Zadanie 27, matura maj 2015, matematyka podstawowa

2 pktotwartetrudne (szac.)Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób rozwiązania

Nierówność 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 0 przekształcamy w sposób równoważny

y2 + 4x2 − 8xy + 4y2 ≥ 0,

y2 + (2x − 2y)2 ≥ 0.

Ta nierówność jest prawdziwa dla dowolnych liczb rzeczywistych x i y, gdyż kwadrat każdej liczby jest nieujemny i suma kwadratów liczb nieujemnych również jest nieujemna. To kończy dowód.

II sposób rozwiązania

Nierówność 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 0 możemy potraktować jak nierówność kwadratową z niewiadomą x lub – analogicznie – z niewiadomą y. Wyróżnik trójmianu stojącego po lewej stronie nierówności jest równy

Δ = (−8y)2 − 4 ⋅ 4 ⋅ (5y2) = −16y2 ≤ 0.

Stąd i z faktu, że współczynnik przy x2 trójmianu f(x) = 4x2 − 8xy + 5y2 jest dodatni wynika, że trójmian ten przyjmuje tylko wartości nieujemne. To kończy dowód.

III sposób rozwiązania

Dla dowolnych liczb rzeczywistych x, y prawdziwa jest nierówność x2 + y2 ≥ 2xy. Stąd wynika, że prawdziwa jest nierówność

4x2 + 4y2 ≥ 8xy, czyli 4x2 − 8xy + 4y2 ≥ 0.

Zatem, dla dowolnych liczb x, y mamy

4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 4x2 − 8xy + 4y2 ≥ 0.

To kończy dowód.

IV sposób rozwiązania

Gdy co najmniej jedna z liczb x, y jest równa 0, to nierówność 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 0 jest prawdziwa, gdyż suma trzech liczb, z których co najmniej dwie są równe 0, a trzecia nieujemna, jest nieujemna.

Gdy liczby x, y są przeciwnych znaków, to xy < 0, więc −8xy > 0. Zatem nierówność 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 0 jest prawdziwa, gdyż lewa jej strona jest sumą trzech liczb dodatnich.

Pozostaje wykazać prawdziwość nierówności w przypadku, gdy liczby x, y są tego samego znaku.

Zauważmy najpierw, że dla dowolnych liczb rzeczywistych x, y prawdziwa jest nierówność (2x−5y)2≥0\left(2x - \sqrt{5}y\right)^2 \geq 0, czyli 4x2−45xy+5y2≥04x^2 - 4\sqrt{5}xy + 5y^2 \geq 0.

Wykażemy teraz prawdziwość nierówności

4x2−8xy+5y2≥4x2−45xy+5y24x^2 - 8xy + 5y^2 \geq 4x^2 - 4\sqrt{5}xy + 5y^2,

równoważnie

−8xy≥−45xy-8xy \geq -4\sqrt{5}xy,

xy≤52xyxy \leq \frac{\sqrt{5}}{2}xy.

Skoro x i y są tego samego znaku, to xy > 0, więc dzieląc obie strony nierówności przez xy, otrzymujemy nierówność równoważną 1≤521 \leq \frac{\sqrt{5}}{2}, co jest prawdą. To kończy dowód.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

2 pkt

przeprowadzenie pełnego dowodu.

1 pkt

zapisanie nierówności w postaci równoważnej y2 + (2x − 2y)2 ≥ 0 i poprzestanie na tym lub dalsze popełnianie błędów.

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

2 pkt

wyznaczenie wyróżnika trójmianu f(x) = 4x2 − 8xy + 5y2, zapisanie, że jest on niedodatni, i wyciągnięcie wniosku, że trójmian przyjmuje tylko wartości nieujemne.

1 pkt

wyznaczenie wyróżnika trójmianu f(x) = 4x2 − 8xy + 5y2: Δ = −16y2 i poprzestanie na tym lub dalsze popełnianie błędów.

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

2 pkt

przeprowadzenie pełnego dowodu.

1 pkt

zapisanie, że dla dowolnych liczb rzeczywistych x, y prawdziwe są nierówności 4x2 − 8xy + 5y2 ≥ 4x2 − 8xy + 4y2 oraz 4x2 + 4y2 ≥ 8xy (lub x2 + y2 ≥ 2xy).

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania IV sposobu rozwiązania

2 pkt

przeprowadzenie pełnego dowodu.

1 pkt

wykazanie prawdziwości nierówności w przypadku, gdy co najmniej jedna z liczb x, y jest równa 0, oraz w przypadku, gdy liczby x, y są przeciwnych znaków, a w przypadku, gdy x, y są tego samego znaku, zauważenie, że prawdziwa jest nierówność (2x−5y)2≥0\left(2x - \sqrt{5}y\right)^2 \geq 0.

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwaga:

Gdy zdający sprawdza jedynie prawdziwość nierówności dla konkretnych liczb x i y, to otrzymuje 0 punktów.

Uwaga ogólna: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Akceptujemy różne metody dowodu: użycie postaci kanonicznej, analizę wyróżnika, rozłożenie na sumę kwadratów. Jeśli student sprawdza jedynie przykłady liczbowe, otrzymuje 0 punktów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.