Zadanie 10, matura czerwiec 2020, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowełatwe 77%Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

W trzywyrazowym ciągu geometrycznym (a1, a2, a3) spełniona jest równość

a1+a2+a3=214a_1 + a_2 + a_3 = \frac{21}{4}

Wyrazy a1, a2, a3 są – odpowiednio – czwartym, drugim i pierwszym wyrazem rosnącego ciągu arytmetycznego. Oblicz a1.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: a1 = 3.

I sposób

Sumując wyrazy ciągu geometrycznego, otrzymujemy równość a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4} (1).

Niech (bn) będzie rosnącym ciągiem arytmetycznym. Zatem b1 = a1q2, b2 = a1q, b4 = a1, więc różnica tego ciągu r = a1q − a1q2 oraz b4 = b1 + 3r, czyli a1 = a1q2 + 3(a1q − a1q2).

Stąd wynika, że a1 = 3a1q − 2a1q2 i a1(2q2 − 3q + 1) = 0.

Ponieważ z równości (1) wynika, że a1 ≠ 0, więc 2q2 − 3q + 1 = 0. Zatem q = 1 lub q=12q = \frac{1}{2}.

Dla q = 1 ciąg (an) jest stały. Stąd ciąg (bn) też jest stały. Zatem tylko dla q=12q = \frac{1}{2} ciąg (bn) może być ciągiem rosnącym. Otrzymujemy wtedy r=14a1r = \frac{1}{4}a_1. Z równości (1) otrzymujemy a1+12a1+14a1=214a_1 + \frac{1}{2}a_1 + \frac{1}{4}a_1 = \frac{21}{4}, a stąd wynika, że a1 = 3.

II sposób

W ciągu arytmetycznym b1 = a3, b2 = a3 + r, b4 = a3 + 3r, gdzie r > 0.

Ponieważ ciąg (a3 + 3r, a3 + r, a3) jest ciągiem geometrycznym, więc zachodzi równość (a3 + r)2 = (a3 + 3r) ⋅ a3, skąd wynika, że a32 + 2a3r + r2 = a32 + 3a3r, a zatem r2 = a3r.

Ponieważ z założenia r > 0, więc r = a3. Podana suma trzech wyrazów jest zatem równa 4a3+2a3+a3=2144a_3 + 2a_3 + a_3 = \frac{21}{4}.

Otrzymujemy zatem a3=34a_3 = \frac{3}{4}. Wtedy a1 = b4 = 4a3 = 3.

III sposób

Z danych w treści zadania wynikają równości: b1 = a1q2, b2 = a1q, b4 = a1.

Ponieważ (bn) jest ciągiem arytmetycznym, więc możemy zapisać równości b3=b4+b22=a1+a1q2b_3 = \frac{b_4 + b_2}{2} = \frac{a_1 + a_1q}{2} oraz b2=b3+b12=a1+a1q2+a1q22=a1qb_2 = \frac{b_3 + b_1}{2} = \frac{\frac{a_1 + a_1q}{2} + a_1q^2}{2} = a_1q.

Ponieważ a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4}, więc możemy założyć, że a1 ≠ 0. Powyższe równanie jest zatem równoważne równaniu 1+q2+q22=q\frac{\frac{1+q}{2} + q^2}{2} = q, czyli równaniu 1 + q + 2q2 = 4q.

Równanie kwadratowe 2q2 − 3q + 1 = 0 ma dwa rozwiązania: q = 1 oraz q=12q = \frac{1}{2}.

Jeśli q = 1, to obydwa ciągi są ciągami stałymi. Zatem tylko dla q=12q = \frac{1}{2} ciąg (bn) może być ciągiem rosnącym.

Z równości a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4} otrzymujemy równanie 74a1=214\frac{7}{4}a_1 = \frac{21}{4}, czyli a1 = 3.

Schemat punktowania

Zasady oceniania I, II i III sposobu rozwiązania

5 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy pierwszy wyraz ciągu geometrycznego a1 = 3.

4 pkt

rozwiązanie prawie pełne: zdający

– rozwiąże równanie z jedną niewiadomą, np. 2q2 − 3q + 1 = 0: q = 1 lub q=12q = \frac{1}{2}

– obliczy trzeci wyraz ciągu geometrycznego (an): a3=34a_3 = \frac{3}{4}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności: zdający

– zapisze równanie z jedną niewiadomą, np.: 2q2 − 3q + 1 = 0

– zapisze r = a3

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

– zapisze układ równań, z którego można otrzymać równanie z jedną niewiadomą, np.: a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4} i a1 = a1q2 + 3(a1q − a1q2) lub a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4} i a1q=a1+a1q2+a1q22a_1q = \frac{\frac{a_1 + a_1q}{2} + a_1q^2}{2}

– zapisze równanie pozwalające wyznaczyć związek między a3 i r, np.: (a3 + r)2 = (a3 + 3r) ⋅ a3

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

1 pkt

zdający

– wykorzysta wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego lub własność ciągu geometrycznego i zapisze np.: a2 = a1q i a3 = a1q2 lub a1+a1q+a1q2=214a_1 + a_1q + a_1q^2 = \frac{21}{4} lub a22 = a1 ⋅ a3

– wykorzysta wzór na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego lub własność ciągu arytmetycznego i zapisze np.: (a2 = a3 + r i a1 = a3 + 3r) lub (b2 = a3 + r i b4 = a3 + 3r) lub (b2 = b1 + r i b4 = b1 + 3r) lub a1 − a2 = 2(a2 − a3) lub b4 − b2 = 2(b2 − b1) lub b3=b4+b22b_3 = \frac{b_4 + b_2}{2} i b2=b1+b32b_2 = \frac{b_1 + b_3}{2}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi

1. Jeżeli zdający rozwiąże równanie z jedną niewiadomą, np. 2q2 − 3q + 1 = 0: q = 1 lub q=12q = \frac{1}{2} oraz obliczy dwie wartości a1: a1 = 3, a1=74a_1 = \frac{7}{4} i nie odrzuci a1=74a_1 = \frac{7}{4}, to otrzymuje 4 punkty.

2. Jeśli zdający stosuje poprawną strategię rozwiązania zadania, a jedynymi błędami w rozwiązaniu są błędy rachunkowe, to otrzymuje maksymalnie 4 punkty.

3. Jeśli zdający błędnie stosuje wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego (np. zapisuje a3 = a1q3) lub ciągu arytmetycznego i korzysta z tego w rozwiązaniu, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 3 punkty.

4. Jeśli zdający odgadnie iloraz ciągu geometrycznego, a następnie obliczy na tej podstawie pierwszy wyraz tego ciągu, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.

5. Jeśli zdający zamienia (myli) własności ciągu geometrycznego z własnościami ciągu arytmetycznego, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.

6. Jeśli zdający zapisuje tylko odpowiedź a1 = 3, to otrzymuje 0 punktów.

7. Akceptujemy sytuacje, w których zdający dzieli obie strony zbudowanych przez siebie równań przez a1 albo przez r, albo też przez q − 1 bez zapisania jakiegokolwiek komentarza.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.