Zadanie 8.2, matura czerwiec 2024, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Na poziomej płycie umieszczono w pewnej odległości od siebie dwie jednakowe małe kulki K1 i K2. Każda z kulek miała masę m = 5,0 g. Jedną z kulek naładowano ładunkiem elektrycznym dodatnim, a drugą kulkę – ładunkiem elektrycznym ujemnym.

Początkowo obie kulki były unieruchomione. W chwili t0 = 0 kulkę K1 zwolniono z mocującego ją uchwytu i zaczęła się ona zbliżać do nieruchomej kulki K2. Przyjmij, że siła wypadkowa działająca na K1 jest równa sile oddziaływania elektrycznego z kulką K2 (co oznacza m.in. pominięcie siły tarcia oraz oddziaływania elektrycznego z płytą).

Polecenie

4 punkty

W chwili t0 = 0 kulka K1 spoczywała i znajdowała się w punkcie A. Odległość K1 od K2 w chwili t0 była równa rA = 0,10 m (zobacz rysunek 1.).

W pewnej chwili tB podczas ruchu, kulka K1 znalazła się w punkcie B. Odległość K1 od K2 w chwili tB była równa rB = 0,05 m. (zobacz rysunek 2.).

Rysunek 1.

kulki K2 i K1 na osi r skierowanej w prawo; kulka K1 w punkcie A, zaznaczona odległość rA między kulkamiPowiększ
kulki K2 i K1 na osi r skierowanej w prawo; kulka K1 w punkcie A, zaznaczona odległość rA między kulkami

Rysunek 2.

kulki K2 i K1 na osi r skierowanej w prawo; kulka K1 w punkcie B, bliżej kulki K2, zaznaczona odległość rB między kulkamiPowiększ
kulki K2 i K1 na osi r skierowanej w prawo; kulka K1 w punkcie B, bliżej kulki K2, zaznaczona odległość rB między kulkami

Na wykresie (strona 21) przedstawiono zależność wartości siły wypadkowej działającej na kulkę K1 od odległości do K2 – podczas ruchu kulki od punktu A do punktu B.

wykres zależności wartości siły F od odległości r na siatce; oś pionowa: F, N, podziałka od 0 do 0,0008 co 0,0001; oś pozioma: r, m, podziałka od 0 do 0,1 co 0,01; krzywa malejąca od punktu B przy r = 0,05 m do punktu A przy r = 0,1 mPowiększ
wykres zależności wartości siły F od odległości r na siatce; oś pionowa: F, N, podziałka od 0 do 0,0008 co 0,0001; oś pozioma: r, m, podziałka od 0 do 0,1 co 0,01; krzywa malejąca od punktu B przy r = 0,05 m do punktu A przy r = 0,1 m

Oblicz wartość prędkości kulki w punkcie B. Zapisz obliczenia.

Wskazówka: Wykorzystaj graficzną metodę wyznaczania pracy, gdy dany jest wykres zależności siły od położenia, albo wykorzystaj zasadę zachowania energii w polu elektrycznym.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

vB ≈ 0,089 m/s

Sposób 1. (praca siły jako pole pod wykresem F(r))

Siłą wypadkową jest siła elektryczna, F⃗w=F⃗el\vec{F}_w = \vec{F}_{el}, zatem z twierdzenia o pracy siły wypadkowej i zmianie energii kinetycznej:

WFel=EkinB−EkinAW_{F_{el}} = E_{kinB} - E_{kinA} oraz EkinA=0 J  →  WFel=EkinB=12mvB2E_{kinA} = 0\ \mathrm{J} \;\rightarrow\; W_{F_{el}} = E_{kinB} = \tfrac{1}{2}mv_B^2

Praca siły na odcinku AB jest równa polu pod wykresem siły na tym odcinku. Figurę pod wykresem przybliżamy pięcioma trapezami prostokątnymi o wysokości dwóch kratek (poziomo):

