Zadanie 6, matura maj 2025, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyCiąg (an), określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1, jest geometryczny i zbieżny. W tym ciągu a1 + a3 = 20 i a12 + a32 = 328.
Oblicz sumę wszystkich wyrazów tego ciągu. Rozważ wszystkie przypadki. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Suma wszystkich wyrazów wynosi 27 lub .
Sposób I
Niech q oznacza iloraz ciągu. Z warunków a1 + a3 = 20 i a12 + a32 = 328 mamy a12 + (20 − a1)2 = 328, czyli 2a12 − 40a1 + 72 = 0. Stąd a1 = 2 lub a1 = 18.
Dla a1 = 2 mamy a3 = 18, więc q2 = 9, czyli q = 3 lub q = −3. Oba ciągi są rozbieżne i nie spełniają warunków zadania.
Dla a1 = 18 mamy a3 = 2, więc , czyli lub . Oba ciągi są zbieżne, a ponieważ ∣q∣ < 1, istnieją sumy wszystkich ich wyrazów.
Dla : .
Dla : .
Sposób II
Z a1 + a1q2 = 20 otrzymujemy . Drugi warunek daje a12(1 + q4) = 328, zatem . Po przekształceniu 72q4 − 656q2 + 72 = 0, czyli 9q4 − 82q2 + 9 = 0.
Traktując równanie jako kwadratowe względem q2, otrzymujemy wyróżnik 6400 i lub q2 = 9. Zatem .
Dla q = ±3 i a1 = 2 ciąg nie jest zbieżny. Dla obu wartości mamy a1 = 18, a sumy są równe odpowiednio i 27, jak w sposobie I.
Sposób III (poprzez a2)
Z a12 + a32 = (a1 + a3)2 − 2a1a3 oraz a1a3 = a22 mamy 202 − 2a22 = 328. Stąd a2 = −6 lub a2 = 6.
Dla a2 = −6 warunek a1 + a3 = 20 daje , czyli −6q2 − 20q − 6 = 0. Otrzymujemy lub q = −3. W pierwszym przypadku a1 = a2/q = 18 i . W drugim ciąg jest rozbieżny.
Dla a2 = 6 mamy , czyli 6q2 − 20q + 6 = 0, skąd lub q = 3. W pierwszym przypadku a1 = 18 i S = 27. W drugim ciąg jest rozbieżny.
W obu dopuszczalnych przypadkach a3 = a1q2 = 2, także dla ujemnego q.
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: lub 27 (rozpatrzone oba przypadki).
obliczenie a1 oraz q:
– obliczenie a3 oraz q: ,
ALBO
– obliczenie a2 oraz q: (dla sposobu III),
ALBO
– wyznaczenie jednej z par (a1, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. i S = 27 lub i ,
ALBO
– wyznaczenie jednej z par (a3, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. i S = 27 lub i ,
ALBO
– wyznaczenie jednej z par (a2, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. i S = 27 lub i (dla sposobu III).
albo
obliczenie a1: a1 = 2 oraz a1 = 18
– obliczenie a3: a3 = 18 oraz a3 = 2,
ALBO
– obliczenie q2: q2 = 9 oraz ,
ALBO
– zapisanie alternatywy równań lub (dla sposobu III),
ALBO
– zapisanie równania (dla sposobu III).
albo
zapisanie równania z jedną niewiadomą (a1 lub a3, lub q), np. a12 + (20 − a1)2 = 328, (20 − a3)2 + a32 = 328 lub
– zapisanie równania z jedną niewiadomą a2, np. a22 = 36 lub 202 − 2a22 = 328 (dla sposobu III).
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający odrzuci otrzymane wartości q = 3 oraz q = −3 (lub parę (a1, a3) = (2, 18)) bez komentarza, to może otrzymać 4 punkty za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający nie odrzuci wartości q = 3 oraz q = −3 i zastosuje wzór na sumę szeregu geometrycznego dla q = 3 (albo dla q = −3), to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
3. a) Jeżeli zdający popełni błąd rachunkowy, ale otrzyma co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ < 1 oraz co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ ≥ 1 i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (2 punkty za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q spełniających ∣q∣ < 1, o ile nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1).
b) Jeżeli zdający popełni błąd rachunkowy, ale otrzyma co najmniej dwa ilorazy i wszystkie z nich spełniają ∣q∣ < 1 oraz rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q), o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.
4. Jeżeli zdający popełnił błąd, który nie jest rachunkowy, ale otrzyma co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ < 1 i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q spełniających ∣q∣ < 1, o ile nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1), o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.
5. Jeżeli zdający odgadnie rozwiązanie układu a1 + a3 = 20, a12 + a32 = 328: (a1, a3) = (18, 2) oraz obliczy poprawnie obie sumy szeregu S = 27 i i nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
6. Jeżeli zdający odgadnie rozwiązania układu a1 + a3 = 20, a12 + a32 = 328: (a1, a3) = (18, 2) oraz (a1, a3) = (2, 18), ale nie obliczy poprawnie obu sum szeregu S = 27 i lub obliczy sumę szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Należy rozpatrzeć oba przypadki wartości q spełniające warunek zbieżności ∣q∣ < 1 i wyznaczyć sumę dla każdego z nich.