Zadanie 10, matura maj 2025, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne 16%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Podstawą ostrosłupa ABCDS jest kwadrat ABCD. Krawędź boczna SA jest wysokością ostrosłupa, natomiast krawędź podstawy ma długość 3343\sqrt{34}. Cosinus kąta β między ścianami bocznymi CDS i BCS tego ostrosłupa jest równy −925-\frac{9}{25}.

Oblicz pole powierzchni bocznej tego ostrosłupa. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Pole powierzchni bocznej ostrosłupa wynosi 918.

Sposób I (przez BE, CE, SC, AS):

Niech E będzie spodkiem wysokości ściany bocznej BCS poprowadzonej z wierzchołka B. Oznaczmy x = ∣BE∣.

Ponieważ ściany boczne BCS i CDS są trójkątami przystającymi, to ∣DE∣ = ∣BE∣ = x.

Stosując twierdzenie cosinusów do trójkąta BED: (334⋅2)2=x2+x2−2x2⋅(−925)(3\sqrt{34} \cdot \sqrt{2})^2 = x^2 + x^2 - 2x^2 \cdot (-\frac{9}{25}), otrzymujemy x = 15.

Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta BEC: ∣CE∣2=(334)2−152=306−225=81|CE|^2 = (3\sqrt{34})^2 - 15^2 = 306 - 225 = 81, stąd ∣CE∣ = 9.

Trójkąt BCS jest prostokątny (z twierdzenia o trzech prostych prostopadłych: AB⊥BCAB\perp BC, a AB jest rzutem prostokątnym SB na płaszczyznę ABCD).

Trójkąty BCS i ECB są podobne, zatem ∣CE∣∣BC∣=∣BC∣∣SC∣\frac{|CE|}{|BC|} = \frac{|BC|}{|SC|}, czyli 9334=334∣SC∣\frac{9}{3\sqrt{34}} = \frac{3\sqrt{34}}{|SC|}, stąd ∣SC∣ = 34.

Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ACS: ∣AS∣2=342−(334⋅2)2=1156−612=544|AS|^2 = 34^2 - (3\sqrt{34} \cdot \sqrt{2})^2 = 1156 - 612 = 544, stąd ∣AS∣=434|AS| = 4\sqrt{34}.

Pole powierzchni bocznej: Pb=2⋅12⋅∣AB∣⋅∣AS∣+2⋅12⋅∣BE∣⋅∣SC∣=334⋅434+15⋅34=408+510=918P_b = 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot |AB| \cdot |AS| + 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot |BE| \cdot |SC| = 3\sqrt{34} \cdot 4\sqrt{34} + 15 \cdot 34 = 408 + 510 = 918.

Sposób Ia (przez BE, CE, BS, AS):

Jak w sposobie I otrzymujemy ∣BE∣ = 15, ∣CE∣ = 9. Trójkąt BCS jest prostokątny na mocy twierdzenia o trzech prostych prostopadłych. Trójkąty BCE i BCS mają wspólny kąt ostry przy C, więc są podobne. Zatem ∣BS∣∣BC∣=∣BE∣∣EC∣\frac{|BS|}{|BC|}=\frac{|BE|}{|EC|}, czyli ∣BS∣334=159\frac{|BS|}{3\sqrt{34}}=\frac{15}{9}, stąd ∣BS∣=534|BS|=5\sqrt{34}. W trójkącie ABS otrzymujemy ∣AS∣2=∣BS∣2−∣AB∣2=(534)2−(334)2|AS|^2=|BS|^2-|AB|^2=(5\sqrt{34})^2-(3\sqrt{34})^2, czyli ∣AS∣=434|AS|=4\sqrt{34}. Pole boczne wynosi Pb=2⋅12∣AB∣⋅∣AS∣+2⋅12∣BS∣⋅∣BC∣=334⋅434+534⋅334=918P_b=2\cdot\frac12|AB|\cdot|AS|+2\cdot\frac12|BS|\cdot|BC|=3\sqrt{34}\cdot4\sqrt{34}+5\sqrt{34}\cdot3\sqrt{34}=918.

