Zadanie 10, matura maj 2022, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie 45%Maj 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Ciąg (an), określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1, jest geometryczny i ma wszystkie wyrazy dodatnie. Ponadto a1 = 675 i a22=54a23+15a21a_{22} = \frac{5}{4}a_{23} + \frac{1}{5}a_{21}.

Ciąg (bn), określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1, jest arytmetyczny.

Suma wszystkich wyrazów ciągu (an) jest równa sumie dwudziestu pięciu początkowych kolejnych wyrazów ciągu (bn). Ponadto a3 = b4. Oblicz b1.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

b1 = 129

Sposób 1.

Korzystamy z własności ciągu geometrycznego i przekształcamy równanie a22=54a23+15a21a_{22} = \frac{5}{4}a_{23} + \frac{1}{5}a_{21} do postaci a21⋅q=54a21⋅q2+15a21a_{21} \cdot q = \frac{5}{4}a_{21} \cdot q^2 + \frac{1}{5}a_{21}. Dzieląc obie strony równania przez a21 ≠ 0, otrzymujemy równanie 54q2−q+15=0\frac{5}{4}q^2 - q + \frac{1}{5} = 0, którego rozwiązaniem jest q=25q = \frac{2}{5}.

Ponieważ ∣q∣=∣25∣<1|q| = \left|\frac{2}{5}\right| < 1, zatem istnieje suma S wszystkich wyrazów ciągu (an).

Obliczamy sumę S=6751−25=1125S = \frac{675}{1 - \frac{2}{5}} = 1125 i a3=675⋅(25)2=108a_3 = 675 \cdot \left(\frac{2}{5}\right)^2 = 108.

Trzeci wyraz ciągu geometrycznego jest równy czwartemu wyrazowi ciągu arytmetycznego, więc b4 = b1 + 3r = 108.

Suma wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego (an) jest równa sumie dwudziestu pięciu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego (bn), zatem

1125=2b1+24r2⋅251125 = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25

45 = b1 + 12r

Z równań b1 + 3r = 108 i b1 + 12r = 45 otrzymujemy r = −7.

Zatem b1 = 108 − 3 ⋅ (−7) = 129.

Sposób 2.

Korzystamy z własności ciągu geometrycznego i przekształcamy równanie a22=54a23+15a21a_{22} = \frac{5}{4}a_{23} + \frac{1}{5}a_{21} do postaci a2⋅q20=54a3⋅q20+15a1⋅q20a_2 \cdot q^{20} = \frac{5}{4}a_3 \cdot q^{20} + \frac{1}{5}a_1 \cdot q^{20}. Dzieląc obie strony równania przez q20 (wszystkie wyrazy ciągu są dodatnie, więc q ≠ 0), otrzymujemy a2=54a3+15a1a_2 = \frac{5}{4}a_3 + \frac{1}{5}a_1. Stąd i z własności ciągu geometrycznego otrzymujemy dalej

(54a3+15a1)2=675⋅a3\left(\frac{5}{4}a_3 + \frac{1}{5}a_1\right)^2 = 675 \cdot a_3

2516a32−6752a3+18225=0\frac{25}{16}a_3^2 - \frac{675}{2}a_3 + 18225 = 0

Rozwiązaniem równania jest a3 = 108. Stosujemy wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego i zapisujemy 108 = 675 ⋅ q2, skąd q=25q = \frac{2}{5} lub q=−25q = -\frac{2}{5}. Ponieważ wszystkie wyrazy ciągu (an) są dodatnie, więc q=25q = \frac{2}{5}.

Stwierdzamy, że ∣q∣ < 1, więc istnieje suma S wszystkich wyrazów ciągu (an). Obliczamy sumę S=6751−25=1125S = \frac{675}{1 - \frac{2}{5}} = 1125.

Trzeci wyraz ciągu geometrycznego jest równy czwartemu wyrazowi ciągu arytmetycznego, więc b4 = b1 + 3r = 108.

Suma wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego (an) jest równa sumie dwudziestu pięciu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego (bn), zatem

1125=2b1+24r2⋅251125 = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25

45 = b1 + 12r

Z równań b1 + 3r = 108 i b1 + 12r = 45 otrzymujemy r = −7.

Zatem b1 = 108 − 3 ⋅ (−7) = 129.

Schemat punktowania

Zasady oceniania dla sposobów 1. i 2.

4 pkt

obliczenie b1: b1 = 129.

3 pkt

zapisanie układu dwóch niezależnych równań z dwiema niewiadomymi b1 i r, np. b1 + 3r = 108 oraz 1125=2b1+24r2⋅251125 = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25.

2 pkt

zapisanie równania z dwiema niewiadomymi b1 i r, np. b1 + 3r = 108, 1125=2b1+24r2⋅251125 = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25

– zapisanie S25=2b1+24r2⋅25S_{25} = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25 oraz b1 + 3r = b4.

albo

1 pkt

obliczenie ilorazu q ciągu (an): q=25q = \frac{2}{5}

– zapisanie b1 + 3r = b4

ALBO

– zapisanie S25=b1+b252⋅25S_{25} = \frac{b_1 + b_{25}}{2} \cdot 25 lub S25=2b1+24r2⋅25S_{25} = \frac{2b_1 + 24r}{2} \cdot 25.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z własnościami ciągu geometrycznego, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeśli zdający rozpatruje przypadek q = 0 i w ostatecznej odpowiedzi nie odrzuca otrzymanej z tego przypadku wartości b1, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

3. Jeśli zdający, obliczając iloraz ciągu (an), popełni błąd i otrzyma jedynie wartość ilorazu q spoza przedziału (−1, 1), to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.

4. Jeśli zdający, obliczając iloraz ciągu (an), popełni błąd i uzyska wartość ilorazu ze zbioru (−1,0)∪(0,1)(-1, 0) \cup (0, 1), to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej:

3 punkty – gdy popełni jedynie błąd rachunkowy (lub błąd nieuwagi),

2 punkty – gdy popełni błąd rzeczowy.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z właściwościami ciągu geometrycznego, otrzymuje 0 punktów. Jeśli rozpatrzy przypadek q = 0 i nie odrzuci otrzymanej wartości b1, może otrzymać co najwyżej 3 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.