Zadanie 9, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyPromień światła jednobarwnego pada z próżni na pryzmat o przekroju w kształcie trójkąta prostokątnego równoramiennego ABC. Przy przejściu przez powierzchnię AC promień światła załamuje się w pryzmacie i dociera do powierzchni BC. Współczynnik załamania światła w szkle, z którego wykonany jest pryzmat, oznaczymy jako nsz.
Sytuację ilustruje rysunek poniżej. Na rysunku zachowano skalę.
Uwaga! Końce odcinków przedstawiających fragment promienia w próżni i promień w pryzmacie znajdują się w punktach kratowych siatki wymiarowej.
PowiększOblicz miarę kąta załamania promienia świetlnego w próżni po wyjściu z pryzmatu (tzn. miarę kąta załamania na ścianie BC). Zapisz obliczenia.
Wskazówka (do jednej z metod rozwiązania): Miara kąta jest równa sumie miar kąta załamania promienia na ścianie AC i kąta padania promienia na ścianę BC.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
δ ≈ 71,6° (uznawane także δ ≈ 71° lub δ ≈ 72°)
Przykładowe pełne rozwiązanie
Oznaczenia: α i β – kąty padania (w próżni) i załamania (w szkle) na ścianie AC; γ i δ – kąty padania (w szkle) i załamania (w próżni) na ścianie BC.
Sposób 1.
Zapiszemy równania wynikające z prawa (Snelliusa) załamania światła na ścianie AC oraz na ścianie BC:
1a) oraz 1b)
Z równań 1a) i 1b) wynika:
2a) 2b)
Sinusy kątów wyznaczymy z geometrii rysunku. Końce odcinków przedstawiających fragment promienia w próżni i promień w pryzmacie znajdują się w punktach kratowych siatki wymiarowej, zatem:
3)
4)
5)
Wartości sinusów z równań 3), 4) i 5) podstawimy do wzoru 2b):
6)
7)
Sposób 2.
Z prawa Snelliusa na ścianie AC i sinusów obliczonych z siatki (, ):
Ze wskazówki pod poleceniem:
Z prawa Snelliusa na ścianie BC:
Schemat punktowania
Rozwiązanie podlega ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych warunków lub ich kombinację, określoną w schemacie punktowania.
Warunek SNELLIUS_AC – zapisanie równania wynikającego z prawa (Snelliusa) załamania światła na ścianie AC, z uwzględnieniem wprowadzonych w rozwiązaniu oznaczeń miar kątów padania, załamania i współczynnika załamania światła w szkle, np. , gdzie α i β to odpowiednio kąty padania (w próżni) i załamania (w szkle) na ścianie AC.
Warunek SNELLIUS_BC – zapisanie równania wynikającego z prawa (Snelliusa) załamania światła na ścianie BC, z uwzględnieniem wprowadzonych w rozwiązaniu oznaczeń miar kątów padania, załamania i współczynnika załamania światła w szkle, np. , gdzie γ i δ to odpowiednio kąty padania (w szkle) i załamania (w próżni) na ścianie BC.
Warunek SINUS_ALFA – poprawna metoda obliczenia (gdzie α to kąt padania na ścianę AC) z wykorzystaniem siatki wymiarowej i punktów kratowych, np. .
Warunek SINUS_BETA – poprawna metoda obliczenia (gdzie β to kąt załamania na ścianie AC) z wykorzystaniem siatki wymiarowej i punktów kratowych, np. .
Warunek SINUS_GAMMA – poprawna metoda obliczenia (gdzie γ to kąt padania na ścianę BC) z wykorzystaniem siatki wymiarowej i punktów kratowych (tutaj odmierzoną jednostką może być także przekątna kratki), np. (gdy jednostką jest długość przekątnej kratki) albo (gdy jednostką jest długość boku kratki).
Warunek SUMA_KĄTÓW – zapisanie/wykorzystanie warunku na kąt łamiący pryzmatu (γ to kąt padania na ścianę BC): 45° = β + γ.
Warunek WSPÓŁCZYNNIK_ZALAMANIA – spełnienie warunków: SNELLIUS_AC oraz SINUS_ALFA oraz SINUS_BETA oraz podanie prawidłowej wartości współczynnika załamania, np. .
Warunek BETA – spełnienie warunku SINUS_BETA oraz wyznaczenie i podanie prawidłowej wartości kąta β: .
Warunek GAMMA – spełnienie warunku BETA oraz SUMA_KĄTÓW oraz wyznaczenie i podanie prawidłowej wartości kąta γ: oraz γ = 45° − 14° = 31°.
Warunek RÓWNANIE – zapisanie równania wynikającego z prawa załamania na ścianach AC i BC: .
poprawna metoda obliczenia kąta załamania promienia świetlnego w próżni po wyjściu z pryzmatu oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego w jednostkach miary kąta: δ ≈ 71,6° lub δ ≈ 71° lub δ ≈ 72°.
spełnienie warunków: (WSPÓŁCZYNNIK_ZALAMANIA oraz SNELLIUS_BC oraz BETA oraz SUMA_KĄTÓW)
LUB – spełnienie warunków: (RÓWNANIE oraz SINUS_ALFA oraz SINUS_BETA oraz SINUS_GAMMA).
spełnienie warunków (SNELLIUS_AC oraz SINUS_ALFA oraz SINUS_BETA)
LUB – spełnienie warunków (SNELLIUS_AC oraz SNELLIUS_BC oraz SUMA_KĄTÓW)
LUB – spełnienie warunku RÓWNANIE
LUB – spełnienie warunków (SNELLIUS_AC oraz BETA)
LUB – spełnienie warunku GAMMA.
spełnienie warunku (SNELLIUS_AC albo SNELLIUS_BC)
LUB – spełnienie warunku (SINUS_ALFA albo SINUS_BETA albo SINUS_GAMMA)
LUB – spełnienie warunku SUMA_KĄTÓW.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.