Zadanie 6, matura maj 2025, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie 46%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Ciąg (an), określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1, jest geometryczny i zbieżny. W tym ciągu a1 + a3 = 20 i a12 + a32 = 328.

Oblicz sumę wszystkich wyrazów tego ciągu. Rozważ wszystkie przypadki. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Suma wszystkich wyrazów wynosi 27 lub 272\frac{27}{2}.

Sposób I

Niech q oznacza iloraz ciągu. Z warunków a1 + a3 = 20 i a12 + a32 = 328 mamy a12 + (20 − a1)2 = 328, czyli 2a12 − 40a1 + 72 = 0. Stąd a1 = 2 lub a1 = 18.

Dla a1 = 2 mamy a3 = 18, więc q2 = 9, czyli q = 3 lub q = −3. Oba ciągi są rozbieżne i nie spełniają warunków zadania.

Dla a1 = 18 mamy a3 = 2, więc q2=19q^2=\frac19, czyli q=13q=\frac13 lub q=−13q=-\frac13. Oba ciągi są zbieżne, a ponieważ ∣q∣ < 1, istnieją sumy wszystkich ich wyrazów.

Dla q=13q=\frac13: S=181−1/3=27S=\frac{18}{1-1/3}=27.

Dla q=−13q=-\frac13: S=181+1/3=272S=\frac{18}{1+1/3}=\frac{27}{2}.

Sposób II

Z a1 + a1q2 = 20 otrzymujemy a1=20q2+1≠0a_1=\frac{20}{q^2+1}\ne0. Drugi warunek daje a12(1 + q4) = 328, zatem 400(1+q4)(q2+1)2=328\frac{400(1+q^4)}{(q^2+1)^2}=328. Po przekształceniu 72q4 − 656q2 + 72 = 0, czyli 9q4 − 82q2 + 9 = 0.

Traktując równanie jako kwadratowe względem q2, otrzymujemy wyróżnik 6400 i q2=19q^2=\frac19 lub q2 = 9. Zatem q∈{−3,−13,13,3}q\in\{-3,-\frac13,\frac13,3\}.

Dla q = ±3 i a1 = 2 ciąg nie jest zbieżny. Dla obu wartości q=±13q=\pm\frac13 mamy a1 = 18, a sumy są równe odpowiednio 272\frac{27}{2} i 27, jak w sposobie I.

Sposób III (poprzez a2)

Z a12 + a32 = (a1 + a3)2 − 2a1a3 oraz a1a3 = a22 mamy 202 − 2a22 = 328. Stąd a2 = −6 lub a2 = 6.

Dla a2 = −6 warunek a1 + a3 = 20 daje −6q−6q=20-\frac6q-6q=20, czyli −6q2 − 20q − 6 = 0. Otrzymujemy q=−13q=-\frac13 lub q = −3. W pierwszym przypadku a1 = a2/q = 18 i S=a2/q1−q=272S=\frac{a_2/q}{1-q}=\frac{27}{2}. W drugim ciąg jest rozbieżny.

Dla a2 = 6 mamy 6q+6q=20\frac6q+6q=20, czyli 6q2 − 20q + 6 = 0, skąd q=13q=\frac13 lub q = 3. W pierwszym przypadku a1 = 18 i S = 27. W drugim ciąg jest rozbieżny.

W obu dopuszczalnych przypadkach a3 = a1q2 = 2, także dla ujemnego q.

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 272\frac{27}{2} lub 27 (rozpatrzone oba przypadki).

