Zadanie 7.2, matura czerwiec 2024, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Świecącą strzałkę OP ustawiano w różnych położeniach na osi optycznej cienkiej soczewki skupiającej S. Punkt O leży na osi optycznej soczewki, a strzałka OP jest prostopadła do tej osi.

Przy pewnych ustawieniach strzałki OP obserwowano jej ostry obraz wytwarzany przez soczewkę S. W zależności od odległości strzałki od soczewki jej obraz był albo rzeczywisty, albo pozorny. Ośrodkiem otaczającym soczewkę S było powietrze.

Zauważono, że gdy strzałka OP znajdowała się w odległości x1 = 8 cm od soczewki albo x2 = 12 cm od soczewki, to obserwowane obrazy strzałki miały tę samą wysokość.

Polecenie

4 punkty

Oblicz ogniskową f soczewki S. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

f = 10 cm

Sposób 1.

Wysokości obrazu pozornego i rzeczywistego tego samego przedmiotu są takie same, więc powiększenia obu obrazów są takie same: ∣y1∣ = k∣x1∣ oraz ∣y2∣ = k∣x2∣.

Równania soczewki, gdy wytwarza obraz pozorny (1) i obraz rzeczywisty (2), z pominięciem jednostki cm:

1) 18−1k⋅8=1f\dfrac{1}{8} - \dfrac{1}{k \cdot 8} = \dfrac{1}{f} oraz 2) 112+1k⋅12=1f\dfrac{1}{12} + \dfrac{1}{k \cdot 12} = \dfrac{1}{f}

Mnożymy równanie 1) przez 2, równanie 2) przez 3 i dodajemy stronami:

28+312=2f+3f  →  12=5f  →  f=10 cm\dfrac{2}{8} + \dfrac{3}{12} = \dfrac{2}{f} + \dfrac{3}{f} \;\rightarrow\; \dfrac{1}{2} = \dfrac{5}{f} \;\rightarrow\; f = 10\ \mathrm{cm}

Sposób 2.

Równanie soczewki, gdy wytwarza obraz pozorny (x1 = 8 cm): 1∣x1∣−1∣y1∣=1f  →  18 cm−1∣y1∣=1f\dfrac{1}{|x_1|} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f} \;\rightarrow\; \dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f}

Równanie soczewki, gdy wytwarza obraz rzeczywisty (x2 = 12 cm): 1∣x2∣+1∣y2∣=1f  →  112 cm+1∣y2∣=1f\dfrac{1}{|x_2|} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f} \;\rightarrow\; \dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f}

Obrazy dla obu położeń mają tę samą wysokość:

hobrazu1 = hobrazu2 oraz hobrazu1hprzedmiotu=∣y1∣∣x1∣\dfrac{h_{obrazu1}}{h_{przedmiotu}} = \dfrac{|y_1|}{|x_1|} oraz hobrazu2hprzedmiotu=∣y2∣∣x2∣\dfrac{h_{obrazu2}}{h_{przedmiotu}} = \dfrac{|y_2|}{|x_2|}, zatem ∣y1∣∣x1∣=∣y2∣∣x2∣  →  ∣y2∣=128∣y1∣\dfrac{|y_1|}{|x_1|} = \dfrac{|y_2|}{|x_2|} \;\rightarrow\; |y_2| = \dfrac{12}{8}|y_1|

Z tych równań (bez jednostki cm):

18−1∣y1∣=112+812∣y1∣  →  18−112=812∣y1∣+1∣y1∣  →  48⋅12=2012∣y1∣  →  ∣y1∣=40 cm\dfrac{1}{8} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{12} + \dfrac{8}{12|y_1|} \;\rightarrow\; \dfrac{1}{8} - \dfrac{1}{12} = \dfrac{8}{12|y_1|} + \dfrac{1}{|y_1|} \;\rightarrow\; \dfrac{4}{8 \cdot 12} = \dfrac{20}{12|y_1|} \;\rightarrow\; |y_1| = 40\ \mathrm{cm}

1f=18−140=440=110  →  f=10 cm\dfrac{1}{f} = \dfrac{1}{8} - \dfrac{1}{40} = \dfrac{4}{40} = \dfrac{1}{10} \;\rightarrow\; f = 10\ \mathrm{cm}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia ogniskowej soczewki oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

3 pkt

poprawne zapisanie dwóch równań soczewki (z uwzględnieniem odpowiednich znaków i położeń przedmiotu), gdy wytwarza ona obraz pozorny oraz gdy wytwarza obraz rzeczywisty, oraz poprawne zapisanie/wykorzystanie związku między położeniem obrazu pozornego i obrazu rzeczywistego, np. 18 cm−1∣y1∣=1f\dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f} oraz 112 cm+1∣y2∣=1f\dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f} oraz ∣y1∣8 cm=∣y2∣12 cm\dfrac{|y_1|}{8\ \mathrm{cm}} = \dfrac{|y_2|}{12\ \mathrm{cm}}, albo 18 cm−1k⋅8 cm=1f\dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{k \cdot 8\ \mathrm{cm}} = \dfrac{1}{f} oraz 112 cm+1k⋅12 cm=1f\dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{k \cdot 12\ \mathrm{cm}} = \dfrac{1}{f}.

2 pkt

poprawne zapisanie dwóch równań soczewki (z uwzględnieniem odpowiednich znaków i położeń przedmiotu), gdy wytwarza ona obraz pozorny oraz gdy wytwarza obraz rzeczywisty, np. 18 cm−1∣y1∣=1f\dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f} oraz 112 cm+1∣y2∣=1f\dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f}

LUB

– poprawne zapisanie równania soczewki (z uwzględnieniem odpowiedniego znaku i położenia przedmiotu), gdy wytwarza ona obraz pozorny albo rzeczywisty, oraz poprawne zapisanie/wykorzystanie związku między położeniem obrazu pozornego i obrazu rzeczywistego, np. 18 cm−1∣y1∣=1f\dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f} (albo 112 cm+1∣y2∣=1f\dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f}) oraz ∣y1∣8 cm=∣y2∣12 cm\dfrac{|y_1|}{8\ \mathrm{cm}} = \dfrac{|y_2|}{12\ \mathrm{cm}} (lub ∣y1∣ = k ⋅ 8 cm i ∣y2∣ = k ⋅ 12 cm).

1 pkt

poprawne zapisanie równania soczewki (z uwzględnieniem odpowiedniego znaku i położenia przedmiotu), gdy wytwarza ona obraz pozorny, np. 18 cm−1∣y1∣=1f\dfrac{1}{8\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{|y_1|} = \dfrac{1}{f}

LUB

– poprawne zapisanie równania soczewki (z uwzględnieniem odpowiedniego znaku i położenia przedmiotu), gdy wytwarza ona obraz rzeczywisty, np. 112 cm+1∣y2∣=1f\dfrac{1}{12\ \mathrm{cm}} + \dfrac{1}{|y_2|} = \dfrac{1}{f}

LUB

– poprawne zapisanie związku między położeniem obrazu pozornego i obrazu rzeczywistego, np. ∣y1∣8 cm=∣y2∣12 cm\dfrac{|y_1|}{8\ \mathrm{cm}} = \dfrac{|y_2|}{12\ \mathrm{cm}} albo (∣y1∣ = k ⋅ 8 cm i ∣y2∣ = k ⋅ 12 cm).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Należy pamiętać o prawidłowych znakach przy stosowaniu równania soczewki: dla obrazu pozornego odległość obrazu jest ujemna, dla obrazu rzeczywistego dodatnia.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.