Zadanie 4.4, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona

2 pktotwarteśrednie (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Bryła sztywna B\mathcal{B} składa się z cienkiej obręczy o masie M i o promieniu R oraz z dwóch jednakowych, cienkich prętów: każdy o długości lpręt = 2R i o masie mpręt=M2m_{\text{pręt}} = \frac{M}{2} (zobacz rysunek poniżej).

Początkowo bryła B\mathcal{B} toczy się po poziomym odcinku XY drogi tak, że prędkość środka masy O bryły jest stała, a jej wartość jest równa vB=1,4 m/sv_{\mathcal{B}} = 1{,}4\ \mathrm{m/s}.

Od punktu Y bryła B\mathcal{B} zaczyna wtaczać się na odcinek drogi nachylony do poziomu, a wartość prędkości środka masy O bryły zaczyna maleć.

Przyjmij, że:

• bryła toczy się cały czas bez poślizgu

• obręcz i pręty są jednorodne

• punkty P1 i P2 na rysunku to punkty bryły, które w danej chwili stykają się z podłożem

• poziomy odcinek drogi XY łączy się łukiem z odcinkiem równi pochyłej (zobacz rysunek)

• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,8 m/s2

• opory powietrza nie występują.

Na poniższym rysunku przedstawiono położenia bryły w dwóch wybranych chwilach ruchu.

bryła z obręczy i dwóch prętów w dwóch położeniach: na poziomym odcinku XY (punkt styku P1, w środku masy O wektor prędkości vB) oraz na równi pochyłej połączonej łukiem z odcinkiem XY (punkt styku P2, środek masy O, wektor prędkości wzdłuż równi); z lewej wektor gPowiększ
bryła z obręczy i dwóch prętów w dwóch położeniach: na poziomym odcinku XY (punkt styku P1, w środku masy O wektor prędkości vB) oraz na równi pochyłej połączonej łukiem z odcinkiem XY (punkt styku P2, środek masy O, wektor prędkości wzdłuż równi); z lewej wektor g

W tabeli poniżej podano wzory na momenty bezwładności niektórych brył względem opisanych osi obrotu.

BryłaOśMoment bezwładności
Pręt o długości lpręt i o masie mprętOś prostopadła do pręta, przechodząca przez jego środekI0 pręt=112 mpręt lpręt2I_{0\,\text{pręt}} = \frac{1}{12}\, m_{\text{pręt}}\, l_{\text{pręt}}^2
Obręcz o promieniu R i o masie MOś prostopadła do płaszczyzny obręczy, przechodząca przez jej środekI0 obręcz = MR2
Bryła B\mathcal{B} (złożona z obręczy i prętów)Oś prostopadła do bryły (czyli do płaszczyzny obręczy), przechodząca przez jej środek masy O (oś O)I0 B=43MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{4}{3}MR^2

Polecenie

2 punkty

Wyprowadź wzór na moment bezwładności bryły B\mathcal{B} względem osi O – wzór, który jest podany w tabeli (strona 10).

Zapisz odpowiednie zależności i przekształcenia, które prowadzą do uzyskania wzoru na moment bezwładności bryły B\mathcal{B} względem osi O.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowe pełne rozwiązanie:

Moment bezwładności bryły B\mathcal{B} jest sumą momentów bezwładności jej części, zatem:

I0 B=I0 pręt1+I0 pręt2+IobręczI_{0\,\mathcal{B}} = I_{0\,\text{pręt}1} + I_{0\,\text{pręt}2} + I_{\text{obręcz}}

Wykorzystamy wzory na momenty bezwładności prętów i obręczy:

I0 B=112mprętlpręt2+112mprętlpręt2+MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{1}{12}m_{\text{pręt}}l_{\text{pręt}}^2 + \frac{1}{12}m_{\text{pręt}}l_{\text{pręt}}^2 + MR^2

Podstawimy dane:

I0 B=112(M2)(2R)2+112(M2)(2R)2+MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{1}{12}\left(\frac{M}{2}\right)(2R)^2 + \frac{1}{12}\left(\frac{M}{2}\right)(2R)^2 + MR^2

I0 B=212(M2)(2R)2+MR2=16(M2)4R2+MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{2}{12}\left(\frac{M}{2}\right)(2R)^2 + MR^2 = \frac{1}{6}\left(\frac{M}{2}\right)4R^2 + MR^2

I0 B=13MR2+MR2=43MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{1}{3}MR^2 + MR^2 = \frac{4}{3}MR^2

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia wzoru na moment bezwładności bryły B\mathcal{B} oraz doprowadzenie do zadanej postaci wzoru.

1 pkt

zapisanie momentu bezwładności bryły B\mathcal{B} jako sumy momentów bezwładności jej części oraz wykorzystanie wzorów na momenty bezwładności prętów i obręczy, np. I0 B=112mprętlpręt2+112mprętlpręt2+MR2I_{0\,\mathcal{B}} = \frac{1}{12}m_{\text{pręt}}l_{\text{pręt}}^2 + \frac{1}{12}m_{\text{pręt}}l_{\text{pręt}}^2 + MR^2.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.