Zadanie 12.2, specimen 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Specimen 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Izotop radonu 222Rn powstaje w wyniku przemiany (rozpadu) α pewnego pierwiastka oraz sam ulega przemianie (rozpadowi), podczas której emituje cząstkę α. Pierwiastek, z którego powstaje izotop radonu 222Rn, oznaczymy jako X, a pierwiastek, w który się przemienia izotop radonu 222Rn, oznaczymy jako Y.

Na wykresie poniżej przedstawiono fragment zależności N(t)/N0 – ułamka liczby jąder 222Rn pozostających w próbce od czasu t. Liczba jąder w badanej próbce w chwili t = 0 jest równa N0.

wykres zależności N(t)/N0 od czasu t na siatce milimetrowej; oś pionowa N(t)/N0 z podziałką od 0 do 1,1 co 0,1, oś pozioma t, h z podziałką od 0 do 70 co 10; fioletowa krzywa malejąca, wychodząca z wartości 1 w chwili t = 0Powiększ
wykres zależności N(t)/N0 od czasu t na siatce milimetrowej; oś pionowa N(t)/N0 z podziałką od 0 do 1,1 co 0,1, oś pozioma t, h z podziałką od 0 do 70 co 10; fioletowa krzywa malejąca, wychodząca z wartości 1 w chwili t = 0

Polecenie

3 punkty

Oblicz, jaki ułamek (lub %) z początkowej liczby N0 jąder izotopu radonu 222Rn pozostanie w próbce po 150 h, licząc od chwili t = 0. Wynik zapisz zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

Uwaga! Zwróć uwagę, że wykres nie jest liniowy.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

N(150 h)N0≈0,32\dfrac{N(150\ \mathrm{h})}{N_0} \approx 0{,}32 (32%; akceptowany wynik z przedziału od 0,31 do 0,33)

Sposób 1. (z równania prawa rozpadu promieniotwórczego)

1) N(t)N0=(12)tT\dfrac{N(t)}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}}

Podstawiamy współrzędne punktu wykresu, np. (t = 40 h, N(t)/N0 = 0,74):

2) 0,74=(12)40 hT0{,}74 = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{40\ \mathrm{h}}{T}}

3) x=40 hT⇒0,74=(12)xx = \dfrac{40\ \mathrm{h}}{T} \quad\Rightarrow\quad 0{,}74 = \left(\dfrac{1}{2}\right)^x

4) x=log⁡120,74≈0,434⇒40 hT≈0,434x = \log_{\frac{1}{2}}0{,}74 \approx 0{,}434 \quad\Rightarrow\quad \dfrac{40\ \mathrm{h}}{T} \approx 0{,}434

5) T ≈ 92 h

6) N(t)N0=(12)150 h92 h=(12)1,63≈0,32\dfrac{N(t)}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{150\ \mathrm{h}}{92\ \mathrm{h}}} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{1{,}63} \approx 0{,}32

Sposób 2. (jak sposób 1., z innym punktem wykresu)

Np. (t = 68 h, N(t)/N0 = 0,60): 0,60=(12)68 hT0{,}60 = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{68\ \mathrm{h}}{T}}, x=log⁡120,60≈0,737x = \log_{\frac{1}{2}}0{,}60 \approx 0{,}737, 68 hT≈0,737\dfrac{68\ \mathrm{h}}{T} \approx 0{,}737, T ≈ 92 h, N(t)N0=(12)1,63≈0,32\dfrac{N(t)}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{1{,}63} \approx 0{,}32

Sposób 3. (z obliczeniem T/2)

Po czasie t=T2t = \dfrac{T}{2}: N(t)N0=(12)12=12≈0,707\dfrac{N(t)}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{1}{2}} = \sqrt{\dfrac{1}{2}} \approx 0{,}707

Z wykresu: N(t)N0≈0,71\dfrac{N(t)}{N_0} \approx 0{,}71 dla t ≈ 46 h, więc T2≈46 h⇒T≈92 h\dfrac{T}{2} \approx 46\ \mathrm{h} \quad\Rightarrow\quad T \approx 92\ \mathrm{h}

N(t)N0=(12)150 h92 h=(12)1,63≈0,32\dfrac{N(t)}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{150\ \mathrm{h}}{92\ \mathrm{h}}} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{1{,}63} \approx 0{,}32

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia ułamka z początkowej liczby jąder po 150 h (tzn. zastosowanie równania prawa połowicznego rozpadu do wyznaczenia czasu połowicznego zaniku oraz do obliczenia ułamka liczby jąder po 150 h) oraz podanie wyniku N(t)N0≈0,32\frac{N(t)}{N_0} \approx 0{,}32 lub wyniku mieszczącego się w przedziale od 0,31 do 0,33.

2 pkt

poprawna metoda wyznaczenia dokładnego czasu połowicznego rozpadu (tzn. zastosowanie równania prawa rozpadu promieniotwórczego) oraz podanie wyniku T ≈ 92 h lub wyniku mieszczącego się w przedziale od 90 h do 94 h

LUB

– rozwiązanie niedokładne, tzn.: zastosowanie przybliżenia liniowego zależności N(t) do oszacowania czasu połowicznego rozpadu oraz zastosowanie równania prawa połowicznego rozpadu do wyznaczenia liczby jąder po 150 h oraz podanie wyniku zgodnego z oszacowanym T (np. N(150 h)N0=(12)15076≈0,25\frac{N(150\ \mathrm{h})}{N_0} = \left(\frac{1}{2}\right)^{\frac{150}{76}} \approx 0{,}25).

1 pkt

poprawne zapisanie równania prawa rozpadu promieniotwórczego oraz poprawne podstawienie do tego równania współrzędnych punktu należącego do wykresu (np. zapisanie równań równoważnych 1) i 2) w sposobie 1. albo 2.)

LUB

– zapisanie, że dla połowy czasu połowicznego rozpadu w próbce pozostaje około 0,71 z początkowej liczby jąder (np. zapisanie równania N(T/2)N0=(12)12≈0,71\frac{N(T/2)}{N_0} = \left(\frac{1}{2}\right)^{\frac{1}{2}} \approx 0{,}71 lub równania równoważnego – podobnie jak w sposobie 3.)

LUB

– niedokładne wyznaczenie czasu połowicznego rozpadu, tzn.: zastosowanie przybliżenia liniowego zależności N(t) do wyznaczenia czasu połowicznego rozpadu, np. odczytanie i podanie t=T2≈38 ht = \frac{T}{2} \approx 38\ \mathrm{h} czyli T ≈ 76 h dla wartości N(t)N0=0,75\frac{N(t)}{N_0} = 0{,}75.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwaga: warunki za 1 pkt (trzeci warunek) i za 2 pkt (drugi warunek) uwzględniają rozwiązanie metodą przybliżoną, która prowadzi do wyniku zbyt odbiegającego od rzeczywistego (np. 76 h, o ponad 17%). Za rozwiązanie taką metodą zdający może uzyskać co najwyżej 2 pkt.

Komentarz. Wymagane jest użycie równania rozpadu promieniotwórczego z czasem połowicznym. Można odczytać T ze współrzędnych wykresu lub z warunku N(T/2)/N₀ ≈ 0,707. Przybliżenie liniowe wykresu daje gorszą dokładność i maksymalnie 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.