Zadanie 1.2, matura czerwiec 2024, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Deseczka z wycięciami, w których umieszczono trzy jednakowe monety: M1, M2, M3, obraca się ze stałą prędkością kątową ω po poziomej powierzchni blatu stołu wokół osi obrotu, przechodzącej przez punkt O. W wyniku tego obrotu torami ruchów środków tych monet są okręgi o wspólnym środku O.
Masy monet są jednakowe i równe m:
m1 = m2 = m3 = m
Odległości środków monet M1, M2, M3 od osi obrotu oznaczymy – odpowiednio – jako: r1, r2, r3 (zobacz rysunek). Stosunki tych odległości wynoszą r1 : r2 : r3 = 1 : 2 : 3, to znaczy:
Rysunek
PowiększRuch deseczki i monet rozpatrujemy w inercjalnym układzie odniesienia związanym z ziemią, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym.
Polecenie
4 punktyObracająca się deseczka została nagle zatrzymana, wskutek czego monety wypadły z wycięć i poruszały się dalej po stole wzdłuż linii prostych. Rozważamy ruch postępowy monet od chwili zatrzymania się deseczki do chwili zatrzymania się ostatniej monety na stole. W tym czasie monety M1, M2 i M3 przebyły drogi równe odpowiednio: s1, s2 i s3.
Przyjmij, że współczynnik tarcia kinetycznego o stół jest taki sam dla wszystkich monet oraz że monety nie obracały się podczas tego ruchu.
Oblicz s1 : s2 : s3. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
s1 : s2 : s3 = 1 : 4 : 9
Sposób 1. (II zasada dynamiki i kinematyka)
Siła wypadkowa działająca na monetę od momentu zatrzymania się deseczki jest równa sile tarcia:
miai = Ti → miai = μmig → ai = μg
Przyśpieszenie każdej z monet jest takie samo: a1 = a2 = a3 = μg = a
Kinematyczne równanie ruchu jednostajnie opóźnionego z wyeliminowanym czasem: vi2 = 2aisi → vi2 = 2asi
Stąd proporcja: s1 : s2 : s3 = v12 : v22 : v32
Prędkość liniowa monety: vi = ωri
Zatem: s1 : s2 : s3 = r12 : r22 : r32 = 12 : 22 : 32 = 1 : 4 : 9
Sposób 2. (praca siły wypadkowej i zmiana energii kinetycznej)
Siła wypadkowa działająca na monetę jest równa sile tarcia:
ΔEkin = −Ti ⋅ si oraz Ti = μmig oraz vk i = 0
Stąd: vi2 = 2μg ⋅ si, czyli vi2 ∝ si, więc s1 : s2 : s3 = v12 : v22 : v32
Prędkość liniowa monety: vi = ωri
Zatem: s1 : s2 : s3 = r12 : r22 : r32 = 12 : 22 : 32 = 1 : 4 : 9
Schemat punktowania
Sposób 1.
poprawna metoda obliczenia stosunku dróg oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego.
spełnienie warunku opisanego w pierwszym lub drugim kryterium za 2 pkt oraz zapisanie stosunku dróg jako odpowiedniego stosunku prędkości, oraz powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu, np. vi2 = 2asi oraz s1 : s2 : s3 = v12 : v22 : v32 oraz vi = ωri.
zapisanie kinematycznego równania ruchu jednostajnie opóźnionego z wyeliminowanym czasem, wiążącego prędkość początkową i-tej monety, drogę jaką przebyła i przyśpieszenie oraz zapisanie II zasady dynamiki z uwzględnieniem wzoru na siłę tarcia (albo zapisanie od razu wartości przyśpieszenia), np. (vi2 = 2aisi oraz miai = μmig) albo (vi2 = 2aisi oraz ai = μg)
LUB
– zapisanie kinematycznego równania ruchu jednostajnie opóźnionego z wyeliminowanym czasem, wiążącego prędkość początkową i-tej monety, drogę jaką przebyła i przyśpieszenie oraz zapisanie/wyrażenie faktu (słownie lub symbolem), że przyśpieszenie każdej z monet jest takie samo, np. vi2 = 2aisi oraz ai = a
LUB
– powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu oraz wyrażenie stosunku prędkości poprzez stosunek tych odległości, np. vi = ωri oraz v1 : v2 : v3 = 1 : 2 : 3.
powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu, np. vi = ωri
LUB
– zapisanie kinematycznego równania ruchu jednostajnie opóźnionego z wyeliminowanym czasem, wiążącego prędkość początkową i-tej monety, drogę jaką przebyła i przyśpieszenie, np. vi2 = 2aisi (w tym kryterium nie wymaga się stwierdzenia/zapisów, że przyśpieszenie każdej z monet jest takie samo)
LUB
– zapisanie II zasady dynamiki z uwzględnieniem wzoru na siłę tarcia albo zapisanie od razu wartości przyśpieszenia, np. miai = μmig albo ai = μg
LUB
– zapisanie słownie, że przyśpieszenie każdej z monet ma tę samą wartość (nie jest wymagane uzasadnienie).
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2.
poprawna metoda obliczenia stosunku dróg oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego.
spełnienie warunku opisanego w pierwszym lub drugim kryterium za 2 pkt oraz zapisanie stosunku dróg jako odpowiedniego stosunku prędkości, oraz powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu, np. vi2 = 2asi oraz s1 : s2 : s3 = v12 : v22 : v32 oraz vi = ωri.
zapisanie związku między pracą siły wypadkowej a zmianą energii kinetycznej monety oraz wykorzystanie wzoru na pracę i energię kinetyczną, oraz identyfikacja siły wypadkowej działającej na monetę jako siły tarcia, oraz zastosowanie wzoru na siłę tarcia, np. ( oraz Ti = μmig) albo
LUB
– zapisanie związku między pracą siły wypadkowej a zmianą energii kinetycznej monety oraz wykorzystanie wzoru na pracę i energię kinetyczną, oraz identyfikacja siły wypadkowej działającej na monetę jako siły tarcia, oraz zapisanie/wyrażenie faktu (słownie lub symbolem), że siła tarcia działająca na każdą z monet jest taka sama, np. oraz Ti = T
LUB
– powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu oraz wyrażenie stosunku prędkości poprzez stosunek tych odległości, np. vi = ωri oraz v1 : v2 : v3 = 1 : 2 : 3.
powiązanie prędkości liniowej i-tej monety z prędkością kątową deseczki i odległością od osi obrotu, np. vi = ωri
LUB
– zapisanie związku między pracą siły wypadkowej a zmianą energii kinetycznej monety (bez konieczności identyfikacji siły wypadkowej jako siły tarcia) oraz wykorzystanie wzoru na pracę i energię kinetyczną, np. albo (w tym kryterium nie wymaga się stwierdzenia/zapisów, że przyśpieszenie każdej z monet jest takie samo lub że siła wypadkowa działająca na każdą z monet jest taka sama)
LUB
– identyfikacja siły wypadkowej działającej na monetę jako siły tarcia oraz zastosowanie wzoru na siłę tarcia, np. Fw i = Ti = μmig
LUB
– zapisanie słownie, że siła tarcia działająca na każdą z monet lub przyśpieszenie każdej z monet ma tę samą wartość (nie jest wymagane uzasadnienie).
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Klucz podaje dwie metody rozwiązania: przez dynamikę (acceleration) lub przez energię (work-energy theorem). Obie prowadzą do tego samego wyniku.