Zadanie 7.3, matura maj 2024, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 44%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Do źródła stałego napięcia U podłączono trzy identyczne oporniki: R1\mathcal{R}_1, R2\mathcal{R}_2, R3\mathcal{R}_3, oraz amperomierz A – w taki sposób, jak pokazano na poniższym schemacie obwodu elektrycznego (zobacz rysunek 1.). Opór każdego opornika jest stały i równy R:

R1=R2=R3=RR_1 = R_2 = R_3 = R

Rysunek 1.

schemat obwodu – między węzłami X i Y gałąź górna z opornikami R1 i R2 połączonymi szeregowo oraz gałąź dolna z opornikiem R3; węzły X i Y połączone ze źródłem napięcia U przez amperomierz A wskazujący natężenie I_A1Powiększ
schemat obwodu – między węzłami X i Y gałąź górna z opornikami R1 i R2 połączonymi szeregowo oraz gałąź dolna z opornikiem R3; węzły X i Y połączone ze źródłem napięcia U przez amperomierz A wskazujący natężenie I_A1

W pewnym momencie opornik R1\mathcal{R}_1 uległ uszkodzeniu, a obwód w tym miejscu został przerwany (zobacz rysunek 2.).

Rysunek 2.

ten sam obwód z uszkodzonym opornikiem R1 (podpis: uszkodzenie R1, przerwa w obwodzie); amperomierz A wskazuje natężenie I_A2Powiększ
ten sam obwód z uszkodzonym opornikiem R1 (podpis: uszkodzenie R1, przerwa w obwodzie); amperomierz A wskazuje natężenie I_A2

Napięcie U zasilające obwód jest takie samo w obu opisanych powyżej sytuacjach.

Opór wewnętrzny amperomierza A i źródła napięcia oraz opór przewodów pomijamy.

Polecenie

3 punkty

Natężenie prądu, jakie wskazuje amperomierz A przed przerwaniem obwodu (rysunek 1.), oznaczymy jako IA1. Natężenie prądu, jakie wskazuje amperomierz A po przerwaniu obwodu (rysunek 2.), oznaczymy jako IA2.

Oblicz iloraz IA2IA1\frac{I_{A2}}{I_{A1}}. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

IA2IA1=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{2}{3}

Sposób 1.

Natężenia prądów w górnej i dolnej gałęzi w sytuacji 1.: Igorny=U2RI_{gorny} = \frac{U}{2R} oraz Idolny=URI_{dolny} = \frac{U}{R}

Z pierwszego prawa Kirchhoffa: IA1=Igorny+Idolny=3U2RI_{A1} = I_{gorny} + I_{dolny} = \frac{3U}{2R}

Po przerwaniu: IA2=URI_{A2} = \frac{U}{R}

IA2IA1=UR3U2R=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{\frac{U}{R}}{\frac{3U}{2R}} = \frac{2}{3}

Sposób 2.

U = IA1 ⋅ RZ1, gdzie 1RZ1=1R1+R2+1R3=12R+1R=32R\frac{1}{R_{Z1}} = \frac{1}{R_1 + R_2} + \frac{1}{R_3} = \frac{1}{2R} + \frac{1}{R} = \frac{3}{2R}, więc RZ1=23RR_{Z1} = \frac{2}{3}R i IA1=3U2RI_{A1} = \frac{3U}{2R}

Górna gałąź jest przerwana, więc prąd płynie tylko przez opornik R3\mathcal{R}_3: U = IA2 ⋅ R3 = IA2R → IA2=URI_{A2} = \frac{U}{R}

IA2IA1=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{2}{3}

Sposób 3.

Natężenie prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3 w obu sytuacjach jest takie samo, bo napięcie między zaciskami X i Y się nie zmienia: IA2 = Idolny

W sytuacji 1. z drugiego prawa Kirchhoffa: Igorny ⋅ 2R = IdolnyR = U → Igorny=12IdolnyI_{gorny} = \frac{1}{2}I_{dolny}

Z pierwszego prawa Kirchhoffa: IA1=Idolny+12Idolny=32IdolnyI_{A1} = I_{dolny} + \frac{1}{2}I_{dolny} = \frac{3}{2}I_{dolny}

IA2IA1=IdolnyIA1=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{I_{dolny}}{I_{A1}} = \frac{2}{3}

Akceptuje się równoważne zapisy: IA1IA2=32\frac{I_{A1}}{I_{A2}} = \frac{3}{2} albo IA1=32IA2I_{A1} = \frac{3}{2}I_{A2} albo IA2=23IA1I_{A2} = \frac{2}{3}I_{A1}

Schemat punktowania

Sposób 1. i sposób 2.

