Zadanie 12.2, matura maj 2025, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie 42%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Rozważamy wszystkie stożki, których wysokość jest większa od 5, a odległość środka podstawy od tworzącej jest równa 5.

Polecenie

4 punkty

Objętość V stożka, jako funkcja wysokości h stożka, wyraża się wzorem

V(h)=π3⋅25h3h2−25V(h) = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{25h^3}{h^2 - 25}

dla h∈(5,+∞)h \in (5, +\infty).

Wyznacz wysokość tego z rozważanych stożków, którego objętość jest najmniejsza. Oblicz tę najmniejszą objętość. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wyznaczamy pochodną funkcji V:

V′(h)=π3⋅75h2(h2−25)−25h3⋅2h(h2−25)2=π3⋅25h2(h2−75)(h2−25)2V'(h) = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{75h^2(h^2 - 25) - 25h^3 \cdot 2h}{(h^2 - 25)^2} = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{25h^2(h^2 - 75)}{(h^2 - 25)^2} dla h∈(5,+∞)h \in (5, +\infty).

Obliczamy miejsca zerowe pochodnej:

V′(h) = 0

25h2(h2 − 75) = 0

h=0∉(5,+∞)h = 0 \notin (5, +\infty) lub h=−53∉(5,+∞)h = -5\sqrt{3} \notin (5, +\infty) lub h=53∈(5,+∞)h = 5\sqrt{3} \in (5, +\infty)

Badamy znak pochodnej:

V′(h) < 0 dla h2(h2 − 75) < 0 i h∈(5,+∞)h \in (5, +\infty)

h2 < 75 i h∈(5,+∞)h \in (5, +\infty)

h∈(5,53)h \in (5, 5\sqrt{3})

Zatem V′(h) < 0 dla h∈(5,53)h \in (5, 5\sqrt{3}) oraz V′(h) > 0 dla h∈(53,+∞)h \in (5\sqrt{3}, +\infty).

Funkcja V jest malejąca w (5,53](5, 5\sqrt{3}] i rosnąca w [53,+∞)[5\sqrt{3}, +\infty).

Stąd funkcja V osiąga wartość najmniejszą dla h=53h = 5\sqrt{3}.

Obliczamy minimum:

V(53)=π3⋅25(53)3(53)2−25=π3⋅25⋅125⋅3375−25=π3⋅9375350=1253π2V(5\sqrt{3}) = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{25(5\sqrt{3})^3}{(5\sqrt{3})^2 - 25} = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{25 \cdot 125 \cdot 3\sqrt{3}}{75 - 25} = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{9375\sqrt{3}}{50} = \frac{125\sqrt{3}\pi}{2}

Uwaga: funkcja V jest różniczkowalna, więc jest ciągła. Ponadto lim⁡h→5+V(h)=+∞\lim_{h\to5^+}V(h)=+\infty oraz lim⁡h→+∞V(h)=+∞\lim_{h\to+\infty}V(h)=+\infty. Uwzględniając wartość funkcji w jedynym punkcie stacjonarnym h=53h=5\sqrt3, równą V(53)=1253π2V(5\sqrt3)=\frac{125\sqrt3\pi}{2}, można również wyciągnąć wniosek, że jest to najmniejsza wartość funkcji.

Schemat punktowania

4 pkt

uzasadnienie, że funkcja V przyjmuje wartość najmniejszą dla h=53h = 5\sqrt{3} oraz obliczenie objętości: V(53)=1253π2V(5\sqrt{3}) = \frac{125\sqrt{3}\pi}{2}.

3 pkt

uzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności funkcji), że funkcja V przyjmuje wartość najmniejszą dla h=53h = 5\sqrt{3}.

2 pkt

obliczenie miejsca zerowego pochodnej funkcji V (lub funkcji 3π⋅V\frac3\pi\cdot V): h=53h = 5\sqrt{3}.

1 pkt

wyznaczenie pochodnej funkcji V (lub funkcji 3π⋅V\frac3\pi\cdot V), np. V′(h)=π3⋅75h2(h2−25)−25h3⋅2h(h2−25)2V'(h) = \frac{\pi}{3} \cdot \frac{75h^2(h^2 - 25) - 25h^3 \cdot 2h}{(h^2 - 25)^2}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji oraz zdający poprawnie wyznacza pochodne funkcji 25h3 oraz h2 − 25 i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci a⋅75h2(h2−25)−25h3⋅2hh2−25a\cdot\frac{75h^2(h^2-25)-25h^3\cdot2h}{h^2-25} (gdzie a ≠ 0) lub B(h)(h2−25)2\frac{B(h)}{(h^2-25)^2}, gdzie B jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (5, +∞) ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce zerowe pochodnej, za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji, za obliczenie najmniejszej wartości funkcji V).

Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji 25h3 lub h2 − 25 i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 75h2(h2−25)−25h3⋅2hh2−25\frac{75h^2(h^2-25)-25h^3\cdot2h}{h^2-25} lub B(h)(h2−25)2\frac{B(h)}{(h^2-25)^2}, gdzie B jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (5, +∞) ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji i za obliczenie najmniejszej wartości funkcji V).

3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla wyznaczonej wartości h, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnej ORAZ:

– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji V

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości h funkcja V ma minimum lokalne i jest to jednocześnie jej najmniejsza wartość,

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości h funkcja V ma minimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.

Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np. znakami „+” i „−”) znak pochodnej.

4. Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (nie otrzymuje punktu za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości).

5. Jeżeli zdający, uzasadniając najmniejszą wartość funkcji, rozpatruje funkcję w R\mathbb R lub R+\mathbb R_+, to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

6. Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pochodną i 1 punkt za miejsce zerowe pochodnej).

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie. Jeśli nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie. Poprawne uzasadnienie minimum to badanie znaku pochodnej ze śledzeniem monotoniczności, lub stwierdzenie że dla wyznaczonej wartości h funkcja ma minimum lokalne będące jedynym ekstremum.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.