Zadanie 11.3, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Spoczywające jądro żelaza 59Fe ulega rozpadowi promieniotwórczemu β−, w wyniku którego powstają: cząstka β− (elektron), jądro kobaltu 59Co, a także antyneutrino elektronowe . Antyneutrino ma zerowy ładunek elektryczny, a jego masę możemy pominąć.
W tym procesie jądro 59Fe w stanie podstawowym może rozpadać się do niektórych stanów wzbudzonych jądra kobaltu. Rozważmy takie procesy, że jądro 59Fe rozpadło się do jednego z pewnych dwóch stanów wzbudzonych jądra kobaltu: 59Co(X) albo 59Co(Y). Wartości energii spoczynkowej jąder kobaltu w tych stanach wzbudzonych X, Y wynoszą odpowiednio:
• EX Co = E0 Co + 1,10 MeV
• EY Co = E0 Co + 1,29 MeV
gdzie E0 Co oznacza energię spoczynkową jądra 59Co w stanie podstawowym.
Następnie wzbudzone jądro kobaltu 59Co przechodzi do stanu podstawowego i emituje przy tym foton γ. Możliwe schematy całego procesu przedstawiono na diagramach 1.–2. poniżej.
Energia Er wydzielana w całym tym procesie, czyli suma energii kinetycznej cząstki β− oraz energii kinetycznej antyneutrina , oraz energii fotonu γ – w obu przypadkach – wynosi:
• Er = 1,57 MeV
Pomijamy bardzo małą energię kinetyczną jądra kobaltu.
PowiększUwaga! Kreski poziome na diagramach odpowiadają poszczególnym wartościom energii spoczynkowej jąder uczestniczących w całym procesie. Zachowano skalę – tzn. różnice między wartościami energii spoczynkowej jąder odpowiadają odległościom między kreskami. E0 Fe oznacza energię spoczynkową jądra żelaza 59Fe w stanie podstawowym.
Polecenie
2 punktyJądro kobaltu 59Co może przechodzić – w wyniku przemiany γ – ze stanu wzbudzonego Y (jądra wzbudzonego 59Co(Y)) do stanu wzbudzonego X (jądra wzbudzonego 59Co(X)). Energię fotonu emitowanego w wyniku takiego przejścia oznaczymy jako EγYX.
Oblicz EγYX. Zapisz obliczenia.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
EγYX = 0,19 MeV
Przykładowe pełne rozwiązanie:
Różnice energii spoczynkowych jąder kobaltu w stanach wzbudzonych n i k są równe energii fotonu emitowanego podczas przejścia jądra kobaltu między tymi stanami. Zatem energia EγYX fotonu emitowanego podczas przejścia między stanami wzbudzonymi 59Co(Y) oraz 59Co(X) jądra kobaltu dana jest wzorem:
EγYX = EY Co − EX Co
Do powyższego wzoru podstawimy dane z treści zadania i wykonamy rachunek:
EγYX = (E0 Co + 1,29 MeV) − (E0 Co + 1,10 MeV) = 0,19 MeV
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia energii emitowanego fotonu oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: EγYX = 0,19 MeV.
zapisanie, że energia fotonu emitowanego w wyniku przejścia między stanami wzbudzonymi 59Co(Y) oraz 59Co(X) jądra kobaltu jest równa różnicy energii spoczynkowych jąder w tych stanach wzbudzonych, np. EγYX = EY Co − EX Co.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Przejście między dwoma stanami wzbudzonymi jądra. Energia fotonu jest różnicą energii spoczynkowych w obu stanach wzbudzonych.