Zadanie 12, matura czerwiec 2020, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówProsta o równaniu x + y − 10 = 0 przecina okrąg o równaniu x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 w punktach K i L. Punkt S jest środkiem cięciwy KL. Wyznacz równanie obrazu tego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
I sposób
Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy .
Obliczamy współrzędne punktów K i L, rozwiązując układ równań x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 i y = 10 − x: x2 + (10 − x)2 − 8x − 6(10 − x) + 8 = 0, czyli x2 − 11x + 24 = 0, skąd x = 3, y = 7 lub x = 8, y = 2.
Zatem K = (3, 7) i L = (8, 2). Środek cięciwy KL, który jest środkiem jednokładności, to punkt .
Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu oraz środku P′ = (a, b) takim, że . Otrzymujemy równość , czyli , a stąd a = 10 i b = 9.
Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
Uwaga. Zdający może z równania prostej wyznaczyć x = 10 − y i wtedy otrzyma układ 2y2 − 18y + 28 = 0 i x = 10 − y.
II sposób
Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy .
Obliczamy współrzędne punktów K i L, rozwiązując układ równań x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 i y = 10 − x: x2 + (10 − x)2 − 8x − 6(10 − x) + 8 = 0, czyli x2 − 11x + 24 = 0, skąd x = 3, y = 7 lub x = 8, y = 2.
Zatem K = (3, 7) i L = (8, 2). Środek cięciwy KL, który jest środkiem jednokładności, to punkt .
Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu oraz środku P′ = (a, b) takim, że . Otrzymujemy równość , czyli [a − 4, b − 3] = [6, 6], a stąd a = 10 i b = 9.
Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
III sposób
Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy .
Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0.
Środek jednokładności S jest punktem wspólnym obu tych prostych, więc jego współrzędne obliczamy, rozwiązując układ równań x + y − 10 = 0 i x − y − 1 = 0. Stąd .
Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu oraz środku P′ = (a, b) takim, że : , a stąd a = 10 i b = 9.
Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
IV sposób
Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy .
Obliczamy odległość d punktu P od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: .
Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu oraz środku P′ = (a, b). Zauważamy, że ∣PP′∣ = 4 ⋅ d, zatem .
Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0. Ponieważ punkt P′ = (a, b) leży na tej prostej, więc P′ = (a, a − 1). Stąd otrzymujemy kolejno , (a − 4)2 + (a − 4)2 = 36 ⋅ 2, (a − 10)(a + 2) = 0, skąd a = 10 lub a = −2.
Ponieważ skala jednokładności k = −3, więc jednokładność jest odwrotna. Zatem a = −2 nie spełnia warunków zadania. Stąd P′ = (10, 9).
Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
V sposób
Wyznaczamy współrzędne środka okręgu oraz obliczamy promień tego okręgu, doprowadzając równanie okręgu do postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17. Stąd odczytujemy, że środkiem okręgu jest punkt P = (4, 3), a promień okręgu jest równy .
Obliczamy odległość d punktu P od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: .
Obrazem danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 jest okrąg o promieniu oraz środku P′ = (a, b).
Wyznaczamy równanie prostej l przechodzącej przez punkt P = (4, 3) i prostopadłej do danej prostej x + y − 10 = 0. Prosta l ma równanie x − y − 1 = 0. Ponieważ punkt P′ = (a, b) leży na tej prostej, więc P′ = (a, a − 1).
Skala jednokładności k = −3, więc ∣SP′∣ = ∣ − 3∣ ⋅ d = 3 ⋅ d, zatem .
Obliczamy odległość punktu P′ = (a, a − 1) od danej prostej o równaniu x + y − 10 = 0: .
Otrzymujemy równanie , czyli ∣2a − 11∣ = 9. Jednokładność jest odwrotna, zatem a = 10. Stąd P′ = (10, 9).
Szukany okrąg ma równanie (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
Schemat punktowania
Zasady oceniania I, II, III, IV i V sposobu rozwiązania
Rozwiązanie składa się z dwóch etapów.
Pierwszy etap polega na wyznaczeniu współrzędnych środka danego okręgu. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 pkt.
Drugi etap polega na wyznaczeniu równania/układu równań prowadzących do wyznaczenia współrzędnych środka jednokładności oraz współrzędnych środka obrazu danego okręgu w tej jednokładności. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 4 pkt.
Podział punktów za pierwszy etap rozwiązania
zdający zapisze współrzędne środka: P = (4, 3) lub zapisze równanie okręgu x2 + y2 − 8x − 6y + 8 = 0 w postaci (x − 4)2 + (y − 3)2 = 17.
Podział punktów za drugi etap rozwiązania
zdający zapisze równanie szukanego okręgu (x − 10)2 + (y − 9)2 = 153.
zdający
– zapisze równanie wynikające z równości , prowadzące do wyznaczenia współrzędnych środka P′ = (a, b) okręgu, będącego obrazem punktu P = (4, 3) w jednokładności:
– wykona poprawne podstawienie do odpowiedniego wzoru w zestawie Wybranych wzorów matematycznych i zapisze: oraz
ALBO
– zapisze równanie wynikające z równości , prowadzące do wyznaczenia współrzędnych środka P′ = (a, b) okręgu, będącego obrazem punktu P = (4, 3) w tej jednokładności:
ALBO
– zapisze równanie
ALBO
– zapisze równanie
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
zdający
– zapisze współrzędne środka jednokładności:
– zapisze P′ = (x, x − 1) i zapisze
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
zdający
– obliczy i zapisze współrzędne punktów K i L: K = (3, 7) i L = (8, 2)
– obliczy odległość punktu P od prostej o równaniu x + y − 10 = 0:
ALBO
– zapisze równanie prostej przechodzącej przez punkt P = (4, 3) prostopadłej do prostej x + y − 10 = 0: x − y − 1 = 0
ALBO
– poda tylko promień obrazu okręgu: ,
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Za rozwiązanie pełne (5 pkt) punkty za oba etapy sumują się.
Uwagi:
1. Jeśli zdający realizuje poprawną strategię rozwiązania zadania, a jedynymi błędami w rozwiązaniu są błędy rachunkowe, to za takie rozwiązanie otrzymuje co najwyżej 4 punkty.
2. Jeśli zdający zakłada błędnie, że środkiem jednokładności jest środek danego okręgu, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za drugą część rozwiązania.
3. Jeśli zdający podczas obliczania współrzędnych punktów K, L lub S popełnia błąd polegający na zamianie współrzędnych i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 4 punkty.
4. Jeśli zdający stosuje błędne równanie i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty za drugą część rozwiązania.
5. Jeśli zdający zakłada błędnie, że trójkąt KLP jest trójkątem prostokątnym i w rozwiązaniu stosuje tę własność, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za drugą część rozwiązania.
6. Jeżeli zdający narysuje w układzie współrzędnych dany okrąg i daną prostą, a następnie wyznaczy graficznie obraz środka P′ danego okręgu w jednokładności o środku S i skali k = −3 oraz zapisze równanie tego otrzymanego okręgu, to może otrzymać 4 punkty za drugą część rozwiązania.
Komentarz. Środkiem jednokładności nie jest środek okręgu, lecz punkt S. Błędne użycie warunku na równość wektorów może obniżyć punktację. Rozwiązanie graficzne w układzie współrzędnych także jest akceptowane.