Zadanie 15, matura czerwiec 2021, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
7 punktówRozpatrujemy wszystkie trójkąty prostokątne ABC o przeciwprostokątnej AB i obwodzie równym 4. Niech x = ∣AC∣.
a) Wykaż, że pole P trójkąta ABC jako funkcja zmiennej x jest określone wzorem
b) Wyznacz dziedzinę funkcji P.
c) Oblicz długości boków tego z rozpatrywanych trójkątów, który ma największe pole. Oblicz to największe pole.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: b) dziedzina (0, 2); c) największe pole ma trójkąt o bokach , oraz , a jego pole jest równe .
Przykładowe pełne rozwiązanie
a) i b)
Przyjmijmy następujące oznaczenia: b = ∣BC∣, c = ∣AB∣.
Z warunków zadania x + b + c = 4, więc c = 4 − (x + b).
Stosujemy twierdzenie Pitagorasa do trójkąta ABC i otrzymujemy
c2 = x2 + b2
[4 − (x + b)]2 = x2 + b2
b(4 − x) = 8 − 4x
, gdzie i 0 < x < 4
Wyznaczamy pole tego trójkąta, jako funkcję długości x jego przyprostokątnej AC:
gdzie i 0 < x < 4.
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P:
i 0 < x < 4
0 < x < 2
Obliczamy pochodną funkcji P:
dla .
Obliczamy miejsce zerowe funkcji P′:
2x2 − 16x + 16 = 0
Δ = (−16)2 − 4 ⋅ 2 ⋅ 16 = 8 ⋅ 16
lub
Badamy monotoniczność funkcji P:
P′(x) > 0 dla
P′(x) < 0 dla
Zatem
funkcja P jest rosnąca w przedziale ,
funkcja P jest malejąca w przedziale .
Stąd w punkcie funkcja P osiąga największą wartość.
c)
Gdy , to wtedy .
Zatem i .
Spośród rozważanych trójkątów największe pole ma trójkąt o bokach , oraz . Pole tego trójkąta jest równe .
Schemat punktowania
Łącznie za zadanie zdający może otrzymać 7 punktów: 2 punkty za rozwiązanie podpunktu a), 1 punkt za rozwiązanie podpunktu b) oraz 4 punkty za rozwiązanie podpunktu c).
Zasady oceniania dla podpunktu a)
gdy zdający wykaże, że pole P trójkąta ABC jako funkcja zmiennej x wyraża się wzorem .
gdy zdający:
• zapisze równość wynikającą z twierdzenia Pitagorasa oraz podanego obwodu tego trójkąta, np. (4 − (x + b))2 = x2 + b2
• zapisze układ równań x2 + y2 = c2 i y = 4 − x − c.
albo
Zasady oceniania dla podpunktu b)
gdy zdający zapisze, że dziedziną funkcji P jest przedział liczbowy (0, 2).
Uwagi:
1. Punkt za wyznaczenie dziedziny funkcji zdający otrzymuje niezależnie od realizacji podpunktu a) zadania, pod warunkiem, że rozważa wyznaczoną przez siebie funkcję jednej zmiennej.
Zasady oceniania dla podpunktu c)
gdy zdający zapisze, że przy podanym obwodzie równym 4, największe pole równe ma trójkąt o bokach , i .
gdy zdający zbada znak pochodnej funkcji P oraz wyznaczy (z uzasadnieniem) wartość zmiennej x, dla której funkcja P przyjmuje wartość największą, np.:
P′(x) > 0 dla
P′(x) < 0 dla
Funkcja P jest rosnąca w przedziale oraz malejąca w przedziale , więc w punkcie funkcja P osiąga największą wartość.
gdy zdający zastosuje warunek konieczny istnienia ekstremum funkcji P i obliczy miejsca zerowe pochodnej P′: .
gdy zdający wyznaczy pochodną funkcji P: , gdzie .
Uwagi:
1. Jeżeli zdający wyznaczy pochodną funkcji P z błędem, ale wyznaczona pochodna jest funkcją wymierną postaci , gdzie ax2 + bx + c jest trójmianem kwadratowym, mającym wyróżnik dodatni, to zdający może otrzymać punkty za obliczenie miejsc zerowych pochodnej i wyznaczenie argumentu, dla którego pole osiąga największą wartość, o ile konsekwentnie do popełnionego błędu obliczy miejsca zerowe pochodnej lub uzasadni istnienie największej wartości rozważanej funkcji.
2. Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak.
3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja posiada wartość największą dla wyznaczonej wartości x, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuacje, gdy zdający:
a) opisuje, słownie lub graficznie (np. przy użyciu strzałek), monotoniczność funkcji P;
b) zapisuje, że dla wyznaczonej wartości x funkcja P ma maksimum lokalne i jest to jednocześnie jej największa wartość.
Jeżeli zdający nie przedstawi takiego uzasadnienia, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty (otrzymuje punkty za wyznaczenie pochodnej funkcji P oraz wyznaczenie miejsc zerowych pochodnej funkcji P).
4. Punkt za wyznaczenie największej wartości funkcji P i długości boków trójkąta o największym polu zdający otrzymuje wtedy, gdy otrzymał punkt za poprawne uzasadnienie, że funkcja P osiąga wartość największą w punkcie .
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający wyznaczy pochodną z błędem, ale będzie to funkcja wymierna postaci z dodatnim wyróżnikiem trójmianu kwadratowego w liczniku, może otrzymać punkty za konsekwentne obliczenie miejsc zerowych. Za uzasadnienie maksimum można uznać opis monotoniczności (słownie, graficznie ze strzałkami) lub stwierdzenie o maksimum lokalnym będącym największą wartością funkcji.