Zadanie 8, matura maj 2022, matematyka rozszerzona

3 pktotwartełatwe 68%Maj 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Punkt P jest punktem przecięcia przekątnych trapezu ABCD. Długość podstawy CD jest o 2 mniejsza od długości podstawy AB. Promień okręgu opisanego na trójkącie ostrokątnym CPD jest o 3 mniejszy od promienia okręgu opisanego na trójkącie APB.

Wykaż, że spełniony jest warunek ∣DP∣2+∣CP∣2−∣CD∣2=423⋅∣DP∣⋅∣CP∣|DP|^2 + |CP|^2 - |CD|^2 = \frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot |DP| \cdot |CP|.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób 1. (podobieństwo trójkątów)

Oznaczmy przez R2 promień okręgu opisanego na trójkącie CPD, a przez α – miarę kąta ostrego CPD.

Ponieważ odcinki AB i CD są równoległe, więc ∣∢PCD∣=∣∢PAB∣|\sphericalangle PCD| = |\sphericalangle PAB| i ∣∢ABP∣=∣∢PDC∣|\sphericalangle ABP| = |\sphericalangle PDC| (kąty naprzemianległe) oraz ∣∢CPD∣=∣∢APB∣|\sphericalangle CPD| = |\sphericalangle APB| (kąty wierzchołkowe). Zatem trójkąty CPD i APB są podobne (na mocy cechy kkk). Stąd wynika, że

R2+3∣AB∣=R2∣CD∣\frac{R_2 + 3}{|AB|} = \frac{R_2}{|CD|}

i wobec ∣AB∣ = ∣CD∣ + 2 otrzymujemy dalej

R2+3∣CD∣+2=R2∣CD∣\frac{R_2 + 3}{|CD| + 2} = \frac{R_2}{|CD|}

2R2 = 3 ⋅ ∣CD∣

∣CD∣=23R2|CD| = \frac{2}{3}R_2

Do trójkąta CPD stosujemy twierdzenie sinusów i otrzymujemy

∣CD∣sin⁡α=2R2\frac{|CD|}{\sin\alpha} = 2R_2

co w połączeniu ze związkiem ∣CD∣=23R2|CD| = \frac{2}{3}R_2 prowadzi do równania

sin⁡α=13\sin\alpha = \frac{1}{3}

Korzystamy z tożsamości trygonometrycznej sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1 i, uwzględniając, że α < 90°, otrzymujemy

(13)2+cos⁡2α=1\left(\frac{1}{3}\right)^2 + \cos^2\alpha = 1

cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3}

Do trójkąta CPD stosujemy twierdzenie cosinusów, korzystamy ze związku cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3} i otrzymujemy

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅cos⁡α|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \cos\alpha

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅223|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \frac{2\sqrt{2}}{3}

423⋅∣DP∣⋅∣CP∣=∣DP∣2+∣CP∣2−∣CD∣2\frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot |DP| \cdot |CP| = |DP|^2 + |CP|^2 - |CD|^2

To należało pokazać.

Sposób 2. (twierdzenie sinusów)

Oznaczmy przez R2 promień okręgu opisanego na trójkącie CPD, a przez α – miarę kąta ostrego CPD.

Ponieważ kąty ostre CPD i APB są wierzchołkowe, to ∣∢CPD∣=∣∢APB∣=α|\sphericalangle CPD| = |\sphericalangle APB| = \alpha.

Do trójkątów APB i CPD stosujemy twierdzenie sinusów i otrzymujemy

∣AB∣sin⁡α=2(R2+3)\frac{|AB|}{\sin\alpha} = 2(R_2 + 3) oraz ∣CD∣sin⁡α=2R2\frac{|CD|}{\sin\alpha} = 2R_2

Stąd ∣AB∣2(R2+3)=∣CD∣2R2\frac{|AB|}{2(R_2 + 3)} = \frac{|CD|}{2R_2}, a ponieważ z założenia ∣AB∣ = ∣CD∣ + 2, więc ∣CD∣+22(R2+3)=∣CD∣2R2\frac{|CD| + 2}{2(R_2 + 3)} = \frac{|CD|}{2R_2} i w rezultacie

∣CD∣=23R2|CD| = \frac{2}{3}R_2

Ze związków ∣CD∣=23R2|CD| = \frac{2}{3}R_2 i ∣CD∣sin⁡α=2R2\frac{|CD|}{\sin\alpha} = 2R_2 otrzymujemy

sin⁡α=13\sin\alpha = \frac{1}{3}

Korzystamy z tożsamości trygonometrycznej sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1 i, uwzględniając, że α < 90°, otrzymujemy

