Zadanie 3, matura maj 2025, matematyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne 17%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

W trójkącie równobocznym ABC punkt D leży na boku BC. Stosunek pola trójkąta ABD do pola trójkąta ADC jest równy 3−12\frac{\sqrt{3} - 1}{2}.

Oblicz miarę kąta ∠DAC\angle DAC. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I (stosunek pól i trygonometria)

Niech a oznacza bok trójkąta równobocznego, b = ∣AD∣, a α=∣∠DAC∣∈(0°,60°)\alpha=|\angle DAC|\in(0°,60°). Wówczas ∣∠BAD∣=60°−α|\angle BAD|=60°-\alpha. Stosunek pól wynosi 12absin⁡(60°−α)12absin⁡α=3−12\frac{\frac12ab\sin(60°-\alpha)}{\frac12ab\sin\alpha}=\frac{\sqrt3-1}{2}. Rozwijamy sinus różnicy: sin⁡60°cos⁡α−cos⁡60°sin⁡αsin⁡α=3−12\frac{\sin60°\cos\alpha-\cos60°\sin\alpha}{\sin\alpha}=\frac{\sqrt3-1}{2}. Stąd 32cos⁡αsin⁡α−12=3−12\frac{\sqrt3}{2}\frac{\cos\alpha}{\sin\alpha}-\frac12=\frac{\sqrt3-1}{2}, więc tan⁡α=1\tan\alpha=1 i α = 45°.

Sposób II (wysokość z punktu D)

Trójkąty ABD i ADC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka A, więc stosunek ich pól jest równy stosunkowi podstaw: ∣BD∣∣CD∣=3−12\frac{|BD|}{|CD|} = \frac{\sqrt{3} - 1}{2}.

Oznaczmy ∣CD∣ = x, wtedy ∣BD∣=3−12x|BD| = \frac{\sqrt{3} - 1}{2}x. Niech E będzie spodkiem wysokości trójkąta ADC opuszczonej z D.

Z własności trójkąta o kątach 30°, 60°, 90° otrzymujemy ∣DE∣=32x|DE| = \frac{\sqrt{3}}{2}x i ∣EC∣=12x|EC| = \frac{1}{2}x.

Ponieważ ∣AE∣ + ∣EC∣ = ∣AC∣, to ∣AE∣+12x=x+3−12x|AE| + \frac{1}{2}x = x + \frac{\sqrt{3} - 1}{2}x, stąd ∣AE∣=32x|AE| = \frac{\sqrt{3}}{2}x.

Zatem ∣AE∣ = ∣DE∣, co oznacza, że trójkąt DEA jest równoramienny i prostokątny, więc ∠DAC=45°\angle DAC = 45°.

Sposób III (twierdzenie o dwusiecznej)

Niech F będzie spodkiem wysokości z A na BC. Ze stosunku pól mamy ∣BD∣=(3−1)m|BD|=(\sqrt3-1)m, ∣CD∣ = 2m dla pewnego m > 0. Wtedy ∣AB∣=∣BC∣=(3+1)m|AB|=|BC|=(\sqrt3+1)m, ∣AF∣=(3+1)32m|AF|=\frac{(\sqrt3+1)\sqrt3}{2}m, ∣BF∣=3+12m|BF|=\frac{\sqrt3+1}{2}m oraz ∣DF∣=∣BF∣−∣BD∣=3−32m|DF|=|BF|-|BD|=\frac{3-\sqrt3}{2}m.

Zatem ∣BD∣∣DF∣=23=∣AB∣∣AF∣\frac{|BD|}{|DF|}=\frac2{\sqrt3}=\frac{|AB|}{|AF|}. Z odwrotności twierdzenia o dwusiecznej półprosta AD jest dwusieczną kąta BAF. Stąd ∣∠DAF∣=15°|\angle DAF|=15°, a ∣∠DAC∣=30°+15°=45°|\angle DAC|=30°+15°=45°.

