Zadanie 11.3, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona

2 pktobliczeniowełatwe (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Spoczywające jądro żelaza 59Fe ulega rozpadowi promieniotwórczemu β−, w wyniku którego powstają: cząstka β− (elektron), jądro kobaltu 59Co, a także antyneutrino elektronowe ν~\tilde{\nu}. Antyneutrino ma zerowy ładunek elektryczny, a jego masę możemy pominąć.

W tym procesie jądro 59Fe w stanie podstawowym może rozpadać się do niektórych stanów wzbudzonych jądra kobaltu. Rozważmy takie procesy, że jądro 59Fe rozpadło się do jednego z pewnych dwóch stanów wzbudzonych jądra kobaltu: 59Co(X) albo 59Co(Y). Wartości energii spoczynkowej jąder kobaltu w tych stanach wzbudzonych X, Y wynoszą odpowiednio:

• EX Co = E0 Co + 1,10 MeV

• EY Co = E0 Co + 1,29 MeV

gdzie E0 Co oznacza energię spoczynkową jądra 59Co w stanie podstawowym.

Następnie wzbudzone jądro kobaltu 59Co przechodzi do stanu podstawowego i emituje przy tym foton γ. Możliwe schematy całego procesu przedstawiono na diagramach 1.–2. poniżej.

Energia Er wydzielana w całym tym procesie, czyli suma energii kinetycznej cząstki β− oraz energii kinetycznej antyneutrina ν~\tilde{\nu}, oraz energii fotonu γ – w obu przypadkach – wynosi:

• Er = 1,57 MeV

Pomijamy bardzo małą energię kinetyczną jądra kobaltu.

diagramy 1. i 2. – poziomy energii spoczynkowej jąder jako kreski poziome; diagram 1.: kreski E0 Fe, EX Co i E0 Co, strzałka rozpadu beta (β−X, ν̃X) od E0 Fe do EX Co i strzałka γX od EX Co do E0 Co; diagram 2.: kreski E0 Fe, EY Co i E0 Co, strzałka rozpadu beta (β−Y, ν̃Y) od E0 Fe do EY Co i strzałka γY od EY Co do E0 CoPowiększ
diagramy 1. i 2. – poziomy energii spoczynkowej jąder jako kreski poziome; diagram 1.: kreski E0 Fe, EX Co i E0 Co, strzałka rozpadu beta (β−X, ν̃X) od E0 Fe do EX Co i strzałka γX od EX Co do E0 Co; diagram 2.: kreski E0 Fe, EY Co i E0 Co, strzałka rozpadu beta (β−Y, ν̃Y) od E0 Fe do EY Co i strzałka γY od EY Co do E0 Co

Uwaga! Kreski poziome na diagramach odpowiadają poszczególnym wartościom energii spoczynkowej jąder uczestniczących w całym procesie. Zachowano skalę – tzn. różnice między wartościami energii spoczynkowej jąder odpowiadają odległościom między kreskami. E0 Fe oznacza energię spoczynkową jądra żelaza 59Fe w stanie podstawowym.

Polecenie

2 punkty

Jądro kobaltu 59Co może przechodzić – w wyniku przemiany γ – ze stanu wzbudzonego Y (jądra wzbudzonego 59Co(Y)) do stanu wzbudzonego X (jądra wzbudzonego 59Co(X)). Energię fotonu emitowanego w wyniku takiego przejścia oznaczymy jako EγYX.

Oblicz EγYX. Zapisz obliczenia.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

EγYX = 0,19 MeV

Przykładowe pełne rozwiązanie:

Różnice energii spoczynkowych jąder kobaltu w stanach wzbudzonych n i k są równe energii fotonu emitowanego podczas przejścia jądra kobaltu między tymi stanami. Zatem energia EγYX fotonu emitowanego podczas przejścia między stanami wzbudzonymi 59Co(Y) oraz 59Co(X) jądra kobaltu dana jest wzorem:

EγYX = EY Co − EX Co

Do powyższego wzoru podstawimy dane z treści zadania i wykonamy rachunek:

EγYX = (E0 Co + 1,29 MeV) − (E0 Co + 1,10 MeV) = 0,19 MeV

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia energii emitowanego fotonu oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: EγYX = 0,19 MeV.

1 pkt

zapisanie, że energia fotonu emitowanego w wyniku przejścia między stanami wzbudzonymi 59Co(Y) oraz 59Co(X) jądra kobaltu jest równa różnicy energii spoczynkowych jąder w tych stanach wzbudzonych, np. EγYX = EY Co − EX Co.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Przejście między dwoma stanami wzbudzonymi jądra. Energia fotonu jest różnicą energii spoczynkowych w obu stanach wzbudzonych.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.