(13)2+cos⁡2α=1\left(\frac{1}{3}\right)^2 + \cos^2\alpha = 1

cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3}

Do trójkąta CPD stosujemy twierdzenie cosinusów, korzystamy ze związku cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3} i otrzymujemy

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅cos⁡α|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \cos\alpha

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅223|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \frac{2\sqrt{2}}{3}

423⋅∣DP∣⋅∣CP∣=∣DP∣2+∣CP∣2−∣CD∣2\frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot |DP| \cdot |CP| = |DP|^2 + |CP|^2 - |CD|^2

To należało pokazać.

Sposób 3.

Oznaczmy przez R2 promień okręgu opisanego na trójkącie CPD, a przez α – miarę kąta ostrego CPD.

Ponieważ kąty ostre CPD i APB są wierzchołkowe, to ∣∢CPD∣=∣∢APB∣=α|\sphericalangle CPD| = |\sphericalangle APB| = \alpha.

Do trójkątów APB i CPD stosujemy twierdzenie sinusów i otrzymujemy

∣AB∣sin⁡α=2(R2+3)\frac{|AB|}{\sin\alpha} = 2(R_2 + 3) oraz ∣CD∣sin⁡α=2R2\frac{|CD|}{\sin\alpha} = 2R_2

Łącząc obie te zależności i korzystając z założenia ∣AB∣ = ∣CD∣ + 2, otrzymujemy

∣AB∣sin⁡α=∣CD∣sin⁡α+6\frac{|AB|}{\sin\alpha} = \frac{|CD|}{\sin\alpha} + 6

∣CD∣+2sin⁡α=∣CD∣sin⁡α+6\frac{|CD| + 2}{\sin\alpha} = \frac{|CD|}{\sin\alpha} + 6

∣CD∣sin⁡α+2sin⁡α=∣CD∣sin⁡α+6\frac{|CD|}{\sin\alpha} + \frac{2}{\sin\alpha} = \frac{|CD|}{\sin\alpha} + 6

sin⁡α=13\sin\alpha = \frac{1}{3}

Korzystamy z tożsamości trygonometrycznej sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1 i, uwzględniając, że α < 90°, otrzymujemy

(13)2+cos⁡2α=1\left(\frac{1}{3}\right)^2 + \cos^2\alpha = 1

cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3}

Do trójkąta CPD stosujemy twierdzenie cosinusów, korzystamy ze związku cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3} i otrzymujemy

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅cos⁡α|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \cos\alpha

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅223|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \frac{2\sqrt{2}}{3}

423⋅∣DP∣⋅∣CP∣=∣DP∣2+∣CP∣2−∣CD∣2\frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot |DP| \cdot |CP| = |DP|^2 + |CP|^2 - |CD|^2

To należało pokazać.

Sposób 4. (kąt wpisany – kąt środkowy)

Niech o1 będzie okręgiem o środku S1 i promieniu R1 opisanym na trójkącie APB. Oznaczmy przez α miarę kąta ostrego APB.

Ponieważ odcinki AB i CD są równoległe, więc ∣∢PCD∣=∣∢PAB∣|\sphericalangle PCD| = |\sphericalangle PAB| i ∣∢ABP∣=∣∢PDC∣|\sphericalangle ABP| = |\sphericalangle PDC| (kąty naprzemianległe) oraz ∣∢CPD∣=∣∢APB∣|\sphericalangle CPD| = |\sphericalangle APB| (kąty wierzchołkowe). Na mocy cechy kkk trójkąty CPD i APB są podobne.

Niech x = ∣AB∣. Wtedy ∣CD∣ = x − 2. Z podobieństwa trójkątów CPD i APB wynika równość

x−2x=R1−3R1\frac{x - 2}{x} = \frac{R_1 - 3}{R_1}

skąd otrzymujemy R1=32xR_1 = \frac{3}{2}x.