3 pkt

obliczenie a1 oraz q: (a1,q)=(18,13),(18,−13),(2,3),(2,−3)(a_1,q)=(18,\frac13),(18,-\frac13),(2,3),(2,-3)

– obliczenie a3 oraz q: (a3,q)=(2,13),(2,−13),(18,3),(18,−3)(a_3,q)=(2,\frac13),(2,-\frac13),(18,3),(18,-3),

ALBO

– obliczenie a2 oraz q: (a2,q)=(−6,−3),(−6,−13),(6,13),(6,3)(a_2,q)=(-6,-3),(-6,-\frac13),(6,\frac13),(6,3) (dla sposobu III),

ALBO

– wyznaczenie jednej z par (a1, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. (18,13)(18,\frac13) i S = 27 lub (18,−13)(18,-\frac13) i S=272S=\frac{27}{2},

ALBO

– wyznaczenie jednej z par (a3, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. (2,13)(2,\frac13) i S = 27 lub (2,−13)(2,-\frac13) i S=272S=\frac{27}{2},

ALBO

– wyznaczenie jednej z par (a2, q), dla której szereg geometryczny jest zbieżny, i obliczenie sumy tego szeregu, np. (6,13)(6,\frac13) i S = 27 lub (−6,−13)(-6,-\frac13) i S=272S=\frac{27}{2} (dla sposobu III).

albo

2 pkt

obliczenie a1: a1 = 2 oraz a1 = 18

– obliczenie a3: a3 = 18 oraz a3 = 2,

ALBO

– obliczenie q2: q2 = 9 oraz q2=19q^2=\frac19,

ALBO

– zapisanie alternatywy równań −6q−6q=20-\frac6q-6q=20 lub 6q+6q=20\frac6q+6q=20 (dla sposobu III),

ALBO

– zapisanie równania 36q2+36q2=328\frac{36}{q^2}+36q^2=328 (dla sposobu III).

albo

1 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą (a1 lub a3, lub q), np. a12 + (20 − a1)2 = 328, (20 − a3)2 + a32 = 328 lub 400(q2+1)2(1+q4)=328\frac{400}{(q^2+1)^2}(1+q^4)=328

– zapisanie równania z jedną niewiadomą a2, np. a22 = 36 lub 202 − 2a22 = 328 (dla sposobu III).

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający odrzuci otrzymane wartości q = 3 oraz q = −3 (lub parę (a1, a3) = (2, 18)) bez komentarza, to może otrzymać 4 punkty za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający nie odrzuci wartości q = 3 oraz q = −3 i zastosuje wzór na sumę szeregu geometrycznego dla q = 3 (albo dla q = −3), to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

3. a) Jeżeli zdający popełni błąd rachunkowy, ale otrzyma co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ < 1 oraz co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ ≥ 1 i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (2 punkty za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q spełniających ∣q∣ < 1, o ile nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1).

b) Jeżeli zdający popełni błąd rachunkowy, ale otrzyma co najmniej dwa ilorazy i wszystkie z nich spełniają ∣q∣ < 1 oraz rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q), o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.

4. Jeżeli zdający popełnił błąd, który nie jest rachunkowy, ale otrzyma co najmniej jeden iloraz spełniający ∣q∣ < 1 i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pary (a1, q) oraz 1 punkt za obliczenie sum szeregów dla wszystkich otrzymanych ilorazów q spełniających ∣q∣ < 1, o ile nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1), o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.

5. Jeżeli zdający odgadnie rozwiązanie układu a1 + a3 = 20, a12 + a32 = 328: (a1, a3) = (18, 2) oraz obliczy poprawnie obie sumy szeregu S = 27 i S=272S=\frac{27}{2} i nie obliczy sumy szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.

6. Jeżeli zdający odgadnie rozwiązania układu a1 + a3 = 20, a12 + a32 = 328: (a1, a3) = (18, 2) oraz (a1, a3) = (2, 18), ale nie obliczy poprawnie obu sum szeregu S = 27 i S=272S=\frac{27}{2} lub obliczy sumę szeregu dla ilorazu spełniającego ∣q∣ ≥ 1, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Należy rozpatrzeć oba przypadki wartości q spełniające warunek zbieżności ∣q∣ < 1 i wyznaczyć sumę dla każdego z nich.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.