Zadanie 10, matura czerwiec 2020, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówW trzywyrazowym ciągu geometrycznym (a1, a2, a3) spełniona jest równość
Wyrazy a1, a2, a3 są – odpowiednio – czwartym, drugim i pierwszym wyrazem rosnącego ciągu arytmetycznego. Oblicz a1.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: a1 = 3.
I sposób
Sumując wyrazy ciągu geometrycznego, otrzymujemy równość (1).
Niech (bn) będzie rosnącym ciągiem arytmetycznym. Zatem b1 = a1q2, b2 = a1q, b4 = a1, więc różnica tego ciągu r = a1q − a1q2 oraz b4 = b1 + 3r, czyli a1 = a1q2 + 3(a1q − a1q2).
Stąd wynika, że a1 = 3a1q − 2a1q2 i a1(2q2 − 3q + 1) = 0.
Ponieważ z równości (1) wynika, że a1 ≠ 0, więc 2q2 − 3q + 1 = 0. Zatem q = 1 lub .
Dla q = 1 ciąg (an) jest stały. Stąd ciąg (bn) też jest stały. Zatem tylko dla ciąg (bn) może być ciągiem rosnącym. Otrzymujemy wtedy . Z równości (1) otrzymujemy , a stąd wynika, że a1 = 3.
II sposób
W ciągu arytmetycznym b1 = a3, b2 = a3 + r, b4 = a3 + 3r, gdzie r > 0.
Ponieważ ciąg (a3 + 3r, a3 + r, a3) jest ciągiem geometrycznym, więc zachodzi równość (a3 + r)2 = (a3 + 3r) ⋅ a3, skąd wynika, że a32 + 2a3r + r2 = a32 + 3a3r, a zatem r2 = a3r.
Ponieważ z założenia r > 0, więc r = a3. Podana suma trzech wyrazów jest zatem równa .
Otrzymujemy zatem . Wtedy a1 = b4 = 4a3 = 3.
III sposób
Z danych w treści zadania wynikają równości: b1 = a1q2, b2 = a1q, b4 = a1.
Ponieważ (bn) jest ciągiem arytmetycznym, więc możemy zapisać równości oraz .
Ponieważ , więc możemy założyć, że a1 ≠ 0. Powyższe równanie jest zatem równoważne równaniu , czyli równaniu 1 + q + 2q2 = 4q.
Równanie kwadratowe 2q2 − 3q + 1 = 0 ma dwa rozwiązania: q = 1 oraz .
Jeśli q = 1, to obydwa ciągi są ciągami stałymi. Zatem tylko dla ciąg (bn) może być ciągiem rosnącym.
Z równości otrzymujemy równanie , czyli a1 = 3.
Schemat punktowania
Zasady oceniania I, II i III sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy pierwszy wyraz ciągu geometrycznego a1 = 3.
rozwiązanie prawie pełne: zdający
– rozwiąże równanie z jedną niewiadomą, np. 2q2 − 3q + 1 = 0: q = 1 lub
– obliczy trzeci wyraz ciągu geometrycznego (an):
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
pokonanie zasadniczych trudności: zdający
– zapisze równanie z jedną niewiadomą, np.: 2q2 − 3q + 1 = 0
– zapisze r = a3
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający
– zapisze układ równań, z którego można otrzymać równanie z jedną niewiadomą, np.: i a1 = a1q2 + 3(a1q − a1q2) lub i
– zapisze równanie pozwalające wyznaczyć związek między a3 i r, np.: (a3 + r)2 = (a3 + 3r) ⋅ a3
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
zdający
– wykorzysta wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego lub własność ciągu geometrycznego i zapisze np.: a2 = a1q i a3 = a1q2 lub lub a22 = a1 ⋅ a3
– wykorzysta wzór na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego lub własność ciągu arytmetycznego i zapisze np.: (a2 = a3 + r i a1 = a3 + 3r) lub (b2 = a3 + r i b4 = a3 + 3r) lub (b2 = b1 + r i b4 = b1 + 3r) lub a1 − a2 = 2(a2 − a3) lub b4 − b2 = 2(b2 − b1) lub i
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi
1. Jeżeli zdający rozwiąże równanie z jedną niewiadomą, np. 2q2 − 3q + 1 = 0: q = 1 lub oraz obliczy dwie wartości a1: a1 = 3, i nie odrzuci , to otrzymuje 4 punkty.
2. Jeśli zdający stosuje poprawną strategię rozwiązania zadania, a jedynymi błędami w rozwiązaniu są błędy rachunkowe, to otrzymuje maksymalnie 4 punkty.
3. Jeśli zdający błędnie stosuje wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego (np. zapisuje a3 = a1q3) lub ciągu arytmetycznego i korzysta z tego w rozwiązaniu, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 3 punkty.
4. Jeśli zdający odgadnie iloraz ciągu geometrycznego, a następnie obliczy na tej podstawie pierwszy wyraz tego ciągu, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
5. Jeśli zdający zamienia (myli) własności ciągu geometrycznego z własnościami ciągu arytmetycznego, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.
6. Jeśli zdający zapisuje tylko odpowiedź a1 = 3, to otrzymuje 0 punktów.
7. Akceptujemy sytuacje, w których zdający dzieli obie strony zbudowanych przez siebie równań przez a1 albo przez r, albo też przez q − 1 bez zapisania jakiegokolwiek komentarza.