Zauważmy, że 2α jest miarą kąta środkowego, opartego na tym samym łuku okręgu o1, co kąt APB. Korzystamy z twierdzenia cosinusów zastosowanego do trójkąta AS1B i otrzymujemy kolejno

x2=2R12⋅(1−cos⁡2α)x^2 = 2R_1^2 \cdot (1 - \cos 2\alpha)

x2=2⋅(32x)2⋅(1−cos⁡2α)x^2 = 2 \cdot \left(\frac{3}{2}x\right)^2 \cdot (1 - \cos 2\alpha)

skąd po obustronnym podzieleniu przez x2 otrzymujemy równość

1=92⋅(1−cos⁡2α)1 = \frac{9}{2} \cdot (1 - \cos 2\alpha)

Zatem cos⁡2α=79\cos 2\alpha = \frac{7}{9}. Jest ona równoważna równości 2cos⁡2α−1=792\cos^2\alpha - 1 = \frac{7}{9}, z której obliczamy cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3} (ujemną wartość odrzucamy ze względu na to, że kąt o mierze α jest kątem wewnętrznym trójkąta ostrokątnego CPD).

Do trójkąta CPD stosujemy twierdzenie cosinusów, korzystamy ze związku cos⁡α=223\cos\alpha = \frac{2\sqrt{2}}{3} i otrzymujemy

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅cos⁡α|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \cos\alpha

∣CD∣2=∣DP∣2+∣CP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣CP∣⋅223|CD|^2 = |DP|^2 + |CP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |CP| \cdot \frac{2\sqrt{2}}{3}

423⋅∣DP∣⋅∣CP∣=∣DP∣2+∣CP∣2−∣CD∣2\frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot |DP| \cdot |CP| = |DP|^2 + |CP|^2 - |CD|^2

To należało pokazać.

Schemat punktowania

3 pkt

przeprowadzenie pełnego rozumowania.

2 pkt

spełnienie jednego z warunków 1)–4) zapisanych w zasadach oceniania za 1 punkt oraz obliczenie sin⁡α\sin\alpha: sin⁡α=13\sin\alpha = \frac{1}{3}

– zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta AS1B i obliczenie wartości cosinusa kąta środkowego opartego na tym samym łuku, co kąt APB: cos⁡2α=79\cos 2\alpha = \frac{7}{9} (sposób 4.).

albo

1 pkt

spełnienie jednego z poniższych warunków:

1) zapisanie związku między długością jednej z podstaw trapezu a promieniem R2 okręgu opisanego na trójkącie CPD (lub promieniem R1 okręgu opisanego na trójkącie APB), np. ∣CD∣R2=∣CD∣+2R2+3\frac{|CD|}{R_2} = \frac{|CD| + 2}{R_2 + 3}, ∣AB∣−2R2=∣AB∣R2+3\frac{|AB| - 2}{R_2} = \frac{|AB|}{R_2 + 3}, ∣AB∣R1=∣AB∣−2R1−3\frac{|AB|}{R_1} = \frac{|AB| - 2}{R_1 - 3},

2) zapisanie związków między długościami podstaw trapezu, promieniami okręgów opisanych na trójkątach ABP i CDP oraz związku między długościami podstaw trapezu i promieniami okręgów, np. ∣AB∣ = ∣CD∣ + 2 i R1 = R2 + 3 i ∣AB∣R1=∣CD∣R2\frac{|AB|}{R_1} = \frac{|CD|}{R_2},

3) zapisanie związków: ∣AB∣sin⁡α=2R1\frac{|AB|}{\sin\alpha} = 2R_1, ∣CD∣sin⁡α=2R2\frac{|CD|}{\sin\alpha} = 2R_2, ∣CD∣ + 2 = ∣AB∣, R1 = R2 + 3,

4) zapisanie równania z dwiema niewiadomymi – długością jednej z podstaw trapezu i sinusem kąta α, np. ∣CD∣sin⁡α=∣CD∣+2sin⁡α−6\frac{|CD|}{\sin\alpha} = \frac{|CD| + 2}{\sin\alpha} - 6,

5) zapisanie warunku cos⁡α=426\cos\alpha = \frac{4\sqrt{2}}{6} jako warunku równoważnego tezie.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeśli zdający wprowadzi do rozwiązania dodatkowe założenia, nie wynikające z treści zadania, i korzysta z tych założeń, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów, o ile nie nabył praw do innej punktacji.

2. Jeśli zdający w wyniku popełnionego błędu otrzyma równość sin⁡α=13\sin\alpha = \frac{1}{3}, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający wprowadzi dodatkowe założenia nie wynikające z treści i ich stosuje, otrzymuje 0 punktów. Jeśli w wyniku błędu otrzyma sin⁡α=13\sin \alpha = \frac{1}{3}, może otrzymać co najwyżej 1 punkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.