Sposób IV (twierdzenia cosinusów i sinusów)

Przyjmujemy ∣BD∣=(3−1)m|BD|=(\sqrt3-1)m, ∣CD∣ = 2m, ∣AC∣=(3+1)m|AC|=(\sqrt3+1)m, b = ∣AD∣ i α=∣∠CAD∣\alpha=|\angle CAD|. Z twierdzenia cosinusów w ADC:

b2=[(3+1)m]2+(2m)2−2(3+1)m⋅2mcos⁡60°=6m2b^2=[(\sqrt3+1)m]^2+(2m)^2-2(\sqrt3+1)m\cdot2m\cos60°=6m^2, więc b=6mb=\sqrt6m.

Z twierdzenia sinusów 6msin⁡60°=2msin⁡α\frac{\sqrt6m}{\sin60°}=\frac{2m}{\sin\alpha}, więc sin⁡α=22\sin\alpha=\frac{\sqrt2}{2}. Ponieważ 0° < α < 60°, mamy α = 45°.

Alternatywnie można drugi raz użyć twierdzenia cosinusów: (2m)2=[(3+1)m]2+(6m)2−2(3+1)m6mcos⁡α(2m)^2=[(\sqrt3+1)m]^2+(\sqrt6m)^2-2(\sqrt3+1)m\sqrt6m\cos\alpha. Stąd cos⁡α=6+2326(3+1)=22\cos\alpha=\frac{6+2\sqrt3}{2\sqrt6(\sqrt3+1)}=\frac{\sqrt2}{2}, zatem α = 45°.

Sposób V (twierdzenie Stewarta)

Oznaczamy a = ∣AB∣ = ∣BC∣ = ∣CA∣, b = ∣AD∣, x = ∣BD∣, y = ∣CD∣, α=∣∠DAC∣\alpha=|\angle DAC|. Stosunek pól daje x=(3−1)mx=(\sqrt3-1)m, y = 2m oraz a=(3+1)ma=(\sqrt3+1)m, gdzie m > 0.

Z twierdzenia Stewarta a2x + a2y = (x + y)(b2 + xy), zatem a2 = b2 + xy. Po podstawieniu otrzymujemy b=6mb=\sqrt6m.

Twierdzenie cosinusów w ADC daje y2=b2+a2−2abcos⁡αy^2=b^2+a^2-2ab\cos\alpha, czyli 4m2=6m2+(4+23)m2−2(32+6)m2cos⁡α4m^2=6m^2+(4+2\sqrt3)m^2-2(3\sqrt2+\sqrt6)m^2\cos\alpha. Stąd cos⁡α=6+232(32+6)=22\cos\alpha=\frac{6+2\sqrt3}{2(3\sqrt2+\sqrt6)}=\frac{\sqrt2}{2} i α = 45°.

Sposób VI (analitycznie)

Niech a oznacza bok trójkąta, α=∣∠DAC∣\alpha=|\angle DAC|, β=∣∠BAD∣\beta=|\angle BAD|. Przyjmujemy A = (0, 0), B = (a, 0), C=(a2,a32)C=(\frac a2,\frac{a\sqrt3}{2}). Ze stosunku pól ∣BD∣∣CD∣=3−12\frac{|BD|}{|CD|}=\frac{\sqrt3-1}{2}.

Rzuty prostokątne C, D na oś Ox oznaczamy odpowiednio K, L, a na oś Oy – M, N. Z twierdzenia Talesa ∣KL∣∣KB∣=∣CD∣∣BC∣=3−1\frac{|KL|}{|KB|}=\frac{|CD|}{|BC|}=\sqrt3-1 oraz ∣AN∣∣AM∣=∣BD∣∣BC∣=2−3\frac{|AN|}{|AM|}=\frac{|BD|}{|BC|}=2-\sqrt3.

Stąd ∣KL∣=(3−1)a2|KL|=(\sqrt3-1)\frac a2, ∣AN∣=(2−3)a32|AN|=(2-\sqrt3)\frac{a\sqrt3}{2}, więc D=(a32,a3(2−3)2)D=(\frac{a\sqrt3}{2},\frac{a\sqrt3(2-\sqrt3)}2).

Współczynnik kierunkowy prostej AD wynosi 2−32-\sqrt3, czyli tan⁡β=2−3\tan\beta=2-\sqrt3. Zatem tan⁡α=tan⁡(60°−β)=3−(2−3)1+3(2−3)=1\tan\alpha=\tan(60°-\beta)=\frac{\sqrt3-(2-\sqrt3)}{1+\sqrt3(2-\sqrt3)}=1, a α = 45°.