Sposób II (przez EO, SC, AS, BS):

Niech E będzie spodkiem wysokości ściany bocznej BCS z wierzchołka B, O punktem przecięcia przekątnych podstawy.

Z cos⁡β=−925\cos \beta = -\frac{9}{25} wynika sin⁡β2=175\sin \frac{\beta}{2} = \frac{\sqrt{17}}{5} i cos⁡β2=225\cos \frac{\beta}{2} = \frac{2\sqrt{2}}{5}.

Tangens: tan⁡β2=344\tan \frac{\beta}{2} = \frac{\sqrt{34}}{4}.

Z tan⁡β2=∣BO∣∣EO∣\tan \frac{\beta}{2} = \frac{|BO|}{|EO|} i ∣BO∣=12⋅334⋅2|BO| = \frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{34} \cdot \sqrt{2} otrzymujemy ∣EO∣=62|EO| = 6\sqrt{2}.

Kąty SCA i OCE mają równe miary, zatem sin⁡2∣∠OCE∣+cos⁡2∣∠SCA∣=1\sin^2|\angle OCE|+\cos^2|\angle SCA|=1. Z warunku (6212⋅334⋅2)2+(334⋅2∣SC∣)2=1(\frac{6\sqrt{2}}{\frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{34} \cdot \sqrt{2}})^2 + (\frac{3\sqrt{34} \cdot \sqrt{2}}{|SC|})^2 = 1 otrzymujemy ∣SC∣ = 34.

Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ACS: ∣AS∣=434|AS| = 4\sqrt{34}.

Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ABS: ∣BS∣=534|BS| = 5\sqrt{34}.

Pb=2⋅12⋅334⋅434+2⋅12⋅534⋅334=408+510=918P_b = 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot 3\sqrt{34} \cdot 4\sqrt{34} + 2 \cdot \frac{1}{2} \cdot 5\sqrt{34} \cdot 3\sqrt{34} = 408 + 510 = 918.

Schemat punktowania

Przyjmujemy oznaczenia: E jest spodkiem wysokości ściany BCS poprowadzonej z B na SC, O jest punktem przecięcia przekątnych podstawy ABCD, x = ∣BE∣ = ∣DE∣, y = ∣EO∣.

5 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 918.

4 pkt

obliczenie ∣SC∣ = 34 i ∣BE∣ = 15

– obliczenie ∣SC∣ = 34 i ∣BS∣=534|BS|=5\sqrt{34},

ALBO

– obliczenie ∣BS∣=534|BS|=5\sqrt{34} i zapisanie, że trójkąt SBC jest prostokątny (albo z rozwiązania wynika, że zdający rozpatruje go jako prostokątny),

ALBO

– obliczenie ∣AS∣=434|AS|=4\sqrt{34} i ∣BS∣=534|BS|=5\sqrt{34},

ALBO

– obliczenie ∣AS∣=434|AS|=4\sqrt{34} i ∣SC∣ = 34,

ALBO

– obliczenie ∣AS∣=434|AS|=4\sqrt{34} i ∣BE∣ = 15,

ALBO

– obliczenie ∣AS∣=434|AS|=4\sqrt{34} i zapisanie, że trójkąt SBC jest prostokątny (albo z rozwiązania wynika, że zdający rozpatruje go jako prostokątny).

albo

3 pkt

obliczenie ∣CE∣ = 9 oraz zapisanie równania pozwalającego obliczyć długość jednego z odcinków SC, SB, SA, SE, np.:

