Zadanie 9.1, matura maj 2024, fizyka rozszerzona

2 pktobliczenioweśrednie 48%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Układ dwóch soczewek umieszczonych na wspólnej osi optycznej można wykorzystać do zmiany szerokości (średnicy) wiązki światła, biegnącej równolegle do osi optycznej układu. W zadaniach 9.1. i 9.2. przedstawiono różne przykłady takich układów soczewek.

Polecenie

2 punkty

Na rysunku 1. przedstawiono bieg wiązki światła przechodzącej przez układ soczewek.

Ten układ składa się z dwóch soczewek skupiających S1 i S2 o ogniskowych odpowiednio f1 = 15 cm i f2 = 40 cm. Soczewki są tak ustawione, że prawe ognisko soczewki S1 i lewe ognisko soczewki S2 znajdują się w tym samym punkcie F na osi optycznej O.

Szerokość wiązki światła, która pada na soczewkę S1, jest równa d1 = 2,25 mm.

Uwaga: Wymiary na rysunku 1. są umowne (rysunek jest poglądowy).

Rysunek 1.

wiązka światła o szerokości d1 biegnąca równolegle do osi optycznej O pada na soczewkę skupiającą S1, promienie skrajne przecinają się w punkcie F na osi, dalej padają na soczewkę skupiającą S2 i wychodzą z niej jako wiązka równoległa o szerokości d2Powiększ
wiązka światła o szerokości d1 biegnąca równolegle do osi optycznej O pada na soczewkę skupiającą S1, promienie skrajne przecinają się w punkcie F na osi, dalej padają na soczewkę skupiającą S2 i wychodzą z niej jako wiązka równoległa o szerokości d2

Oblicz d2 – szerokość wiązki światła, która wychodzi z soczewki S2. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

d2 = 6 mm

Sposób 1. (z wykorzystaniem podobieństwa trójkątów)

A, B – punkty przecięcia promieni skrajnych z soczewką S1, C, D – z soczewką S2, O1, O2 – punkty przecięcia osi optycznej z soczewkami. Trójkąty BFA i CFD są podobne, zatem:

∣O1F∣∣AB∣=∣O2F∣∣CD∣\frac{|O_1F|}{|AB|} = \frac{|O_2F|}{|CD|} → f1d1=f2d2\frac{f_1}{d_1} = \frac{f_2}{d_2}

d2=d1f2f1=2,25 mm⋅40 cm15 cm=6 mmd_2 = d_1\frac{f_2}{f_1} = 2{,}25\ \mathrm{mm}\cdot\frac{40\ \mathrm{cm}}{15\ \mathrm{cm}} = 6\ \mathrm{mm}

Sposób 2A. (z wykorzystaniem obrazu przedmiotu)

Przedmiot P przed S1, którego obraz P’ powstaje na soczewce S2: 1x+1y=1f1\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{1}{f_1}, gdzie y = f1 + f2 = 55 cm → x=1658x = \frac{165}{8} cm

Z powiększenia: yx=d2d1\frac{y}{x} = \frac{d_2}{d_1} → d2=94 mm⋅551658=6d_2 = \frac{9}{4}\ \mathrm{mm}\cdot\frac{55}{\frac{165}{8}} = 6 mm

Sposób 2B. (z wykorzystaniem obrazu przedmiotu)

Przedmiot P na soczewce S1, obraz P’ wytwarza S2: 1x+1y=1f2\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{1}{f_2}, gdzie x = f1 + f2 = 55 cm → y=4403y = \frac{440}{3} cm

Z powiększenia: yx=d2d1\frac{y}{x} = \frac{d_2}{d_1} → d2=94 mm⋅440355=6d_2 = \frac{9}{4}\ \mathrm{mm}\cdot\frac{\frac{440}{3}}{55} = 6 mm

Sposób 3. (z dwukrotnym wykorzystaniem równania soczewki)

Dla tego samego powiększenia k: 1x1+1kx1=1f1\frac{1}{x_1} + \frac{1}{kx_1} = \frac{1}{f_1} → x1=k+1kf1x_1 = \frac{k+1}{k}f_1 oraz 1x2+1kx2=1f2\frac{1}{x_2} + \frac{1}{kx_2} = \frac{1}{f_2} → x2=k+1kf2x_2 = \frac{k+1}{k}f_2

Z proporcji x2x1=d2d1\frac{x_2}{x_1} = \frac{d_2}{d_1}: 40 cm15 cm=d22,25 mm\frac{40\ \mathrm{cm}}{15\ \mathrm{cm}} = \frac{d_2}{2{,}25\ \mathrm{mm}} → d2 = 6 mm

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia szerokości wiązki oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: d2 = 6 mm

1 pkt

(dla sposobu 1. rozwiązania) zapisanie proporcji wynikającej z podobieństwa trójkątów oraz zidentyfikowanie wysokości tych trójkątów jako ogniskowych obu soczewek, np. f1d1=f2d2\frac{f_1}{d_1} = \frac{f_2}{d_2}

LUB

– (dla sposobu 2A. rozwiązania) zapisanie proporcji wynikającej z powiększenia obrazu przedmiotu P oraz zapisanie równania soczewki S1, dla pewnego przedmiotu P przed S1, którego obraz wypada na soczewce S2, oraz identyfikacja odległości obrazu P’ od S1 jako sumy ogniskowych obu soczewek, np. yx=d2d1\frac{y}{x} = \frac{d_2}{d_1} oraz 1x+1y=1f1\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{1}{f_1} oraz y = f1 + f2 = 55 cm

LUB

– (dla sposobu 2B. rozwiązania) zapisanie proporcji wynikającej z powiększenia obrazu przedmiotu P oraz zapisanie równania soczewki S2, dla pewnego przedmiotu P leżącego na S1, którego obraz P’ wytwarza soczewka S2, oraz identyfikacja odległości przedmiotu P od S2 jako sumy ogniskowych obu soczewek, np. yx=d2d1\frac{y}{x} = \frac{d_2}{d_1} oraz 1x+1y=1f2\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{1}{f_2} oraz x = f1 + f2 = 55 cm

LUB

– (dla sposobu 3. rozwiązania) zapisanie równania soczewki S1 dla pewnego ustalonego powiększenia k oraz zapisanie równania soczewki S2 dla tego samego powiększenia k, oraz zapisanie/skorzystanie z proporcji między odległościami przedmiotów od soczewek i szerokościami wiązek: 1x1+1kx1=1f1\frac{1}{x_1} + \frac{1}{kx_1} = \frac{1}{f_1} oraz 1x2+1kx2=1f2\frac{1}{x_2} + \frac{1}{kx_2} = \frac{1}{f_2} oraz x2x1=d2d1\frac{x_2}{x_1} = \frac{d_2}{d_1}

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi dodatkowe

1. Jeśli zdający wyznaczy za pomocą pomiaru linijką proporcję szerokości wiązek i zastosuje ją do wyznaczenia d2, to może otrzymać 2 pkt tylko wtedy, gdy wykaże, że zmierzona proporcja jest taka jak proporcja podanych w zadaniu ogniskowych.

2. Jeśli zdający wyznaczy za pomocą pomiaru linijką proporcję szerokości wiązek i zastosuje ją do wyznaczenia d2 i nie wykaże, że zmierzona proporcja jest taka jak proporcja podanych w zadaniu ogniskowych, to może otrzymać co najwyżej 1 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.