Zadanie 12, matura czerwiec 2021, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których równanie

(x − 3)(x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m) = 0

ma dokładnie dwa rozwiązania.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: m=−23m=-\frac{2}{3} lub m=15m=\frac{1}{5} lub m=32m=\frac{3}{2}.

Sposób 1.

Jednym z rozwiązań równania jest liczba x3 = 3. Jeśli podane równanie ma mieć dokładnie dwa rozwiązania, to trójmian kwadratowy x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m powinien mieć pierwiastek podwójny inny niż 3 albo dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.

Obliczamy wyróżnik trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:

Δ = (m − 1)2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (−6m2 + 2m) = 25m2 − 10m + 1 = (5m − 1)2

Zatem dla każdej liczby rzeczywistej m ten wyróżnik przyjmuje wartość nieujemną. Pierwiastkami tego trójmianu są więc liczby

x1=−m+1−∣5m−1∣2x_1=\frac{-m+1-|5m-1|}{2} i x2=−m+1+∣5m−1∣2x_2=\frac{-m+1+|5m-1|}{2}

Dla m∈(−∞,15)m\in\left(-\infty, \frac{1}{5}\right) otrzymujemy

x1=−m+1+5m−12=2mx_1=\frac{-m+1+5m-1}{2}=2m i x2=−m+1−5m+12=−3m+1x_2=\frac{-m+1-5m+1}{2}=-3m+1

Dla m∈[15,+∞)m\in\left[\frac{1}{5}, +\infty\right) otrzymujemy

x1=−m+1−5m+12=−3m+1x_1=\frac{-m+1-5m+1}{2}=-3m+1 i x2=−m+1+5m−12=2mx_2=\frac{-m+1+5m-1}{2}=2m

Zatem, z dokładnością do oznaczeń, dla każdego m∈Rm\in R zachodzi x1 = 2m oraz x2 = −3m + 1.

Należy zatem rozpatrzeć trzy sytuacje:

(Δ = 0 i x1 ≠ 3) lub (Δ > 0 i x1 = 3) lub (Δ > 0 i x2 = 3).

Rozpatrując każdą z nich, otrzymujemy odpowiednio:

(m=15\left(m=\frac{1}{5}\right. i m≠32)\left.m\neq\frac{3}{2}\right) lub (m≠15\left(m\neq\frac{1}{5}\right. i m=32)\left.m=\frac{3}{2}\right) lub (m≠15\left(m\neq\frac{1}{5}\right. i m=−23)\left.m=-\frac{2}{3}\right)

m=15m=\frac{1}{5} lub m=32m=\frac{3}{2} lub m=−23m=-\frac{2}{3}

Zatem podane w treści zadania równanie ma dokładnie dwa rozwiązania dla m∈{−23,15,32}m\in\left\{-\frac{2}{3}, \frac{1}{5}, \frac{3}{2}\right\}.

Sposób 2.

Jednym z rozwiązań równania jest liczba x3 = 3. Jeśli podane równanie ma mieć dokładnie dwa rozwiązania, to trójmian kwadratowy x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m powinien mieć pierwiastek podwójny inny niż 3 albo dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.

Obliczamy wyróżnik trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:

Δ = (m − 1)2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (−6m2 + 2m) = 25m2 − 10m + 1 = (5m − 1)2

Dla m=15m=\frac{1}{5} trójmian ma dwukrotny pierwiastek x0=−m+12=25x_0=\frac{-m+1}{2}=\frac{2}{5} różny od 3.

Sprawdzamy, dla jakich wartości m liczba 3 jest pierwiastkiem trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:

32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0

−6m2 + 5m + 6 = 0

m=32m=\frac{3}{2} lub m=−23m=-\frac{2}{3}

Ponieważ dla każdej z tych otrzymanych wartości m=32m=\frac{3}{2} oraz m=−23m=-\frac{2}{3} wyróżnik Δ jest większy od zera, więc w obu przypadkach trójmian x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m ma dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.

Zatem podane w treści zadania równanie ma dokładnie dwa rozwiązania dla m∈{−23,15,32}m\in\left\{-\frac{2}{3}, \frac{1}{5}, \frac{3}{2}\right\}.

Schemat punktowania

5 pkt

gdy zdający zastosuje poprawną metodę i otrzyma poprawny wynik: m=−23m=-\frac{2}{3} lub m=15m=\frac{1}{5} lub m=32m=\frac{3}{2}.

4 pkt

gdy zdający:

• zapisze alternatywę (m=15\left(m=\frac{1}{5}\right. i m≠32)\left.m\neq\frac{3}{2}\right) lub (m≠15\left(m\neq\frac{1}{5}\right. i m=32)\left.m=\frac{3}{2}\right) lub (m≠15\left(m\neq\frac{1}{5}\right. i m=−23)\left.m=-\frac{2}{3}\right)

• rozwiąże równanie 32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0.

albo

3 pkt

gdy zdający:

• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania, wyznaczy pierwiastki x1 oraz x2 trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m i zapisze je bez użycia wartości bezwzględnej: x1 = 2m oraz x2 = −3m + 1

• zapisze równanie 32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0.

albo

2 pkt

gdy zdający:

• rozwiąże równanie Δ = 0, otrzymując m=15m=\frac{1}{5} i sprawdzi, że dla m=15m=\frac{1}{5} trójmian x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m ma jeden pierwiastek podwójny różny od liczby 3

• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania i wyznaczy pierwiastki trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m: x1=−m+1−∣5m−1∣2x_1=\frac{-m+1-|5m-1|}{2} i x2=−m+1+∣5m−1∣2x_2=\frac{-m+1+|5m-1|}{2}.

albo

1 pkt

gdy zdający:

• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania i liczba 3 musi być jednokrotnym pierwiastkiem trójmianu kwadratowego x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m

• zapisze, że Δ = 0 i x0 ≠ 3 (tj. dwukrotny pierwiastek trójmianu jest różny od 3)

ALBO

• rozwiąże równanie Δ = 0, otrzymując m=15m=\frac{1}{5}.

albo

Uwaga:

Jeśli zdający popełnia błąd, zapisując Δ=(5m−1)2=5m−1\sqrt{\Delta}=\sqrt{(5m-1)^2}=5m-1 i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający podnosi pierwiastek przy usuwaniu pierwiastka kwadratowego ze wzoru Δ\sqrt{\Delta}, otrzymuje co najwyżej 3 punkty. Należy rozpatrzyć trzy niezależne przypadki.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.