Zadanie 10.2, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Podczas przejścia elektronu w atomie wodoru ze stanu (poziomu) energetycznego o numerze n∈{3,4,5,6}n \in \{3,4,5,6\} do stanu energetycznego o numerze k = 2 jest emitowany foton z zakresu światła widzialnego. Takie przejście oznaczymy jako n → 2.

Długość fali, częstotliwość oraz energię fotonu emitowanego przez atom wodoru podczas przejścia n → 2 oznaczymy – odpowiednio – jako λn2, fn2 oraz En2.

Polecenie

4 punkty

Na skutek emisji fotonu podczas przejścia 5 → 2 atom wodoru doznaje odrzutu. W wyniku tego atom wodoru uzyskuje prędkość, której wartość oznaczymy jako vat.

Przyjmij model zjawiska, w którym:

• przed emisją fotonu atom wodoru spoczywał

• vat jest dużo mniejsza od c (wartości prędkości światła w próżni)

• pomijamy energię kinetyczną atomu wodoru uzyskaną podczas odrzutu przy emisji fotonu (ta energia jest o kilka rzędów wielkości mniejsza od energii emitowanego fotonu)

• masa atomu wodoru wynosi mat = 1,6735 ⋅ 10−27 kg.

Oblicz vat. Zapisz obliczenia.

Wskazówka: Związek między energią a pędem fotonu jest następujący: Efot = cpfot.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

vat ≈ 0,912 m/s

Przykładowe pełne rozwiązanie:

Zastosujemy zasadę zachowania pędu: pęd układu atom – foton jest taki sam przed emisją i po emisji fotonu i ponadto wynosi zero. To oznacza, że po emisji atom i foton poruszają się w przeciwne strony i mają te same wartości pędu:

1a) pat − pf 52 = 0 → 1b) pat = pf 52

Zapiszemy wzory na pęd atomu oraz pęd fotonu:

2) pat = matvat oraz 3) pf 52=Ef 52cp_{f\,52} = \frac{E_{f\,52}}{c}

gdzie Ef 52 oznacza energię emitowanego fotonu. Z równań 1b), 2) i 3) otrzymujemy:

4a) matvat=Ef 52c→m_{at}v_{at} = \frac{E_{f\,52}}{c} \rightarrow 4b) vat=Ef 52cmatv_{at} = \frac{E_{f\,52}}{cm_{at}}

Obliczymy energię emitowanego fotonu. Zastosujemy zasadę zachowania energii: energia całkowita układu atom – foton jest taka sama przed emisją i po emisji fotonu:

5a) E5 = E2 + Ekin at + Ef 52

Pominiemy energię kinetyczną atomu (zgodnie z treścią zadania), zatem:

5b) Ef 52 = E5 − E2

Wykorzystamy wzory na energie n-tego stanu atomu wodoru:

6) Ef 52=(−13,606 eV52−−13,606 eV22)≈2,85726 eV≈4,5778⋅10−19 JE_{f\,52} = \left(\frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{5^2} - \frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{2^2}\right) \approx 2{,}85726\ \mathrm{eV} \approx 4{,}5778 \cdot 10^{-19}\ \mathrm{J}

Do wzoru 4b) podstawimy energię fotonu oraz wartości masy atomu wodoru i prędkości światła:

7) vat≈4,5778⋅10−19 J2,9979⋅108 ms⋅1,6735⋅10−27 kg≈0,912 msv_{at} \approx \frac{4{,}5778 \cdot 10^{-19}\ \mathrm{J}}{2{,}9979 \cdot 10^8\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}} \cdot 1{,}6735 \cdot 10^{-27}\ \mathrm{kg}} \approx 0{,}912\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}

Schemat punktowania

Rozwiązanie podlega ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych warunków lub ich kombinację, określoną w schemacie punktowania.

Warunek ZZP – zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania pędu układu atom – foton, np. pat − pf 52 = 0.

Warunek PĘD_ATOM – zapisanie/wykorzystanie wzoru na pęd atomu z uwzględnieniem jego masy i prędkości odrzutu, np. pat = matvat.

Warunek PĘD_FOTON – zapisanie/wykorzystanie wzoru na pęd fotonu z uwzględnieniem jego energii albo z uwzględnieniem długości fali, np. pf 52=Ef 52cp_{f\,52} = \frac{E_{f\,52}}{c} albo pf 52=hλ52p_{f\,52} = \frac{h}{\lambda_{52}}.

Warunek PREDKOSC_WZÓR – spełnienie warunków ZZP oraz PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON oraz wyprowadzenie wzoru na prędkość odrzutu atomu, np. matvat=Ef 52c→(vat=Ef 52cmat albo vat=hλ52mat)m_{at}v_{at} = \frac{E_{f\,52}}{c} \rightarrow \left(v_{at} = \frac{E_{f\,52}}{cm_{at}}\ \text{albo}\ v_{at} = \frac{h}{\lambda_{52}m_{at}}\right).

Warunek E52 – zapisanie/wykorzystanie zasady zachowania energii układu atom – foton podczas emisji fotonu, np. Ef 52 = E5 − E2.

Warunek E52_WZORY – spełnienie warunku E52 oraz wykorzystanie wzorów na energie atomu wodoru w n-tym stanie energetycznym i podstawienie wartości liczbowych do wzoru na energię fotonu, np. Ef 52=(−13,606 eV52−−13,606 eV22)E_{f\,52} = \left(\frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{5^2} - \frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{2^2}\right) albo hcλ52=(−13,606 eV52−−13,606 eV22)\frac{hc}{\lambda_{52}} = \left(\frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{5^2} - \frac{-13{,}606\ \mathrm{eV}}{2^2}\right).

4 pkt

poprawna metoda obliczenia wartości prędkości odrzutu atomu wodoru oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: vat ≈ 0,912 m/s.

3 pkt

spełnienie warunków: PREDKOSC_WZÓR oraz E52_WZORY.

2 pkt

spełnienie warunków: ZZP oraz PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON

LUB – spełnienie warunków: ZZP oraz E52

LUB – spełnienie warunków: PĘD_FOTON oraz E52

LUB – spełnienie warunku E52_WZORY.

1 pkt

spełnienie warunku ZZP

LUB – spełnienie warunków PĘD_ATOM oraz PĘD_FOTON

LUB – spełnienie warunku E52.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Zadanie wymaga zastosowania zasady zachowania pędu oraz energii. Kluczowe jest rozpoznanie, że energię fotonu można obliczyć ze wzoru Bohra dla przejść w atomie wodoru. Antyneutrino i energia kinetyczna jądra są zaniedbane.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.