∣CE∣∣BC∣=∣BC∣∣SC∣\frac{|CE|}{|BC|}=\frac{|BC|}{|SC|} (z podobieństwa BCS i ECB),

∣CE∣∣OC∣=∣AC∣∣SC∣\frac{|CE|}{|OC|}=\frac{|AC|}{|SC|} (z podobieństwa ECO i ACS),

∣CE∣∣BE∣=∣BC∣∣SB∣\frac{|CE|}{|BE|}=\frac{|BC|}{|SB|} (z podobieństwa BCS i ECB),

∣CE∣∣BC∣=∣BE∣∣SB∣\frac{|CE|}{|BC|}=\frac{|BE|}{|SB|} (z podobieństwa ESB i EBC),

∣CE∣∣OE∣=∣AC∣∣SA∣\frac{|CE|}{|OE|}=\frac{|AC|}{|SA|} (z podobieństwa ECO i ACS),

∣SE∣ ⋅ ∣CE∣ = ∣BE∣2 (z podobieństwa ESB i EBC),

– zapisanie układu dwóch równań z dwiema niewiadomymi: długością BS i długością SC, np. ∣BS∣2+(334)2=∣SC∣2|BS|^2+(3\sqrt{34})^2=|SC|^2 oraz 15334=∣BS∣∣SC∣\frac{15}{3\sqrt{34}}=\frac{|BS|}{|SC|},

ALBO

– zapisanie równania z jedną niewiadomą: długością BS, SC albo AS, np. (15∣BS∣)2+(15334)2=1(\frac{15}{|BS|})^2+(\frac{15}{3\sqrt{34}})^2=1, (334∣SC∣)2+(15334)2=1(\frac{3\sqrt{34}}{|SC|})^2+(\frac{15}{3\sqrt{34}})^2=1, (6212⋅334⋅2)2+(122∣AS∣)2=1(\frac{6\sqrt2}{\frac12\cdot3\sqrt{34}\cdot\sqrt2})^2+(\frac{12\sqrt2}{|AS|})^2=1.

albo

2 pkt

obliczenie długości odcinka BE (lub DE): x = 15

– obliczenie długości odcinka EO: y=62y=6\sqrt2,

ALBO

– spełnienie warunku 2) i jednego z warunków 3), 4) określonych w zasadach oceniania za 1 punkt.

albo

1 pkt

spełnienie jednego z poniższych warunków 1)–4):

1) obliczenie wartości funkcji trygonometrycznej kąta β2=∣∠BEO∣\frac\beta2=|\angle BEO|, np. sin⁡β2=175\sin\frac\beta2=\frac{\sqrt{17}}5, tg⁡β2=344\tg\frac\beta2=\frac{\sqrt{34}}4, cos⁡β2=225\cos\frac\beta2=\frac{2\sqrt2}5;

2) zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta BED i zapisanie równania (334⋅2)2=x2+x2−2x2⋅(−925)(3\sqrt{34}\cdot\sqrt2)^2=x^2+x^2-2x^2\cdot(-\frac9{25});

3) zapisanie, że trójkąt SBC (lub SDC) jest prostokątny i wskazanie właściwego wierzchołka kąta prostego lub wynika to z rozwiązania, np. zapisanie ∣SC∣2 = ∣BS∣2 + ∣BC∣2, zapisanie podobieństwa trójkątów CBS i CEB, zapisanie wynikającej z niego równości ∣BS∣∣BC∣=∣BE∣∣EC∣\frac{|BS|}{|BC|}=\frac{|BE|}{|EC|}, zapisanie podobieństwa trójkątów BES i CEB lub wynikającej z niego równości ∣ES∣∣BE∣=∣BE∣∣EC∣\frac{|ES|}{|BE|}=\frac{|BE|}{|EC|};

4) zapisanie, że trójkąt OEC jest prostokątny lub wynika to z rozwiązania, np. zapisanie ∣OC∣2 = ∣OE∣2 + ∣EC∣2, zapisanie podobieństwa trójkątów OEC i SAC lub wynikającej z niego równości ∣OE∣∣OC∣=∣AS∣∣CS∣\frac{|OE|}{|OC|}=\frac{|AS|}{|CS|}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający w rozwiązaniu rozpatruje ostrosłup prawidłowy czworokątny, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt (za poprawną interpretację kąta między ścianami bocznymi oraz za zapisanie równania wynikającego z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BDE).

2. Jeżeli zdający w rozwiązaniu błędnie interpretuje kąt między ścianami bocznymi BCS i CDS, np. zakłada, że jest to kąt BSD, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt (za spełnienie warunku 3) z kryterium za 1 punkt).

3. Jeżeli zdający w rozwiązaniu rozpatruje inną bryłę i nie jest nią ostrosłup prawidłowy czworokątny, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.