Zadanie 5.2, specimen 2023, fizyka rozszerzona

4 pktotwartetrudne (szac.)Specimen 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Promień światła białego po przejściu przez pryzmat ulega załamaniu oraz rozszczepieniu.

Polecenie

4 punkty

Promień światła jednobarwnego pada z powietrza na pryzmat o przekroju w kształcie trójkąta równobocznego ABC (zobacz rysunek poniżej). Po przejściu przez powierzchnię AC promień światła załamuje się w pryzmacie i dociera do powierzchni BC.

Na rysunku zaznaczono kąt padania (α1) promienia na powierzchnię AC, kąt załamania (α2) promienia na powierzchni AC oraz kąt padania (α3) promienia na powierzchnię BC. Promień odbity od powierzchni AC pominięto.

Rysunek – na siatce milimetrowej przekrój pryzmatu w kształcie trójkąta równobocznego ABC z pionowym bokiem AC; fioletowy promień pada z lewej strony na powierzchnię AC pod kątem padania α1, w pryzmacie biegnie pod kątem załamania α2 i dociera do powierzchni BC, gdzie zaznaczono kąt padania α3 względem przerywanej normalnejPowiększ
Rysunek – na siatce milimetrowej przekrój pryzmatu w kształcie trójkąta równobocznego ABC z pionowym bokiem AC; fioletowy promień pada z lewej strony na powierzchnię AC pod kątem padania α1, w pryzmacie biegnie pod kątem załamania α2 i dociera do powierzchni BC, gdzie zaznaczono kąt padania α3 względem przerywanej normalnej

Ustal i zapisz, czy promień światła wyjdzie przez powierzchnię BC z pryzmatu na zewnątrz, czy też nastąpi całkowite wewnętrzne odbicie promienia od tej powierzchni. Powołaj się na odpowiednie prawa lub zależności fizyczne i wykonaj niezbędne obliczenia, uzasadniające Twoje stwierdzenie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Promień światła nie wyjdzie przez powierzchnię BC, tylko ulegnie całkowitemu wewnętrznemu odbiciu (α3 > αg).

Należy ustalić, czy kąt α3 jest większy, czy mniejszy od kąta granicznego αg dla materiału pryzmatu. Jeśli α3 > αg, nastąpi całkowite wewnętrzne odbicie od powierzchni BC, a jeśli α3 < αg, promień przejdzie na zewnątrz pryzmatu.

1. Kąty α1 i α2 z tangensów odczytanych z rysunku:

tg α1=1519≈0,790⇒α1≈38,3∘\mathrm{tg}\,\alpha_1 = \dfrac{15}{19} \approx 0{,}790 \quad\Rightarrow\quad \alpha_1 \approx 38{,}3^\circ

tg α2=1025=0,4⇒α2≈21,8∘\mathrm{tg}\,\alpha_2 = \dfrac{10}{25} = 0{,}4 \quad\Rightarrow\quad \alpha_2 \approx 21{,}8^\circ

2. Współczynnik załamania i kąt graniczny:

sin⁡α1sin⁡α2=n⇒n≈sin⁡38,3∘sin⁡21,8∘≈1,67\dfrac{\sin\alpha_1}{\sin\alpha_2} = n \quad\Rightarrow\quad n \approx \dfrac{\sin 38{,}3^\circ}{\sin 21{,}8^\circ} \approx 1{,}67

sin⁡αg=1n≈0,599⇒αg≈36,8∘\sin\alpha_g = \dfrac{1}{n} \approx 0{,}599 \quad\Rightarrow\quad \alpha_g \approx 36{,}8^\circ

3. Kąt α3 z zależności geometrycznych:

∢ACB+(90∘−α2)+(90∘−α3)=180∘\sphericalangle ACB + (90^\circ - \alpha_2) + (90^\circ - \alpha_3) = 180^\circ

60° + (90° − α2) + (90° − α3) = 180° ⇒  60° − 21,8° − α3 = 0 ⇒  α3 = 38,2°

4. α3 > αg, zatem promień nie wyjdzie przez powierzchnię BC – nastąpi całkowite wewnętrzne odbicie.

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia kąta granicznego dla materiału pryzmatu oraz kąta α3, prawidłowe wyniki liczbowe, porównanie obu kątów oraz zapisanie poprawnego wniosku: Promień światła nie wyjdzie przez powierzchnię BC.

3 pkt

poprawna metoda obliczenia kąta granicznego dla materiału pryzmatu i prawidłowy wynik liczbowy: αg ≈ 36,8° oraz zapisanie związku pozwalającego obliczyć α3: 60° + (90° − α2) + (90° − α3) = 180°.

2 pkt

poprawna metoda obliczenia współczynnika załamania światła dla materiału pryzmatu i prawidłowy wynik liczbowy: n ≈ 1,67

LUB

– poprawna metoda obliczenia kąta granicznego dla materiału pryzmatu i prawidłowy wynik liczbowy: αg ≈ 36,8°

LUB

– zapisanie związku sin⁡α1sin⁡α2=n\frac{\sin\alpha_1}{\sin\alpha_2} = n oraz związku pozwalającego obliczyć αg: sin⁡αg=1n\sin\alpha_g = \frac{1}{n} (zapis może być w postaci jednego równania: sin⁡αg=sin⁡α2sin⁡α1\sin\alpha_g = \frac{\sin\alpha_2}{\sin\alpha_1}) oraz zapisanie związku pozwalającego obliczyć α3: 60° + (90° − α2) + (90° − α3) = 180°.

1 pkt

zapisanie strategii rozwiązania polegającej na porównaniu kąta α3 z kątem granicznym αg dla materiału pryzmatu

LUB

– zapisanie związku sin⁡α1sin⁡α2=n\frac{\sin\alpha_1}{\sin\alpha_2} = n oraz poprawne obliczenie co najmniej jednego kąta lub wartości jednego z sinusów

LUB

– zapisanie związku sin⁡α1sin⁡α2=n\frac{\sin\alpha_1}{\sin\alpha_2} = n oraz związku pozwalającego obliczyć α3: 60° + (90° − α2) + (90° − α3) = 180°

LUB

– zapisanie związku sin⁡α1sin⁡α2=n\frac{\sin\alpha_1}{\sin\alpha_2} = n oraz związku pozwalającego obliczyć αg: sin⁡αg=1n\sin\alpha_g = \frac{1}{n} (zapis może być w postaci jednego równania: sin⁡αg=sin⁡α2sin⁡α1\sin\alpha_g = \frac{\sin\alpha_2}{\sin\alpha_1}).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Mierzenie z rysunku: tg α₁ ≈ 15/19, tg α₂ ≈ 10/25. Wniosek poprawny to stwierdzenie całkowitego wewnętrznego odbicia.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.