Zadanie 28, matura maj 2017, matematyka podstawowa

2 pktotwartetrudne 21%Maj 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Dane są dwa okręgi o środkach w punktach P i R, styczne zewnętrznie w punkcie C. Prosta AB jest styczna do obu okręgów odpowiednio w punktach A i B oraz ∣∢APC∣=α|\sphericalangle APC| = \alpha i ∣∢ABC∣=β|\sphericalangle ABC| = \beta (zobacz rysunek). Wykaż, że α = 180° − 2β.

dwa okręgi o środkach P i R styczne zewnętrznie w punkcie C, wspólna styczna przechodząca przez punkty styczności A i B; odcinki PA, PC, CR, RB, CB; zaznaczony kąt α przy P i kąt β przy BPowiększ
dwa okręgi o środkach P i R styczne zewnętrznie w punkcie C, wspólna styczna przechodząca przez punkty styczności A i B; odcinki PA, PC, CR, RB, CB; zaznaczony kąt α przy P i kąt β przy B

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Przyjmijmy oznaczenia: δ=∣∢CBR∣\delta = |\sphericalangle CBR|, γ=∣∢BRC∣\gamma = |\sphericalangle BRC|.

Prosta AB jest styczna w punkcie B do okręgu o środku R, więc ∣∢ABR∣=90°|\sphericalangle ABR| = 90°. Stąd δ=∣∢CBR∣=90°−β\delta = |\sphericalangle CBR| = 90° - \beta.

Trójkąt BRC jest równoramienny, więc ∣∢BCR∣=δ=90°−β|\sphericalangle BCR| = \delta = 90° - \beta.

Zatem ∣∢BRC∣=γ=180°−2(90°−β)=2β|\sphericalangle BRC| = \gamma = 180° - 2(90° - \beta) = 2\beta.

Suma miar kątów czworokąta ABRP jest równa 360°, ∣∢PAB∣=90°|\sphericalangle PAB| = 90°, więc

∣∢PAB∣+∣∢ABR∣+∣∢BRP∣+∣∢RPA∣=360°|\sphericalangle PAB| + |\sphericalangle ABR| + |\sphericalangle BRP| + |\sphericalangle RPA| = 360°,

czyli

90° + 90° + 2β + α = 360°,

α + 2β = 180°,

α = 180° − 2β.

To kończy dowód.

II sposób

Z twierdzenia o kącie między styczną a cięciwą wynika, że ∣∢BRC∣=γ=2β|\sphericalangle BRC| = \gamma = 2\beta.

Ponieważ ∣∢ABR∣=90°|\sphericalangle ABR| = 90° i ∣∢PAB∣=90°|\sphericalangle PAB| = 90°, więc czworokąt ABRP jest trapezem o podstawach AP i BR. Suma miar kątów przy ramieniu trapezu jest równa 180°, więc

α + γ = 180°,

α + 2β = 180°.

Stąd α = 180° − 2β. To kończy dowód.

III sposób

Przyjmijmy oznaczenia: δ=∣∢CBR∣\delta = |\sphericalangle CBR|, η=∣∢PCB∣\eta = |\sphericalangle PCB|.

Prosta AB jest styczna w punkcie B do okręgu o środku R, więc ∣∢ABR∣=90°|\sphericalangle ABR| = 90°. Stąd δ = 90° − β.

Trójkąt BRC jest równoramienny, więc ∣∢BCR∣=δ=90°−β|\sphericalangle BCR| = \delta = 90° - \beta.

Kąty BCR i PCB są przyległe, więc η=180°−∣∢BCR∣=180°−(90°−β)=90°+β\eta = 180° - |\sphericalangle BCR| = 180° - (90° - \beta) = 90° + \beta.

Suma miar kątów czworokąta ABCP jest równa 360°, ∣∢PAB∣=90°|\sphericalangle PAB| = 90°, więc

∣∢PAB∣+∣∢ABC∣+∣∢BCP∣+∣∢CPA∣=360°|\sphericalangle PAB| + |\sphericalangle ABC| + |\sphericalangle BCP| + |\sphericalangle CPA| = 360°,

czyli

90° + β + η + α = 360°,

90° + β + (90° + β) + α = 360°,

α = 180° − 2β.

To kończy dowód.

