Zadanie 12, matura czerwiec 2021, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówWyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których równanie
(x − 3)(x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m) = 0
ma dokładnie dwa rozwiązania.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: lub lub .
Sposób 1.
Jednym z rozwiązań równania jest liczba x3 = 3. Jeśli podane równanie ma mieć dokładnie dwa rozwiązania, to trójmian kwadratowy x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m powinien mieć pierwiastek podwójny inny niż 3 albo dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.
Obliczamy wyróżnik trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:
Δ = (m − 1)2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (−6m2 + 2m) = 25m2 − 10m + 1 = (5m − 1)2
Zatem dla każdej liczby rzeczywistej m ten wyróżnik przyjmuje wartość nieujemną. Pierwiastkami tego trójmianu są więc liczby
i
Dla otrzymujemy
i
Dla otrzymujemy
i
Zatem, z dokładnością do oznaczeń, dla każdego zachodzi x1 = 2m oraz x2 = −3m + 1.
Należy zatem rozpatrzeć trzy sytuacje:
(Δ = 0 i x1 ≠ 3) lub (Δ > 0 i x1 = 3) lub (Δ > 0 i x2 = 3).
Rozpatrując każdą z nich, otrzymujemy odpowiednio:
i lub i lub i
lub lub
Zatem podane w treści zadania równanie ma dokładnie dwa rozwiązania dla .
Sposób 2.
Jednym z rozwiązań równania jest liczba x3 = 3. Jeśli podane równanie ma mieć dokładnie dwa rozwiązania, to trójmian kwadratowy x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m powinien mieć pierwiastek podwójny inny niż 3 albo dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.
Obliczamy wyróżnik trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:
Δ = (m − 1)2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (−6m2 + 2m) = 25m2 − 10m + 1 = (5m − 1)2
Dla trójmian ma dwukrotny pierwiastek różny od 3.
Sprawdzamy, dla jakich wartości m liczba 3 jest pierwiastkiem trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m:
32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0
−6m2 + 5m + 6 = 0
lub
Ponieważ dla każdej z tych otrzymanych wartości oraz wyróżnik Δ jest większy od zera, więc w obu przypadkach trójmian x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m ma dwa różne pierwiastki, z których jeden jest równy 3.
Zatem podane w treści zadania równanie ma dokładnie dwa rozwiązania dla .
Schemat punktowania
gdy zdający zastosuje poprawną metodę i otrzyma poprawny wynik: lub lub .
gdy zdający:
• zapisze alternatywę i lub i lub i
• rozwiąże równanie 32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0.
albo
gdy zdający:
• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania, wyznaczy pierwiastki x1 oraz x2 trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m i zapisze je bez użycia wartości bezwzględnej: x1 = 2m oraz x2 = −3m + 1
• zapisze równanie 32 + (m − 1) ⋅ 3 − 6m2 + 2m = 0.
albo
gdy zdający:
• rozwiąże równanie Δ = 0, otrzymując i sprawdzi, że dla trójmian x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m ma jeden pierwiastek podwójny różny od liczby 3
• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania i wyznaczy pierwiastki trójmianu x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m: i .
albo
gdy zdający:
• zapisze, że liczba 3 jest jednym z rozwiązań równania i liczba 3 musi być jednokrotnym pierwiastkiem trójmianu kwadratowego x2 + (m − 1)x − 6m2 + 2m
• zapisze, że Δ = 0 i x0 ≠ 3 (tj. dwukrotny pierwiastek trójmianu jest różny od 3)
ALBO
• rozwiąże równanie Δ = 0, otrzymując .
albo
Uwaga:
Jeśli zdający popełnia błąd, zapisując i konsekwentnie do tego błędu rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający podnosi pierwiastek przy usuwaniu pierwiastka kwadratowego ze wzoru , otrzymuje co najwyżej 3 punkty. Należy rozpatrzyć trzy niezależne przypadki.