowych.
obliczenie ilorazu częstotliwości odbieranych przez mikrofony na podstawie obrazu powierzchni falowych i związku falowego:
LUB
– poprawne wyprowadzenie wzoru (lub równoważnego), tzn.: wykorzystanie wzorów Dopplera z poprawnie zidentyfikowanymi częstotliwościami oraz zastosowanie związku falowego albo zastosowanie metody jak w sposobie 3. rozwiązania.
zapisanie wzorów Dopplera z poprawnym zidentyfikowaniem f1 oraz f2
LUB
– wyprowadzenie lub zapisanie związku (lub równoważnego)
LUB
– obliczenie ilorazu długości fal na podstawie obrazu powierzchni falowych:
LUB
– zapisanie wzorów na długości fali dźwiękowej w kierunku mikrofonów M1 i M2, np.: λ1 = λ0 − vT, λ2 = λ0 + vT.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Mierzenie długości fal na rysunku: λ₁ ≈ 0,8 cm, λ₂ ≈ 1,2 cm na Rysunku 1. Można również mierzyć na 4 długościach fal jednocześnie.