Zadanie 2.2, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Do końca linki o długości l doczepiono kulkę K o masie m.

Maksymalna wartość siły napięcia linki, po której przekroczeniu linka ulega zerwaniu, jest równa wartości dwukrotnego ciężaru kulki: Fn max = 2mg.

Przyjmij, że:

• linka jest nierozciągliwa, masę linki pomijamy

• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,8 m/s2

• pomijamy siły oporów działające na kulkę

• kulkę traktujemy jako punkt materialny

• ruch kulki opisujemy w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym.

Polecenie

4 punkty

W doświadczeniu 2. kulkę K zawieszoną na lince wprawiono w ruch jednostajny po okręgu o środku O w płaszczyźnie poziomej. Górny koniec linki jest unieruchomiony w punkcie P.

Częstotliwość graniczną (maksymalną) ruchu kulki K po okręgu, powyżej której nić ulegnie zerwaniu, oznaczymy jako fmax.

Sytuację ilustruje rysunek poniżej, na którym oznaczono przyśpieszenie ziemskie g⃗\vec{g}.

Wyznacz fmax w doświadczeniu 2. w zależności tylko od wartości przyśpieszenia ziemskiego g oraz od długości linki l.

Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na fmax.

kulka K na lince o długości l zaczepionej w punkcie P krąży po poziomym okręgu (linia przerywana) o środku O leżącym pionowo pod punktem P; odcinek KO prostopadły do PO, strzałka kierunku ruchu kulki, z prawej wektor gPowiększ
kulka K na lince o długości l zaczepionej w punkcie P krąży po poziomym okręgu (linia przerywana) o środku O leżącym pionowo pod punktem P; odcinek KO prostopadły do PO, strzałka kierunku ruchu kulki, z prawej wektor g

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

fmax=12π2glf_{max} = \frac{1}{2\pi}\sqrt{\frac{2g}{l}}

Przykładowe pełne rozwiązanie (r – promień okręgu, α – kąt odchylenia linki od pionu):

Siła dośrodkowa jest wypadkową siły napięcia linki oraz siły grawitacji. Z dynamiki układu wynika geometria – trójkąt sił (tzn. połowa równoległoboku sił) jest podobny do trójkąta KOP, a zatem:

FdoFn=rl\frac{F_{do}}{F_n} = \frac{r}{l} (lub analogicznie: Fdo=sin⁡α⋅FnF_{do} = \sin\alpha \cdot F_n)

Z drugiej strony kulka K porusza się po okręgu z częstotliwością graniczną (maksymalną), przy której wartość siły napięcia linki jest maksymalna. Wykorzystamy dodatkowo warunek zadania oraz wzór na siłę dośrodkową:

FdoFn max=rl\frac{F_{do}}{F_{n\,max}} = \frac{r}{l} oraz Fn max = 2mg oraz Fdo = mωmax2r

Zatem:

Fdo=rl⋅Fn max→mωmax2r=rl⋅2mgF_{do} = \frac{r}{l} \cdot F_{n\,max} \rightarrow m\omega_{max}^2 r = \frac{r}{l} \cdot 2mg

ωmax2=2gl→(2πfmax)2=2gl→fmax=12π2gl\omega_{max}^2 = \frac{2g}{l} \rightarrow (2\pi f_{max})^2 = \frac{2g}{l} \rightarrow f_{max} = \frac{1}{2\pi}\sqrt{\frac{2g}{l}}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda wyznaczenia częstotliwości fmax w ruchu kulki K po okręgu oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru na fmax: fmax=12π2glf_{max} = \frac{1}{2\pi}\sqrt{\frac{2g}{l}}.

3 pkt

zapisanie/wyprowadzenie związku między wartościami siły dośrodkowej i siły napięcia linki a promieniem okręgu i długością linki oraz poprawne zapisanie/wykorzystanie wzoru na siłę dośrodkową z częstością/częstotliwością oraz zapisanie/wykorzystanie warunku zadania na maksymalną wartość siły napięcia linki, np. FdoFn=rl\frac{F_{do}}{F_n} = \frac{r}{l} oraz Fdo = mω2r oraz Fn max = 2mg, albo w jednym równaniu mωmax2r=rl⋅2mgm\omega_{max}^2 r = \frac{r}{l} \cdot 2mg.

2 pkt

poprawne powiązanie wartości siły dośrodkowej z wartością siły napięcia linki i sinusem kąta odchylenia linki od pionu oraz poprawne zapisanie wzoru na sinus tego kąta, np. FdoFn=sin⁡α\frac{F_{do}}{F_n} = \sin\alpha oraz sin⁡α=rl\sin\alpha = \frac{r}{l}

LUB – zapisanie proporcji wynikającej z podobieństwa trójkąta sił i trójkąta KOP, np. FdoFn=rl\frac{F_{do}}{F_n} = \frac{r}{l}

LUB – poprawne narysowanie na rysunku (albo zapisanie) siły dośrodkowej F⃗do\vec{F}_{do} jako wektorowej sumy siły grawitacji F⃗g\vec{F}_g i siły napięcia linki F⃗n\vec{F}_n oraz poprawne zapisanie wzoru na siłę dośrodkową z częstością/częstotliwością, np. rysunek równoległoboku sił albo F⃗do=F⃗n+F⃗g\vec{F}_{do} = \vec{F}_n + \vec{F}_g, oraz (Fdo = mω2r lub Fdo = m(2πf)2r).

1 pkt

poprawne powiązanie wartości siły dośrodkowej z wartością siły napięcia linki i sinusem kąta odchylenia linki od pionu, np. FdoFn=sin⁡α\frac{F_{do}}{F_n} = \sin\alpha

LUB – poprawne narysowanie na rysunku siły dośrodkowej F⃗do\vec{F}_{do} jako wektorowej sumy siły grawitacji F⃗g\vec{F}_g i siły napięcia linki F⃗n\vec{F}_n (albo zapisanie wektorowo: F⃗do=F⃗n+F⃗g\vec{F}_{do} = \vec{F}_n + \vec{F}_g)

LUB – poprawne zapisanie wzoru na siłę dośrodkową z częstością lub częstotliwością, np. Fdo = mω2r lub Fdo = m(2πf)2r lub (Fdo=mv2rF_{do} = \frac{mv^2}{r} oraz v = 2πfr).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.