Zadanie 10, matura maj 2025, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówPodstawą ostrosłupa ABCDS jest kwadrat ABCD. Krawędź boczna SA jest wysokością ostrosłupa, natomiast krawędź podstawy ma długość . Cosinus kąta β między ścianami bocznymi CDS i BCS tego ostrosłupa jest równy .
Oblicz pole powierzchni bocznej tego ostrosłupa. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Pole powierzchni bocznej ostrosłupa wynosi 918.
Sposób I (przez BE, CE, SC, AS):
Niech E będzie spodkiem wysokości ściany bocznej BCS poprowadzonej z wierzchołka B. Oznaczmy x = ∣BE∣.
Ponieważ ściany boczne BCS i CDS są trójkątami przystającymi, to ∣DE∣ = ∣BE∣ = x.
Stosując twierdzenie cosinusów do trójkąta BED: , otrzymujemy x = 15.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta BEC: , stąd ∣CE∣ = 9.
Trójkąt BCS jest prostokątny (z twierdzenia o trzech prostych prostopadłych: , a AB jest rzutem prostokątnym SB na płaszczyznę ABCD).
Trójkąty BCS i ECB są podobne, zatem , czyli , stąd ∣SC∣ = 34.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ACS: , stąd .
Pole powierzchni bocznej: .
Sposób Ia (przez BE, CE, BS, AS):
Jak w sposobie I otrzymujemy ∣BE∣ = 15, ∣CE∣ = 9. Trójkąt BCS jest prostokątny na mocy twierdzenia o trzech prostych prostopadłych. Trójkąty BCE i BCS mają wspólny kąt ostry przy C, więc są podobne. Zatem , czyli , stąd . W trójkącie ABS otrzymujemy , czyli . Pole boczne wynosi .
Sposób II (przez EO, SC, AS, BS):
Niech E będzie spodkiem wysokości ściany bocznej BCS z wierzchołka B, O punktem przecięcia przekątnych podstawy.
Z wynika i .
Tangens: .
Z i otrzymujemy .
Kąty SCA i OCE mają równe miary, zatem . Z warunku otrzymujemy ∣SC∣ = 34.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ACS: .
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta ABS: .
.
Schemat punktowania
Przyjmujemy oznaczenia: E jest spodkiem wysokości ściany BCS poprowadzonej z B na SC, O jest punktem przecięcia przekątnych podstawy ABCD, x = ∣BE∣ = ∣DE∣, y = ∣EO∣.
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 918.
obliczenie ∣SC∣ = 34 i ∣BE∣ = 15
– obliczenie ∣SC∣ = 34 i ,
ALBO
– obliczenie i zapisanie, że trójkąt SBC jest prostokątny (albo z rozwiązania wynika, że zdający rozpatruje go jako prostokątny),
ALBO
– obliczenie i ,
ALBO
– obliczenie i ∣SC∣ = 34,
ALBO
– obliczenie i ∣BE∣ = 15,
ALBO
– obliczenie i zapisanie, że trójkąt SBC jest prostokątny (albo z rozwiązania wynika, że zdający rozpatruje go jako prostokątny).
albo
obliczenie ∣CE∣ = 9 oraz zapisanie równania pozwalającego obliczyć długość jednego z odcinków SC, SB, SA, SE, np.:
(z podobieństwa BCS i ECB),
(z podobieństwa ECO i ACS),
(z podobieństwa BCS i ECB),
(z podobieństwa ESB i EBC),
(z podobieństwa ECO i ACS),
∣SE∣ ⋅ ∣CE∣ = ∣BE∣2 (z podobieństwa ESB i EBC),
– zapisanie układu dwóch równań z dwiema niewiadomymi: długością BS i długością SC, np. oraz ,
ALBO
– zapisanie równania z jedną niewiadomą: długością BS, SC albo AS, np. , , .
albo
obliczenie długości odcinka BE (lub DE): x = 15
– obliczenie długości odcinka EO: ,
ALBO
– spełnienie warunku 2) i jednego z warunków 3), 4) określonych w zasadach oceniania za 1 punkt.
albo
spełnienie jednego z poniższych warunków 1)–4):
1) obliczenie wartości funkcji trygonometrycznej kąta , np. , , ;
2) zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta BED i zapisanie równania ;
3) zapisanie, że trójkąt SBC (lub SDC) jest prostokątny i wskazanie właściwego wierzchołka kąta prostego lub wynika to z rozwiązania, np. zapisanie ∣SC∣2 = ∣BS∣2 + ∣BC∣2, zapisanie podobieństwa trójkątów CBS i CEB, zapisanie wynikającej z niego równości , zapisanie podobieństwa trójkątów BES i CEB lub wynikającej z niego równości ;
4) zapisanie, że trójkąt OEC jest prostokątny lub wynika to z rozwiązania, np. zapisanie ∣OC∣2 = ∣OE∣2 + ∣EC∣2, zapisanie podobieństwa trójkątów OEC i SAC lub wynikającej z niego równości .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający w rozwiązaniu rozpatruje ostrosłup prawidłowy czworokątny, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt (za poprawną interpretację kąta między ścianami bocznymi oraz za zapisanie równania wynikającego z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BDE).
2. Jeżeli zdający w rozwiązaniu błędnie interpretuje kąt między ścianami bocznymi BCS i CDS, np. zakłada, że jest to kąt BSD, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt (za spełnienie warunku 3) z kryterium za 1 punkt).
3. Jeżeli zdający w rozwiązaniu rozpatruje inną bryłę i nie jest nią ostrosłup prawidłowy czworokątny, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).