Zadanie 4.5, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Bryła sztywna składa się z cienkiej obręczy o masie M i o promieniu R oraz z dwóch jednakowych, cienkich prętów: każdy o długości lpręt = 2R i o masie (zobacz rysunek poniżej).
Początkowo bryła toczy się po poziomym odcinku XY drogi tak, że prędkość środka masy O bryły jest stała, a jej wartość jest równa .
Od punktu Y bryła zaczyna wtaczać się na odcinek drogi nachylony do poziomu, a wartość prędkości środka masy O bryły zaczyna maleć.
Przyjmij, że:
• bryła toczy się cały czas bez poślizgu
• obręcz i pręty są jednorodne
• punkty P1 i P2 na rysunku to punkty bryły, które w danej chwili stykają się z podłożem
• poziomy odcinek drogi XY łączy się łukiem z odcinkiem równi pochyłej (zobacz rysunek)
• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,8 m/s2
• opory powietrza nie występują.
Na poniższym rysunku przedstawiono położenia bryły w dwóch wybranych chwilach ruchu.
PowiększW tabeli poniżej podano wzory na momenty bezwładności niektórych brył względem opisanych osi obrotu.
| Bryła | Oś | Moment bezwładności |
|---|---|---|
| Pręt o długości lpręt i o masie mpręt | Oś prostopadła do pręta, przechodząca przez jego środek | |
| Obręcz o promieniu R i o masie M | Oś prostopadła do płaszczyzny obręczy, przechodząca przez jej środek | I0 obręcz = MR2 |
| Bryła (złożona z obręczy i prętów) | Oś prostopadła do bryły (czyli do płaszczyzny obręczy), przechodząca przez jej środek masy O (oś O) |
Polecenie
3 punktyOblicz Δhmax – maksymalną wysokość, na jaką wzniósł się środek masy bryły względem swojego początkowego położenia. Zapisz obliczenia.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Δhmax ≈ 0,17 m
Przykładowe pełne rozwiązanie:
Zastosujemy zasadę zachowania energii mechanicznej. Energia mechaniczna (kinetyczna całkowita) bryły toczącej się po poziomym odcinku jest równa energii mechanicznej (potencjalnej) bryły znajdującej się na maksymalnej wysokości:
Uwzględnimy związek między prędkością kątową a prędkością ruchu postępowego i promieniem bryły :
Uwzględnimy masy części, z których składa się bryła:
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia wysokości maksymalnej, na którą wtoczy się bryła, oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: Δhmax ≈ 0,17 m.
poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej, w którym wykorzystano wzory na energię kinetyczną ruchu postępowego bryły , energię kinetyczną ruchu obrotowego bryły i wzór na energię potencjalną bryły oraz poprawne uwzględnienie związku między prędkością kątową a prędkością ruchu postępowego i promieniem, np. oraz .
poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii, w którym uwzględniono (wystarczy poprzez oznaczenia) energię kinetyczną ruchu postępowego bryły , energię kinetyczną ruchu obrotowego bryły i energię potencjalną bryły , np. .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.