WFel≈(12(8+5,5)⋅1+12(5,5+4)⋅1+12(4+3)⋅1+12(3+2,5)⋅1+12(2,5+2)⋅1)⋅10−4 N⋅10−2 m=20⋅10−6 N⋅mW_{F_{el}} \approx \left(\tfrac{1}{2}(8 + 5{,}5) \cdot 1 + \tfrac{1}{2}(5{,}5 + 4) \cdot 1 + \tfrac{1}{2}(4 + 3) \cdot 1 + \tfrac{1}{2}(3 + 2{,}5) \cdot 1 + \tfrac{1}{2}(2{,}5 + 2) \cdot 1\right) \cdot 10^{-4}\ \mathrm{N} \cdot 10^{-2}\ \mathrm{m} = 20 \cdot 10^{-6}\ \mathrm{N \cdot m}

20⋅10−6 N⋅m=12⋅5⋅10−3 kg⋅vB2  →  vB2=0,008 m2s2  →  vB≈0,089 ms20 \cdot 10^{-6}\ \mathrm{N \cdot m} = \tfrac{1}{2} \cdot 5 \cdot 10^{-3}\ \mathrm{kg} \cdot v_B^2 \;\rightarrow\; v_B^2 = 0{,}008\ \mathrm{\dfrac{m^2}{s^2}} \;\rightarrow\; v_B \approx 0{,}089\ \mathrm{\dfrac{m}{s}}

Sposób 2. (zasada zachowania energii w polu elektrycznym)

WFel=EkinB−EkinAW_{F_{el}} = E_{kinB} - E_{kinA}, EkinA = 0 J oraz −WFel=EpotB−EpotA  →  EkinB=EpotA−EpotB-W_{F_{el}} = E_{potB} - E_{potA} \;\rightarrow\; E_{kinB} = E_{potA} - E_{potB}

12mvB2=−k∣q1∣∣q2∣rA−(−k∣q1∣∣q2∣rB)\tfrac{1}{2}mv_B^2 = -\dfrac{k|q_1||q_2|}{r_A} - \left(-\dfrac{k|q_1||q_2|}{r_B}\right)

Energia potencjalna elektryczna a siła: Epot=−k∣q1∣∣q2∣rE_{pot} = -\dfrac{k|q_1||q_2|}{r}, Fel=k∣q1∣∣q2∣r2  →  Epot=−Fel⋅rF_{el} = \dfrac{k|q_1||q_2|}{r^2} \;\rightarrow\; E_{pot} = -F_{el} \cdot r

12mvB2=−FA⋅rA−(−FB⋅rB)  →  vB=2m(FB⋅rB−FA⋅rA)\tfrac{1}{2}mv_B^2 = -F_A \cdot r_A - (-F_B \cdot r_B) \;\rightarrow\; v_B = \sqrt{\dfrac{2}{m}(F_B \cdot r_B - F_A \cdot r_A)}

Z wykresu: FA = 0,0002 N, FB = 0,0008 N

vB=20,005 kg(0,0008⋅0,05−0,0002⋅0,1) N⋅m=20,005 kg⋅0,00002 N⋅m≈0,08944… ms≈0,089 msv_B = \sqrt{\dfrac{2}{0{,}005\ \mathrm{kg}}(0{,}0008 \cdot 0{,}05 - 0{,}0002 \cdot 0{,}1)\ \mathrm{N \cdot m}} = \sqrt{\dfrac{2}{0{,}005\ \mathrm{kg}} \cdot 0{,}00002\ \mathrm{N \cdot m}} \approx 0{,}08944\ldots\ \mathrm{\dfrac{m}{s}} \approx 0{,}089\ \mathrm{\dfrac{m}{s}}

Sposób 3. (zasada zachowania energii)

EA = EB → EkinA + EpotA = EkinB + EpotB

Epot=−k∣q1∣∣q2∣rE_{pot} = -\dfrac{k|q_1||q_2|}{r}, F=k∣q1∣∣q2∣r2  →  Epot=−F⋅rF = \dfrac{k|q_1||q_2|}{r^2} \;\rightarrow\; E_{pot} = -F \cdot r

