Zadanie 9.2, matura czerwiec 2024, fizyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Uczniowie wykonali doświadczenie, w którym wyznaczali siłę elektromotoryczną E\mathcal{E} baterii oraz jej opór wewnętrzny rw. W tym celu do obwodu zasilanego tą baterią podłączali kolejno pięć oporników o różnych oporach elektrycznych: R1, R2, R3, R4, R5 (zobacz rysunek 1.).

Rysunek 1.

schemat obwodu: bateria o sile elektromotorycznej ℰ i oporze wewnętrznym rw połączona szeregowo z amperomierzem A i opornikiem Ri; woltomierz V podłączony równolegle do opornika RiPowiększ
schemat obwodu: bateria o sile elektromotorycznej ℰ i oporze wewnętrznym rw połączona szeregowo z amperomierzem A i opornikiem Ri; woltomierz V podłączony równolegle do opornika Ri

Za każdym razem, gdy podłączony był jeden z tych oporników, uczniowie mierzyli natężenie I prądu płynącego przez i-ty opornik (i∈{1,2,3,4,5}i \in \{1, 2, 3, 4, 5\}) oraz napięcie U na tym oporniku.

Przyjmij, że opór amperomierza jest równy zero, opór woltomierza jest nieskończenie duży, a opór rw jest stały.

Niepewność pomiaru napięcia przyjęto równą ΔU = ±0,3 V, natomiast pomiar natężenia prądu uznano jako dokładny. Uzyskane wyniki uczniowie zapisali w tabeli.

Tabela

Nr pomiaru (i)12345
U, V8,87,67,36,35,9
I, A1,54,06,08,510,5
∣ΔU∣\lvert\Delta_U\rvert, V0,30,30,30,30,3

Polecenie

4 punkty

Uczeń X na podstawie danych z tabeli narysował wykres zależności U(I).

Ten wykres zawierał punkty P1 i P2 o współrzędnych odpowiednio:

I1 = 5,0 A; U1 = 7,5 V  oraz  I2 = 10,0 A; U2 = 6,0 V

Oblicz – na podstawie współrzędnych punktów P1 i P2 z wykresu ucznia X – siłę elektromotoryczną E\mathcal{E} baterii oraz jej opór wewnętrzny rw. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

E=9,0 V\mathcal{E} = 9{,}0\ \mathrm{V}, rw = 0,3 Ω

II prawo Kirchhoffa dla obwodu oraz związek między napięciem na oporniku i natężeniem prądu:

1) E=Irw+IR\mathcal{E} = Ir_w + IR oraz 2) U = IR

Równość 2) wykorzystujemy w równaniu 1) i wyprowadzamy zależność U(I):

3) E=Irw+U  →  \mathcal{E} = Ir_w + U \;\rightarrow\; 4) U=−rwI+EU = -r_wI + \mathcal{E}

Podstawiamy współrzędne punktów P1 i P2 i rozwiązujemy układ równań:

E=I1rw+U1\mathcal{E} = I_1r_w + U_1 oraz E=I2rw+U2  →  E=5,0 A⋅rw+7,5 V\mathcal{E} = I_2r_w + U_2 \;\rightarrow\; \mathcal{E} = 5{,}0\ \mathrm{A} \cdot r_w + 7{,}5\ \mathrm{V} oraz E=10,0 A⋅rw+6,0 V\mathcal{E} = 10{,}0\ \mathrm{A} \cdot r_w + 6{,}0\ \mathrm{V}

10,0 A ⋅ rw + 6,0 V = 5,0 A ⋅ rw + 7,5 V → 5,0 A ⋅ rw = 1,5 V → rw = 0,3 Ω

E=10,0 A⋅0,3 Ω+6,0 V=9,0 V\mathcal{E} = 10{,}0\ \mathrm{A} \cdot 0{,}3\ \Omega + 6{,}0\ \mathrm{V} = 9{,}0\ \mathrm{V}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia siły elektromotorycznej i oporu wewnętrznego baterii (opisana w warunku za 2 pkt) oraz poprawne obliczenie i podanie wartości obu tych wielkości wraz z ich jednostkami.

3 pkt

poprawna metoda obliczenia siły elektromotorycznej i oporu wewnętrznego baterii (opisana w warunku za 2 pkt) oraz poprawne obliczenie i podanie wartości jednej z tych wielkości wraz z jednostką.

2 pkt

poprawne wyprowadzenie zależności U = U(I) (może być w formie uwikłanej I = I(U) albo E=E(U,I)\mathcal{E} = \mathcal{E}(U, I), albo f(U, I) = 0) oraz podstawienie do tej zależności współrzędnych dwóch punktów wykresu ucznia X, np. U=−rwI+EU = -r_wI + \mathcal{E} oraz (7,5 V=−rw⋅5,0 A+E7{,}5\ \mathrm{V} = -r_w \cdot 5{,}0\ \mathrm{A} + \mathcal{E} i 6,0 V=−rw⋅10,0 A+E6{,}0\ \mathrm{V} = -r_w \cdot 10{,}0\ \mathrm{A} + \mathcal{E})

LUB

– podstawienie współrzędnych dwóch punktów wykresu ucznia X do zależności liniowej U = −aI + b oraz identyfikacja współczynników tej zależności jako oporu wewnętrznego baterii oraz siły elektromotorycznej, np. (7,5 V = −a ⋅ 5,0 A + b i 6,0 V = −a ⋅ 10,0 A + b) oraz (rw = a i b=Eb = \mathcal{E}).

1 pkt

zapisanie równania wynikającego z II prawa Kirchhoffa oraz zapisanie/wykorzystanie związku między napięciem a natężeniem prądu i oporem, np. E=Irw+IR\mathcal{E} = Ir_w + IR oraz U = IR, albo (w jednym równaniu) U=−rwI+EU = -r_wI + \mathcal{E}

LUB

– poprawna identyfikacja fizyczna jednego ze współczynników zależności liniowej U(I), np. U = −aI + b oraz (a = rw albo b=Eb = \mathcal{E}).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Należy wykorzystać zależność liniową napięcia na oporze zewnętrznym od natężenia prądu wynikającą z II prawa Kirchhoffa. Nachylenie prostej U(I) wynosi -rw, a punkt przecięcia z osią U wynosi ℰ.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.