IV sposób

Przyjmijmy oznaczenia: δ=∣∢CBR∣\delta = |\sphericalangle CBR|, φ=∣∢PAC∣\varphi = |\sphericalangle PAC|, ψ=∣∢CAB∣\psi = |\sphericalangle CAB|.

Prosta AB jest styczna w punkcie B do okręgu o środku R, więc ∣∢ABR∣=90°|\sphericalangle ABR| = 90°. Stąd δ = 90° − β.

Trójkąt BRC jest równoramienny, więc ∣∢BCR∣=δ=90°−β|\sphericalangle BCR| = \delta = 90° - \beta.

Trójkąt PAC jest równoramienny, więc ∣∢PAC∣=∣∢PCA∣=φ=180°−α2=90°−α2|\sphericalangle PAC| = |\sphericalangle PCA| = \varphi = \frac{180° - \alpha}{2} = 90° - \frac{\alpha}{2}.

Prosta AB jest styczna w punkcie A do okręgu o środku P, więc ∣∢PAB∣=90°|\sphericalangle PAB| = 90°. Stąd

∣∢CAB∣=ψ=90°−φ=90°−(90°−α2)=α2|\sphericalangle CAB| = \psi = 90° - \varphi = 90° - \left(90° - \frac{\alpha}{2}\right) = \frac{\alpha}{2}.

Miara kąta ACB w trójkącie ABC jest równa

∣∢ACB∣=180°−β−ψ=180°−β−α2|\sphericalangle ACB| = 180° - \beta - \psi = 180° - \beta - \frac{\alpha}{2}.

Suma miar kątów PCA, ACB i BCR jest równa 180°, więc

∣∢PCA∣+∣∢ACB∣+∣∢BCR∣=180°|\sphericalangle PCA| + |\sphericalangle ACB| + |\sphericalangle BCR| = 180°,

φ+(180°−β−α2)+δ=180°\varphi + \left(180° - \beta - \frac{\alpha}{2}\right) + \delta = 180°,

90°−α2+(180°−β−α2)+90°−β=180°90° - \frac{\alpha}{2} + \left(180° - \beta - \frac{\alpha}{2}\right) + 90° - \beta = 180°,

α = 180° − 2β.

To kończy dowód.

V sposób

Poprowadźmy przez punkt C wspólną styczną do obu okręgów. Niech S oznacza punkt jej przecięcia z prostą AB. Niech ψ=∣∢CAB∣\psi = |\sphericalangle CAB|.

Z twierdzenia o kącie między styczną a cięciwą wynika, że ψ=α2\psi = \frac{\alpha}{2}.

Z twierdzenia o odcinkach stycznych wynika, że ∣AS∣ = ∣CS∣ = ∣BS∣. Stąd wynika, że S jest środkiem okręgu opisanego na trójkącie ABC. Odcinek AB jest średnicą tego okręgu, więc trójkąt ABC jest prostokątny. Suma miar jego kątów ostrych jest równa 90°, czyli

β + ψ = 90°,

β+α2=90°\beta + \frac{\alpha}{2} = 90°,

α = 180° − 2β.

To kończy dowód.

Schemat punktowania

2 pkt

przeprowadzenie pełnego rozumowania.

1 pkt

zapisanie układu warunków wystarczającego do udowodnienia równości α = 180° − 2β, np.:

– δ = 90° − β i 2δ + γ = 180° i α + γ + 90° + 90° = 360°

lub

– γ = 2β i α + γ = 180°,

lub

– δ = 90° − β i η = 180° − δ i 90° + β + η + α = 360°,

lub

– δ = 90° − β i φ=90°−α2\varphi = 90° - \frac{\alpha}{2} i ψ = 90° − φ i 180° − (β + ψ) = 180° − (φ + δ),

lub

– β + ψ = 90° i ψ=α2\psi = \frac{\alpha}{2}

i na tym zakończenie lub dalsze błędy.

(Oznaczenia: δ=∣∢CBR∣\delta = |\sphericalangle CBR|, γ=∣∢BRC∣\gamma = |\sphericalangle BRC|, η=∣∢PCB∣\eta = |\sphericalangle PCB|, φ=∣∢PAC∣\varphi = |\sphericalangle PAC|, ψ=∣∢CAB∣\psi = |\sphericalangle CAB|.)

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.