Zadanie 34, matura maj 2015, matematyka podstawowa

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

W nieskończonym ciągu arytmetycznym (an), określonym dla n ≥ 1, suma jedenastu początkowych wyrazów tego ciągu jest równa 187. Średnia arytmetyczna pierwszego, trzeciego i dziewiątego wyrazu tego ciągu, jest równa 12. Wyrazy a1, a3, ak ciągu (an), w podanej kolejności, tworzą nowy ciąg – trzywyrazowy ciąg geometryczny (bn). Oblicz k.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

k = 11

Korzystamy ze wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i zapisujemy równanie:

2a1+10r2⋅11=187\frac{2a_1 + 10r}{2} \cdot 11 = 187,

(a1 + 5r) ⋅ 11 = 187,

a1 + 5r = 17.

Korzystamy z informacji o średniej arytmetycznej trzech wyrazów i zapisujemy równanie:

a1+a1+2r+a1+8r3=12\frac{a_1 + a_1 + 2r + a_1 + 8r}{3} = 12,

3a1+10r3=12\frac{3a_1 + 10r}{3} = 12,

a1+103r=12a_1 + \frac{10}{3}r = 12.

Zapisujemy układ równań:

{a1+5r=17a1+103r=12\begin{cases} a_1 + 5r = 17 \\ a_1 + \frac{10}{3}r = 12 \end{cases}

Z pierwszego równania otrzymujemy a1 = 17 − 5r. Otrzymaną wartość a1 podstawiamy do drugiego równania i otrzymujemy równanie z niewiadomą r:

17−5r+103r=1217 - 5r + \frac{10}{3}r = 12,

r = 3.

Obliczamy pierwszy wyraz: a1 = 2.

Uwaga

W rozwiązaniu układu równań zdający może najpierw wyznaczyć niewiadomą r=175−15a1r = \frac{17}{5} - \frac{1}{5}a_1. Otrzymaną wartość r podstawiamy do drugiego równania i otrzymujemy równanie z niewiadomą a1:

a1+103(175−15a1)=12a_1 + \frac{10}{3}\left(\frac{17}{5} - \frac{1}{5}a_1\right) = 12,

a1+17015−1015a1=12a_1 + \frac{170}{15} - \frac{10}{15}a_1 = 12,

13a1=23\frac{1}{3}a_1 = \frac{2}{3},

a1 = 2.

Dla a1 = 2 mamy r = 3.

Wyznaczamy pozostałe wyrazy tworzące ciąg geometryczny:

a3 = a1 + 2r = 8, ak = a1 + (k − 1)r = 2 + (k − 1) ⋅ 3.

Kolejne wyrazy a1, a3, ak ciągu geometrycznego spełniają warunek: a32 = a1 ⋅ ak, stąd

82 = 2 ⋅ [2 + (k − 1) ⋅ 3],

32 = 3k − 1,

k = 11.

Dla k = 11 wyrazy a1, a3, ak w podanej kolejności tworzą ciąg geometryczny.

Schemat punktowania

5 pkt

obliczenie k = 11.

4 pkt

zapisanie równania z niewiadomą k wynikającego z faktu, że ciąg (a1, a3, ak) jest geometryczny oraz ak jest k-tym wyrazem ciągu arytmetycznego, np.: 82 = 2(2 + (k − 1) ⋅ 3)

– rozwiązanie układu równań z błędem rachunkowym i konsekwentne do popełnionego błędu obliczenie k, o ile otrzymana wartość k jest całkowita dodatnia.

albo

3 pkt

rozwiązanie układu równań: a1 = 2 i r = 3 oraz zapisanie zależności między pierwszym, trzecim i k-tym wyrazem ciągu (an) wynikającej z faktu, że ciąg (a1, a3, ak) jest geometryczny, np.: a32 = a1 ⋅ ak.

2 pkt

zapisanie układu równań z dwiema niewiadomymi a1 i r, np.: a1 + 5r = 17 i a1+103r=12a_1 + \frac{10}{3}r = 12.

1 pkt

wykorzystanie wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i zapisanie równania z dwiema niewiadomymi a1 i r, np.: 2a1+10r2⋅11=187\frac{2a_1 + 10r}{2} \cdot 11 = 187 lub a1 + 5r = 17

– wykorzystanie średniej arytmetycznej pierwszego, trzeciego oraz dziewiątego wyrazu ciągu (an) i zapisanie równania z dwiema niewiadomymi a1 i r, np.: a1+a1+2r+a1+8r3=12\frac{a_1 + a_1 + 2r + a_1 + 8r}{3} = 12 lub a1+103r=12a_1 + \frac{10}{3}r = 12,

ALBO

– wykorzystanie zależności między pierwszym, trzecim i k-tym wyrazem ciągu (an) wynikającej z faktu, że ciąg (a1, a3, ak) jest geometryczny, i zapisanie np.: a32 = a1 ⋅ ak.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający od razu poda a1 = 2 i r = 3 lub wypisze kolejne wyrazy ciągu arytmetycznego: 2, 5, 8, 11, …, ale nie uzasadni, że jest to jedyny ciąg spełniający warunki zadania, i na tym zakończy, to otrzymuje 1 punkt.

2. Jeżeli zdający od razu poda a1 = 2 i r = 3 lub wypisze kolejne wyrazy ciągu arytmetycznego: 2, 5, 8, 11, …, ale nie uzasadni, że jest to jedyny ciąg spełniający warunki zadania, i wskaże lub obliczy k = 11, to otrzymuje 3 punkty.

3. Jeżeli zdający od razu poda a1 = 2 i r = 3 lub wypisze kolejne wyrazy ciągu arytmetycznego: 2, 5, 8, 11, …, ale nie uzasadni, że jest to jedyny ciąg spełniający warunki zadania, i zapisze równanie z niewiadomą k i popełni błąd rachunkowy w trakcie jego rozwiązywania, to otrzymuje 2 punkty.

4. Jeżeli zdający od razu przyjmie ciąg arytmetyczny niespełniający warunków zadania (suma 11 początkowych jego wyrazów jest różna od 187 lub średnia pierwszego, trzeciego i dziewiątego wyrazu jest różna od 12), to za całe zadanie otrzymuje 0 punktów.

Uwaga ogólna: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Zdający może najpierw wyznaczyć r = 3, a następnie a1 = 2. Jeśli zdający od razu poda a1 = 2 i r = 3 bez uzasadnienia, że jest to jedyny ciąg spełniający warunki, otrzymuje 1 punkt. Jeśli w rozwiązaniu układu równań pojawi się błąd rachunkowy, ale uczeń konsekwentnie go przeniesie do obliczenia k, gdzie otrzyma całkowitą dodatnią wartość, może otrzymać 4 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.