0−FA⋅rA=12mvB2−FB⋅rB  →  vB=2m(FB⋅rB−FA⋅rA)0 - F_A \cdot r_A = \tfrac{1}{2}mv_B^2 - F_B \cdot r_B \;\rightarrow\; v_B = \sqrt{\dfrac{2}{m}(F_B \cdot r_B - F_A \cdot r_A)}

Po podstawieniu danych i wartości odczytanych z wykresu (jak w sposobie 2.): vB≈0,089 msv_B \approx 0{,}089\ \mathrm{\dfrac{m}{s}}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia prędkości kulki w punkcie B oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

3 pkt

zapisanie związku pomiędzy pracą siły elektrycznej od A do B a zmianą energii kinetycznej oraz wykorzystanie wzoru na energię kinetyczną, oraz uwzględnienie, że EkinA = 0 J, oraz poprawna metoda obliczenia pracy siły F⃗\vec{F} (jako pola pod wykresem F(r)AB albo jako odpowiedniej różnicy energii potencjalnych elektrycznych (powiązanych z siłami)), np. WF=12mvB2W_F = \tfrac{1}{2}mv_B^2 oraz (WF = Pole pod F(r) albo (WF = −(EpotB − EpotA) i Epot A,B = −FrA,B))

LUB

– poprawne zapisanie zasady zachowania energii oraz zastosowanie wzorów na energie kinetyczne i potencjalne elektryczne oraz powiązanie energii potencjalnych elektrycznych z siłami, np. 0+(−FA⋅rA)=12mvB2+(−FB⋅rB)0 + (-F_A \cdot r_A) = \tfrac{1}{2}mv_B^2 + (-F_B \cdot r_B)

2 pkt

zapisanie związku pomiędzy pracą siły elektrycznej od A do B a zmianą energii kinetycznej oraz wykorzystanie wzoru na energię kinetyczną, oraz uwzględnienie, że EkinA = 0 J, np. WF=12mvB2W_F = \tfrac{1}{2}mv_B^2

LUB

– zapisanie związku pomiędzy pracą siły elektrycznej od A do B a zmianą energii kinetycznej oraz poprawna metoda obliczenia pracy siły F⃗\vec{F} (jako pola pod wykresem F(r)AB albo jako odpowiedniej różnicy energii potencjalnych elektrycznych), np. WF = EkinB − EkinA oraz (WF = Pole pod F(r) albo WF = −(EpotB − EpotA))

LUB

– poprawne zapisanie zasady zachowania energii oraz zastosowanie wzorów na energie kinetyczne i potencjalne elektryczne, np. 0+(−k∣q1∣∣q2∣rA)=12mvB2+(−k∣q1∣∣q2∣rB)0 + \left(-\dfrac{k|q_1||q_2|}{r_A}\right) = \tfrac{1}{2}mv_B^2 + \left(-\dfrac{k|q_1||q_2|}{r_B}\right)

LUB

– poprawna metoda obliczenia pracy siły F⃗\vec{F} (jako pola pod wykresem F(r)AB albo jako odpowiedniej różnicy energii potencjalnych elektrycznych (powiązanych z siłami)) oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką, np. WF = 20 ⋅ 10−6 N ⋅ m (albo wynik przybliżony).

1 pkt

zapisanie związku pomiędzy pracą siły elektrycznej od A do B a zmianą energii kinetycznej, np. WF = EkinB − EkinA

LUB

– poprawna metoda obliczenia pracy siły F⃗\vec{F} jako pola pod wykresem F(r)AB, np. WF = Pole pod F(r) (lub zapisy świadczące o obliczaniu pola)

LUB

– poprawna metoda obliczenia pracy siły F⃗\vec{F} jako odpowiedniej różnicy energii potencjalnych elektrycznych, np. WF = −(EpotB − EpotA)

LUB

– poprawne zapisanie zasady zachowania energii, np. EkinA + EpotA = EkinB + EpotB

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Należy dokładnie odczytać wartości z wykresu. Praca może być obliczona jako suma trapezów pod wykresem lub poprzez powiązanie energii potencjalnej z siłą: Epot = -F·r.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.