Schemat punktowania

Zasady oceniania dla sposobów I oraz VI

3 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 45°.

2 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą – jednym z kątów CAD, BAD, CDA, ADB, w którym wszystkie funkcje trygonometryczne są tego samego argumentu, np. sin⁡60°cos⁡α−cos⁡60°sin⁡αsin⁡α=3−12\frac{\sin60°\cos\alpha-\cos60°\sin\alpha}{\sin\alpha}=\frac{\sqrt3-1}{2}, gdzie α=∣∠CAD∣\alpha=|\angle CAD|,

– obliczenie współczynnika kierunkowego prostej AD: 2−32-\sqrt3.

albo

1 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą – jednym z kątów CAD, BAD, CDA, ADB, np. sin⁡(60°−α)sin⁡α=3−12\frac{\sin(60°-\alpha)}{\sin\alpha}=\frac{\sqrt3-1}{2}, gdzie α=∣∠CAD∣\alpha=|\angle CAD|,

– zapisanie związku ∣BD∣∣CD∣=3−12\frac{|BD|}{|CD|}=\frac{\sqrt3-1}{2}.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobu II

3 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 45°.

2 pkt

wyznaczenie długości czterech spośród pięciu odcinków BD, CD, CE, DE, AE w zależności od jednej zmiennej, np. ∣CD∣ = x, ∣BD∣=3−12x|BD|=\frac{\sqrt3-1}{2}x, ∣CE∣=12x|CE|=\frac12x i ∣AE∣=32x|AE|=\frac{\sqrt3}{2}x,

– wyznaczenie długości odcinków BD, CD, CE w zależności od długości AE i tangensa kąta DAC, np. ∣CE∣=13∣AE∣tan⁡α|CE|=\frac1{\sqrt3}|AE|\tan\alpha, ∣CD∣=233∣AE∣tan⁡α|CD|=\frac{2\sqrt3}{3}|AE|\tan\alpha i ∣BD∣=∣AE∣−33∣AE∣tan⁡α|BD|=|AE|-\frac{\sqrt3}{3}|AE|\tan\alpha, gdzie α jest kątem DAC.

albo

1 pkt

zapisanie związku ∣BD∣∣CD∣=3−12\frac{|BD|}{|CD|}=\frac{\sqrt3-1}{2},

– wyznaczenie długości dwóch odcinków spośród BD, BC, CD w zależności od jednej zmiennej, np. ∣CD∣ = x i ∣BD∣=3−12x|BD|=\frac{\sqrt3-1}{2}x,

ALBO

– wyznaczenie długości boków trójkąta CED w zależności od jednej zmiennej, np. ∣CD∣ = x, ∣CE∣=12x|CE|=\frac12x, ∣DE∣=32x|DE|=\frac{\sqrt3}{2}x,

ALBO

– wyznaczenie długości odcinka CE (albo CD) w zależności od długości odcinka AE i tangensa kąta DAC: ∣CE∣=33∣AE∣tan⁡α|CE|=\frac{\sqrt3}{3}|AE|\tan\alpha (albo ∣CD∣=233∣AE∣tan⁡α|CD|=\frac{2\sqrt3}{3}|AE|\tan\alpha), gdzie α jest kątem DAC.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobów III–V

3 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 45°.

2 pkt

obliczenie ∣BD∣∣DF∣\frac{|BD|}{|DF|} oraz ∣AB∣∣AF∣\frac{|AB|}{|AF|}: ∣BD∣∣DF∣=23\frac{|BD|}{|DF|}=\frac2{\sqrt3} oraz ∣AB∣∣AF∣=23\frac{|AB|}{|AF|}=\frac2{\sqrt3}

– wyznaczenie długości odcinków AD oraz CD w zależności od jednej zmiennej, np. ∣AD∣=6m|AD|=\sqrt6m oraz ∣CD∣ = 2m.

albo

1 pkt

wyznaczenie długości odcinków BD i CD w zależności od jednej zmiennej, np. ∣CD∣ = 2m i ∣BD∣=(3−1)m|BD|=(\sqrt3-1)m.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.