Zadanie 10.2, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Podczas przejścia elektronu w atomie wodoru ze stanu (poziomu) energetycznego o numerze do stanu energetycznego o numerze k = 2 jest emitowany foton z zakresu światła widzialnego. Takie przejście oznaczymy jako n → 2.
Długość fali, częstotliwość oraz energię fotonu emitowanego przez atom wodoru podczas przejścia n → 2 oznaczymy – odpowiednio – jako λn2, fn2 oraz En2.
Polecenie
4 punktyNa skutek emisji fotonu podczas przejścia 5 → 2 atom wodoru doznaje odrzutu. W wyniku tego atom wodoru uzyskuje prędkość, której wartość oznaczymy jako vat.
Przyjmij model zjawiska, w którym:
• przed emisją fotonu atom wodoru spoczywał
• vat jest dużo mniejsza od c (wartości prędkości światła w próżni)
• pomijamy energię kinetyczną atomu wodoru uzyskaną podczas odrzutu przy emisji fotonu (ta energia jest o kilka rzędów wielkości mniejsza od energii emitowanego fotonu)
• masa atomu wodoru wynosi mat = 1,6735 ⋅ 10−27 kg.
Oblicz vat. Zapisz obliczenia.
Wskazówka: Związek między energią a pędem fotonu jest następujący: Efot = cpfot.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
vat ≈ 0,912 m/s
Przykładowe pełne rozwiązanie:
Zastosujemy zasadę zachowania pędu: pęd układu atom – foton jest taki sam przed emisją i po emisji fotonu i ponadto wynosi zero. To oznacza, że po emisji atom i foton poruszają się w przeciwne strony i mają te same wartości pędu:
1a) pat − pf 52 = 0 → 1b) pat = pf 52
Zapiszemy wzory na pęd atomu oraz pęd fotonu:
2) pat = matvat oraz 3)
gdzie Ef 52 oznacza energię emitowanego fotonu. Z równań 1b), 2) i 3) otrzymujemy:
4a) 4b)
Obliczymy energię emitowanego fotonu. Zastosujemy zasadę zachowania energii: energia całkowita układu atom – foton jest taka sama przed emisją i po emisji fotonu:
5a) E5 = E2 + Ekin at + Ef 52
Pominiemy energię kinetyczną atomu (zgodnie z treścią zadania), zatem:
5b) Ef 52 = E5 − E2
Wykorzystamy wzory na energie n-tego stanu atomu wodoru:
6)
Do wzoru 4b) podstawimy energię fotonu oraz wartości masy atomu wodoru i prędkości światła:
7)
Schemat punktowania
Rozwiązanie podlega ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych warunków lub ich kombinację, określoną w schemacie punktowania.
Warunek ZZP – zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania pędu układu atom – foton, np. pat − pf 52 = 0.
Warunek PĘD_ATOM – zapisanie/wykorzystanie wzoru na pęd atomu z uwzględnieniem jego masy i prędkości odrzutu, np. pat = matvat.
Warunek PĘD_FOTON – zapisanie/wykorzystanie wzoru na pęd fotonu z uwzględnieniem jego energii albo z uwzględnieniem długości fali, np. albo .
Warunek PREDKOSC_WZÓR – spełnienie warunków ZZP oraz PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON oraz wyprowadzenie wzoru na prędkość odrzutu atomu, np. .
Warunek E52 – zapisanie/wykorzystanie zasady zachowania energii układu atom – foton podczas emisji fotonu, np. Ef 52 = E5 − E2.
Warunek E52_WZORY – spełnienie warunku E52 oraz wykorzystanie wzorów na energie atomu wodoru w n-tym stanie energetycznym i podstawienie wartości liczbowych do wzoru na energię fotonu, np. albo .
poprawna metoda obliczenia wartości prędkości odrzutu atomu wodoru oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: vat ≈ 0,912 m/s.
spełnienie warunków: PREDKOSC_WZÓR oraz E52_WZORY.
spełnienie warunków: ZZP oraz PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON
LUB – spełnienie warunków: ZZP oraz E52
LUB – spełnienie warunków: PĘD_FOTON oraz E52
LUB – spełnienie warunku E52_WZORY.
spełnienie warunku ZZP
LUB – spełnienie warunków PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON
LUB – spełnienie warunku E52.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Zadanie wymaga zastosowania zasady zachowania pędu oraz energii. Kluczowe jest rozpoznanie, że energię fotonu można obliczyć ze wzoru Bohra dla przejść w atomie wodoru. Antyneutrino i energia kinetyczna jądra są zaniedbane.