Zadanie 32, matura maj 2015, matematyka podstawowa

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Wysokość graniastosłupa prawidłowego czworokątnego jest równa 16. Przekątna graniastosłupa jest nachylona do płaszczyzny jego podstawy pod kątem, którego cosinus jest równy 35\frac{3}{5}. Oblicz pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Pc=144+3842=48(3+82)P_c = 144 + 384\sqrt{2} = 48\left(3 + 8\sqrt{2}\right)

I sposób rozwiązania

Niech a oznacza długość krawędzi podstawy tego graniastosłupa i niech α będzie kątem nachylenia przekątnej graniastosłupa do płaszczyzny jego podstawy (na rysunku: przekątna podstawy a2a\sqrt{2}, wysokość 16, kąt α przy podstawie).

Ponieważ cos⁡α=35\cos\alpha = \frac{3}{5}, więc kąt α jest ostry oraz sin⁡α=45\sin\alpha = \frac{4}{5}. Stąd wynika, że tg⁡α=43\operatorname{tg}\alpha = \frac{4}{3}.

Z drugiej strony tg⁡α=16a2\operatorname{tg}\alpha = \frac{16}{a\sqrt{2}}. Obliczamy długość krawędzi podstawy graniastosłupa. Rozwiązujemy równanie:

16a2=43\frac{16}{a\sqrt{2}} = \frac{4}{3}, skąd a=62a = 6\sqrt{2}.

Szukane pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa jest równe:

Pc=2⋅(62)2+4⋅62⋅16=144+3842=48(3+82)P_c = 2 \cdot \left(6\sqrt{2}\right)^2 + 4 \cdot 6\sqrt{2} \cdot 16 = 144 + 384\sqrt{2} = 48\left(3 + 8\sqrt{2}\right).

II sposób rozwiązania

Niech a oznacza długość krawędzi podstawy tego graniastosłupa, α – kąt nachylenia przekątnej graniastosłupa do płaszczyzny jego podstawy oraz niech przekątna podstawy graniastosłupa ma długość 3x, a przekątna graniastosłupa 5x.

Z twierdzenia Pitagorasa otrzymujemy równanie

(3x)2 + 162 = (5x)2,

9x2 + 256 = 25x2,

256 = 16x2,

16 = x2.

Stąd x = 4. Zatem przekątna podstawy graniastosłupa ma długość 3x = 3 ⋅ 4 = 12.

Obliczamy długość krawędzi podstawy graniastosłupa:

a2=12a\sqrt{2} = 12, skąd a=62a = 6\sqrt{2}.

Szukane pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa jest równe:

Pc=2⋅(62)2+4⋅62⋅16=144+3842=48(3+82)P_c = 2 \cdot \left(6\sqrt{2}\right)^2 + 4 \cdot 6\sqrt{2} \cdot 16 = 144 + 384\sqrt{2} = 48\left(3 + 8\sqrt{2}\right).

Uwaga

Możemy również zauważyć, że trójkąt prostokątny o kącie ostrym α takim, że cos⁡α=35\cos\alpha = \frac{3}{5}, jest podobny do trójkąta pitagorejskiego o bokach długości 3, 4 i 5. Skala tego podobieństwa jest równa x=164=4x = \frac{16}{4} = 4. W rezultacie szukane pole Pc powierzchni całkowitej graniastosłupa jest równe x2Pm, gdzie Pm to pole powierzchni całkowitej graniastosłupa, którego przekątna ma długość 5, a przekątna podstawy długość 3. Długość krawędzi podstawy tego graniastosłupa jest równa 32=322\frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{3\sqrt{2}}{2}, więc Pm=2⋅(322)2+4⋅322⋅4=9+242P_m = 2 \cdot \left(\frac{3\sqrt{2}}{2}\right)^2 + 4 \cdot \frac{3\sqrt{2}}{2} \cdot 4 = 9 + 24\sqrt{2}.

Zatem Pc=42⋅Pm=16(9+242)=48(3+82)P_c = 4^2 \cdot P_m = 16\left(9 + 24\sqrt{2}\right) = 48\left(3 + 8\sqrt{2}\right).

Schemat punktowania

Schemat oceniania I i II sposobu rozwiązania

4 pkt

obliczenie pola powierzchni całkowitej tego graniastosłupa: Pc=48(3+82)P_c = 48\left(3 + 8\sqrt{2}\right).

3 pkt

obliczenie długości krawędzi podstawy graniastosłupa: a=62a = 6\sqrt{2} i na tym zakończenie lub dalsze popełnianie błędów.

2 pkt

obliczenie długości e przekątnej podstawy tego graniastosłupa: e = 12

– zapisanie równania, z którego można obliczyć długość krawędzi podstawy tego graniastosłupa, np. 162+(a2)2=(5a23)216^2 + \left(a\sqrt{2}\right)^2 = \left(\frac{5a\sqrt{2}}{3}\right)^2 lub 162+(a2)2=20216^2 + \left(a\sqrt{2}\right)^2 = 20^2, lub 16a2=43\frac{16}{a\sqrt{2}} = \frac{4}{3},

ALBO

– zapisanie układu równań, z którego można obliczyć długość krawędzi podstawy tego graniastosłupa, np. a2d=35\frac{a\sqrt{2}}{d} = \frac{3}{5} i (a2)2+162=d2\left(a\sqrt{2}\right)^2 + 16^2 = d^2, gdzie d oznacza długość przekątnej tego graniastosłupa,

i na tym zakończenie lub dalsze popełnianie błędów.

albo

1 pkt

zapisanie, że tg⁡α=43\operatorname{tg}\alpha = \frac{4}{3}

– zapisanie równania, z którego można obliczyć skalę x podobieństwa trójkąta o bokach długości 3, 4 i 5 do trójkąta o przyprostokątnej długości 16 leżącej naprzeciw kąta α, np. (3x)2 + 162 = (5x)2,

ALBO

– podanie skali x podobieństwa trójkąta o bokach długości 3, 4 i 5 do trójkąta o przyprostokątnej długości 16 leżącej naprzeciw kąta α: x = 4,

ALBO

– zaznaczenie na rysunku kąta nachylenia przekątnej graniastosłupa do płaszczyzny jego podstawy,

ALBO

– zapisanie, że długość d przekątnej graniastosłupa jest równa 20,

i na tym zakończenie lub dalsze popełnianie błędów.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu.

Uwagi:

1. Akceptujemy sytuację, w której zdający wprowadza do rozwiązania poprawne przybliżenia dziesiętne liczb rzeczywistych.

2. Jeżeli zdający przyjmie miarę kąta nachylenia, która nie wynika z treści zadania (np. α = 30°), i w rozwiązaniu z tego korzysta, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.

3. Jeżeli zdający błędnie zaznaczy na rysunku podany kąt i korzysta z tego kąta, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.

4. Jeżeli zdający zapisze, że sin⁡α=35\sin\alpha = \frac{3}{5} i korzysta z tej równości, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 1 punkt.

5. Jeżeli zdający zapisze błędnie, że e=a3e = a\sqrt{3}, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 2 punkty.

Uwaga ogólna: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Można też zapisać odpowiedź w postaci Pc=144(1+22)P_c = 144(1 + 2\sqrt{2}). Kluczowe jest prawidłowe wykorzystanie warunku dotyczącego kąta nachylenia przekątnej.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.