Zadanie 4.2, matura maj 2024, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Ambulans z włączoną syreną dźwiękową jedzie wzdłuż prostego odcinka drogi. Przez pewien czas porusza się wzdłuż prostej pomiędzy obserwatorami oraz , którzy stoją przy drodze (zobacz rysunek poniżej). Prędkość ambulansu oznaczymy jako .
Do obserwatora , do którego zbliża się ambulans, dociera dźwięk o długości fali λA.
Do obserwatora , od którego oddala się ambulans, dociera dźwięk o długości fali λB.
PowiększPrzyjmij model zjawiska, w którym częstotliwość dźwięku wytwarzanego przez głośnik syreny ambulansu (źródło dźwięku) była stała i wynosiła f0 (tzn. membrana głośnika syreny drgała z częstotliwością f0). Pomiń inne źródła dźwięku.
Polecenie
4 punktyPrzez pewien czas ambulans poruszał się ruchem jednostajnym prostoliniowym pomiędzy obserwatorami oraz . Wtedy iloraz długości fal dźwięku rejestrowanego przez tych obserwatorów wynosił:
Prędkość dźwięku w powietrzu ma wartość vd = 340 m/s.
Oblicz v – wartość prędkości ambulansu. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
v ≈ 31 m/s
Sposób 1. (z wykorzystaniem dokładnych wzorów Dopplera)
Częstotliwość rejestrowana przez (ambulans się zbliża) i przez (ambulans się oddala):
, →
Prędkość dźwięku nie zależy od ruchu źródła, więc ze związku falowego: vd = fAλA = fBλB →
→ 1,2vd − 1,2v = vd + v → 0,2vd = 2,2v
Sposób 2. (z wykorzystaniem przybliżonych wzorów Dopplera)
, → ; dalej jak w sposobie 1.
Sposób 3. (bez użycia wzorów Dopplera)
λ0 – długość fali emitowanej przez nieruchomą syrenę. W czasie jednego okresu ambulans przesuwa się o s = vT, więc:
λA = λ0 − vT, λB = λ0 + vT, a ze związku falowego λ0 = vdT
→
Sposób 3a. (metoda „mieszana”)
oraz →
λA = λ0 − ∣Δλ∣, λB = λ0 + ∣Δλ∣; z warunku zadania →
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia wartości prędkości ambulansu oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką: v ≈ 31 m/s
poprawna metoda wyprowadzenia i zapisanie jednego równania, z którego można bezpośrednio wyznaczyć wartość prędkości ambulansu – metoda zawiera: wykorzystanie wzorów Dopplera (albo metody jak w sposobie 3. rozwiązania) z poprawnie zidentyfikowanymi częstotliwościami oraz zastosowanie związku falowego, oraz wykorzystanie warunku zadania, np. albo
zapisanie wzorów Dopplera z poprawnym zidentyfikowaniem fA, fB (albo Δf, f0), v, vd oraz wyprowadzenie ze związku falowego (lub zapisanie bez wyprowadzenia) adekwatnych zależności między częstotliwościami a długościami fal, np. (, lub , ) oraz , albo oraz , albo (bezpośrednie zapisanie wzorów Dopplera z długościami fal) , lub , lub
LUB
– zapisanie wzorów na długości fal dźwiękowych docierających do i oraz zastosowanie związku falowego między okresem, długością fali w układzie źródła i prędkością dźwięku, np. (λA = λ0 − vT, λB = λ0 + vT) oraz
LUB
– poprawne wyprowadzenie wartości wyrażenia , np. (λA = λ0 − ∣Δλ∣, λB = λ0 + ∣Δλ∣) oraz →
zapisanie wzorów Dopplera z poprawnym zidentyfikowaniem fA, fB (albo Δf, f0), v i vd, np. , albo , albo
LUB
– wyprowadzenie ze związku falowego (lub zapisanie bez wyprowadzenia) zależności między częstotliwościami a długościami fal: albo
LUB
– zapisanie wzorów na długości fal dźwiękowych docierających do i , jako odpowiednio różnicy i sumy długości fali źródła spoczywającego i drogi przebytej przez źródło w czasie okresu, np. λA = λ0 − vT, λB = λ0 + vT
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi dodatkowe
1. Dotyczy rozwiązania sposobem 3a). Jeżeli zdający przyjmie błędną (lub błędnie obliczy) wartość ilorazu i konsekwentnie doprowadzi rozwiązanie zadania do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 pkt.
2. Jeżeli z zapisów zdającego jednoznacznie wynika, że przyjął przeciwny zwrot ruchu ambulansu oraz wszystkie dalsze zależności są zgodne z tym założeniem, oraz doprowadza konsekwentnie rozwiązanie do końca, to otrzymuje 3 pkt.
Komentarz. Dotyczy rozwiązania metodą mieszaną: jeżeli zdający przyjmie błędną wartość ilorazu ∣Δλ∣/λ0 i konsekwentnie doprowadzi rozwiązanie do końca, może otrzymać co najwyżej 3 pkt. Jeżeli z zapisów wynika, że przyjął przeciwny zwrot ruchu ambulansu oraz wszystkie dalsze zależności są zgodne z tym założeniem i konsekwentnie prowadzi do końca, otrzymuje 3 pkt.