Zadanie 12, matura czerwiec 2020, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowełatwe 68%Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Prosta o równaniu x + y − 10 = 0 przecina okrąg o równaniu x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 w punktach K i L. Punkt S jest środkiem cięciwy KL. Wyznacz równanie obrazu tego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

I sposób

Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy r=17r = \sqrt{17}.

Obliczamy współrzędne punktów K i L, rozwiązując układ równań x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 i y = 10 − x: x2 + (10 − x)2 − 8x − 6(10 − x) + 8 = 0, czyli x2 − 11x + 24 = 0, skąd x = 3, y = 7 lub x = 8, y = 2.

Zatem K = (3, 7) i L = (8, 2). Środek cięciwy KL, który jest środkiem jednokładności, to punkt S=(112,92)S = \left(\frac{11}{2}, \frac{9}{2}\right).

Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu R=317R = 3\sqrt{17} oraz środku P′ = (a, b) takim, że SP′→=−3⋅SP→\overrightarrow{SP'} = -3 \cdot \overrightarrow{SP}. Otrzymujemy równość [a−112,b−92]=−3⋅[4−112,3−92]\left[a - \frac{11}{2}, b - \frac{9}{2}\right] = -3 \cdot \left[4 - \frac{11}{2}, 3 - \frac{9}{2}\right], czyli [a−112,b−92]=[92,92]\left[a - \frac{11}{2}, b - \frac{9}{2}\right] = \left[\frac{9}{2}, \frac{9}{2}\right], a stąd a = 10 i b = 9.

Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

Uwaga. Zdający może z równania prostej wyznaczyć x = 10 − y i wtedy otrzyma układ 2y2 − 18y + 28 = 0 i x = 10 − y.

II sposób

Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy r=17r = \sqrt{17}.

Obliczamy współrzędne punktów K i L, rozwiązując układ równań x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 i y = 10 − x: x2 + (10 − x)2 − 8x − 6(10 − x) + 8 = 0, czyli x2 − 11x + 24 = 0, skąd x = 3, y = 7 lub x = 8, y = 2.

Zatem K = (3, 7) i L = (8, 2). Środek cięciwy KL, który jest środkiem jednokładności, to punkt S=(112,92)S = \left(\frac{11}{2}, \frac{9}{2}\right).

Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu R=317R = 3\sqrt{17} oraz środku P′ = (a, b) takim, że PP′→=−4⋅SP→\overrightarrow{PP'} = -4 \cdot \overrightarrow{SP}. Otrzymujemy równość [a−4,b−3]=−4⋅[4−112,3−92][a - 4, b - 3] = -4 \cdot \left[4 - \frac{11}{2}, 3 - \frac{9}{2}\right], czyli [a − 4, b − 3] = [6, 6], a stąd a = 10 i b = 9.

Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

III sposób

Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy r=17r = \sqrt{17}.

Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0.

Środek jednokładności S jest punktem wspólnym obu tych prostych, więc jego współrzędne obliczamy, rozwiązując układ równań x + y − 10 = 0 i x − y − 1 = 0. Stąd S=(112,92)S = \left(\frac{11}{2}, \frac{9}{2}\right).

Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu R=317R = 3\sqrt{17} oraz środku P′ = (a, b) takim, że SP′→=−3⋅SP→\overrightarrow{SP'} = -3 \cdot \overrightarrow{SP}: [a−112,b−92]=−3⋅[4−112,3−92]=[92,92]\left[a - \frac{11}{2}, b - \frac{9}{2}\right] = -3 \cdot \left[4 - \frac{11}{2}, 3 - \frac{9}{2}\right] = \left[\frac{9}{2}, \frac{9}{2}\right], a stąd a = 10 i b = 9.

Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

IV sposób

Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy r=17r = \sqrt{17}.

Obliczamy odległość d punktu P od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: d=∣1⋅4+1⋅3−10∣12+12=322d = \frac{|1 \cdot 4 + 1 \cdot 3 - 10|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{3\sqrt{2}}{2}.

Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu R=317R = 3\sqrt{17} oraz środku P′ = (a, b). Zauważamy, że ∣PP′∣ = 4 ⋅ d, zatem ∣PP′∣=62|PP'| = 6\sqrt{2}.

Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0. Ponieważ punkt P′ = (a, b) leży na tej prostej, więc P′ = (a, a − 1). Stąd otrzymujemy kolejno (a−4)2+(a−1−3)2=(62)2(a-4)^2 + (a-1-3)^2 = (6\sqrt{2})^2, (a − 4)2 + (a − 4)2 = 36 ⋅ 2, (a − 10)(a + 2) = 0, skąd a = 10 lub a = −2.

Ponieważ skala jednokładności k = −3, więc jednokładność jest odwrotna. Zatem a = −2 nie spełnia warunków zadania. Stąd P′ = (10, 9).

Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

V sposób

Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy r=17r = \sqrt{17}.

Obliczamy odległość d punktu P od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: d=∣1⋅4+1⋅3−10∣12+12=322d = \frac{|1 \cdot 4 + 1 \cdot 3 - 10|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{3\sqrt{2}}{2}.

Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu R=317R = 3\sqrt{17} oraz środku P′ = (a, b).

Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0. Ponieważ punkt P′ = (a, b) leży na tej prostej, więc P′ = (a, a − 1).

Skala jednokładności k = −3, więc ∣SP′∣ = ∣ − 3∣ ⋅ d = 3 ⋅ d, zatem ∣SP′∣=922|SP'| = \frac{9\sqrt{2}}{2}.