3 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu IA2IA1\frac{I_{A2}}{I_{A1}} natężeń prądów oraz podanie prawidłowego wyniku: IA2IA1=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{2}{3}

Uwaga! Akceptuje się równoważne przedstawienie zależności między natężeniami prądów: IA1IA2=32\frac{I_{A1}}{I_{A2}} = \frac{3}{2} albo IA1=32IA2I_{A1} = \frac{3}{2}I_{A2} albo IA2=23IA1I_{A2} = \frac{2}{3}I_{A1}

2 pkt

poprawna metoda wyznaczenia wskazania amperomierza w sytuacji początkowej oraz prawidłowe wyznaczenie IA1 w funkcji U i R, np. (Igorny=U2RI_{gorny} = \frac{U}{2R} oraz Idolny=URI_{dolny} = \frac{U}{R}) oraz IA1=Igorny+Idolny=3U2RI_{A1} = I_{gorny} + I_{dolny} = \frac{3U}{2R}, albo (U = IA1 ⋅ RZ1 oraz 1RZ1=12R+1R\frac{1}{R_{Z1}} = \frac{1}{2R} + \frac{1}{R}) oraz IA1=3U2RI_{A1} = \frac{3U}{2R}

LUB

– skorzystanie ze związku między oporem, natężeniem prądu i napięciem oraz zastosowanie poprawnej metody wyznaczenia oporu zastępczego obwodu w obu przypadkach, np. U = IA1 ⋅ RZ1 oraz 1RZ1=1R1+R2+1R3\frac{1}{R_{Z1}} = \frac{1}{R_1 + R_2} + \frac{1}{R_3} oraz U = IA2 ⋅ R3

1 pkt

poprawna metoda wyznaczenia natężeń prądów płynących w gałęzi górnej i dolnej (w sytuacji pierwszej), np. Igorny=U2RI_{gorny} = \frac{U}{2R} oraz Idolny=URI_{dolny} = \frac{U}{R}

LUB

– skorzystanie ze związku między oporem, natężeniem prądu i napięciem oraz zastosowanie poprawnej metody wyznaczenia oporu zastępczego obwodu w jednym przypadku (przed albo po uszkodzeniu opornika R1\mathcal{R}_1), np. U = IA1 ⋅ RZ1 oraz 1RZ1=1R1+R2+1R3\frac{1}{R_{Z1}} = \frac{1}{R_1 + R_2} + \frac{1}{R_3}, albo (dla sytuacji z uszkodzonym opornikiem) U = IA2 ⋅ R3

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 3.

3 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu IA2IA1\frac{I_{A2}}{I_{A1}} natężeń prądów oraz podanie prawidłowego wyniku: IA2IA1=23\frac{I_{A2}}{I_{A1}} = \frac{2}{3}

Uwaga! Akceptuje się równoważne przedstawienie zależności między natężeniami prądów: IA1IA2=32\frac{I_{A1}}{I_{A2}} = \frac{3}{2} albo IA1=32IA2I_{A1} = \frac{3}{2}I_{A2} albo IA2=23IA1I_{A2} = \frac{2}{3}I_{A1}

2 pkt

stwierdzenie (słowne lub zapisem symbolicznym), że natężenie prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3 w sytuacji 2. jest takie samo jak natężenie prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3 w sytuacji 1. oraz wyprowadzenie lub zapisanie (od razu) zależności, że w sytuacji 1. natężenie prądu płynącego przez oporniki R1\mathcal{R}_1 i R2\mathcal{R}_2 jest dwa razy mniejsze od natężenia prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3, np. Igorny=12IdolnyI_{gorny} = \frac{1}{2}I_{dolny}

1 pkt

stwierdzenie (słowne lub zapisem symbolicznym), że natężenie prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3 w sytuacji 2. jest takie samo jak natężenie prądu płynącego przez opornik R3\mathcal{R}_3 w sytuacji 1., np. IA2 = Idolny

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.