Obliczamy odległość punktu P′ = (a, a − 1) od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: ∣SP′∣=∣a+a−1−10∣12+12=∣2a−11∣2=∣2a−11∣22|SP'| = \frac{|a + a - 1 - 10|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|2a - 11|}{\sqrt{2}} = \frac{|2a - 11|\sqrt{2}}{2}.

Otrzymujemy równanie ∣2a−11∣22=922\frac{|2a - 11|\sqrt{2}}{2} = \frac{9\sqrt{2}}{2}, czyli ∣2a − 11∣ = 9. Jednokładność jest odwrotna, zatem a = 10. Stąd P′ = (10, 9).

Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

Schemat punktowania

Zasady oceniania I, II, III, IV i V sposobu rozwiązania

Rozwiązanie składa się z dwóch etapów.

Pierwszy etap polega na wyznaczeniu współrzędnych środka danego okręgu. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 pkt.

Drugi etap polega na wyznaczeniu równania/układu równań prowadzących do wyznaczenia współrzędnych środka jednokładności oraz współrzędnych środka obrazu danego okręgu w tej jednokładności. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 4 pkt.

Podział punktów za pierwszy etap rozwiązania

1 pkt

zdający zapisze współrzędne środka: P = (4, 3) lub zapisze równanie okręgu x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 w postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17.

Podział punktów za drugi etap rozwiązania

4 pkt

zdający zapisze równanie szukanego okręgu (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.

3 pkt

zdający

– zapisze równanie wynikające z równości SP′→=−3⋅SP→\overrightarrow{SP'} = -3 \cdot \overrightarrow{SP}, prowadzące do wyznaczenia współrzędnych środka P′ = (a, b) okręgu, będącego obrazem punktu P = (4, 3) w jednokładności: [a−112,b−92]=−3⋅[4−112,3−92]\left[a - \frac{11}{2}, b - \frac{9}{2}\right] = -3 \cdot \left[4 - \frac{11}{2}, 3 - \frac{9}{2}\right]

– wykona poprawne podstawienie do odpowiedniego wzoru w zestawie Wybranych wzorów matematycznych i zapisze: a=−3⋅4+(1−(−3))⋅112a = -3 \cdot 4 + (1 - (-3)) \cdot \frac{11}{2} oraz b=−3⋅3+(1−(−3))⋅92b = -3 \cdot 3 + (1 - (-3)) \cdot \frac{9}{2}

ALBO

– zapisze równanie wynikające z równości PP′→=−4⋅SP→\overrightarrow{PP'} = -4 \cdot \overrightarrow{SP}, prowadzące do wyznaczenia współrzędnych środka P′ = (a, b) okręgu, będącego obrazem punktu P = (4, 3) w tej jednokładności: [a−4,b−3]=−4⋅[4−112,3−92][a - 4, b - 3] = -4 \cdot \left[4 - \frac{11}{2}, 3 - \frac{9}{2}\right]

ALBO

– zapisze równanie (a−4)2+(a−1−3)2=62\sqrt{(a-4)^2 + (a-1-3)^2} = 6\sqrt{2}

ALBO

– zapisze równanie ∣a+a−1−10∣2=922\frac{|a + a - 1 - 10|}{\sqrt{2}} = \frac{9\sqrt{2}}{2}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

2 pkt

zdający

– zapisze współrzędne środka jednokładności: S=(112,92)S = \left(\frac{11}{2}, \frac{9}{2}\right)

– zapisze P′ = (x, x − 1) i zapisze ∣SP′∣=3⋅∣SP∣=922|SP'| = 3 \cdot |SP| = \frac{9\sqrt{2}}{2}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

1 pkt

zdający

– obliczy i zapisze współrzędne punktów K i L: K = (3, 7) i L = (8, 2)

– obliczy odległość punktu P od prostej o równaniu x + y − 10 = 0: d=∣SP∣=322d = |SP| = \frac{3\sqrt{2}}{2}

ALBO

– zapisze równanie prostej przechodzącej przez punkt P = (4, 3) prostopadłej do prostej x + y − 10 = 0: x − y − 1 = 0

ALBO

– poda tylko promień obrazu okręgu: R=317R = 3\sqrt{17},

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Za rozwiązanie pełne (5 pkt) punkty za oba etapy sumują się.

Uwagi:

1. Jeśli zdający realizuje poprawną strategię rozwiązania zadania, a jedynymi błędami w rozwiązaniu są błędy rachunkowe, to za takie rozwiązanie otrzymuje co najwyżej 4 punkty.

2. Jeśli zdający zakłada błędnie, że środkiem jednokładności jest środek danego okręgu, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za drugą część rozwiązania.

3. Jeśli zdający podczas obliczania współrzędnych punktów K, L lub S popełnia błąd polegający na zamianie współrzędnych i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 4 punkty.

4. Jeśli zdający stosuje błędne równanie SP→=−3⋅SP′→\overrightarrow{SP} = -3 \cdot \overrightarrow{SP'} i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty za drugą część rozwiązania.

5. Jeśli zdający zakłada błędnie, że trójkąt KLP jest trójkątem prostokątnym i w rozwiązaniu stosuje tę własność, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za drugą część rozwiązania.

6. Jeżeli zdający narysuje w układzie współrzędnych dany okrąg i daną prostą, a następnie wyznaczy graficznie obraz środka P′ danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 oraz zapisze równanie tego otrzymanego okręgu, to może otrzymać 4 punkty za drugą część rozwiązania.

Komentarz. Środkiem jednokładności nie jest środek okręgu, lecz punkt S. Błędne użycie warunku na równość wektorów może obniżyć punktację. Rozwiązanie graficzne w układzie współrzędnych także jest akceptowane.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.