Zadanie 3.2, matura czerwiec 2026, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Klocek A porusza się ze stałą prędkością v⃗1\vec{v}_1 w stronę nieruchomego klocka B (zobacz rysunek 1.). Do klocka B jest przymocowana sprężyna o współczynniku sprężystości k.

W pewnym momencie dochodzi do zderzenia klocków. Podczas tego zderzenia sprężyna najpierw jest ściskana, a następnie się rozpręża, w wyniku czego klocek A hamuje, a klocek B przyśpiesza (zobacz rysunki 1.–3.).

Przyjmij następujące dane i założenia:

• gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta, to jej odkształcenie względem długości swobodnej oznaczymy jako Δxmax

• gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta, to wartości prędkości obu klocków są sobie równe i wynoszą v2

• masy klocków są sobie równe: mA = mB = m

oraz

• pomijamy tarcie obu klocków o podłoże oraz opory powietrza

• pomijamy masę sprężyny

• wartość siły sprężystości, z jaką sprężyna działa na klocek, jest wprost proporcjonalna do zmiany długości sprężyny względem jej długości swobodnej

• zderzenie klocków jest idealnie sprężyste.

rysunki 1.–3., trzy etapy zderzenia na poziomym podłożu; rysunek 1.: klocek A z wektorem prędkości v1 zbliża się do klocka B ze sprężyną; rysunek 2.: sprężyna ściśnięta między klockami, przy obu klockach wektory prędkości v2; rysunek 3.: klocki rozdzielone, przy klocku B wektor prędkości v3Powiększ
rysunki 1.–3., trzy etapy zderzenia na poziomym podłożu; rysunek 1.: klocek A z wektorem prędkości v1 zbliża się do klocka B ze sprężyną; rysunek 2.: sprężyna ściśnięta między klockami, przy obu klockach wektory prędkości v2; rysunek 3.: klocki rozdzielone, przy klocku B wektor prędkości v3

Polecenie

4 punkty

Wyznacz Δxmax w zależności tylko od: k, m oraz v1.

Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na Δxmax.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Δxmax=v1m2k\Delta x_{max} = v_1\sqrt{\frac{m}{2k}}

Przykładowe pełne rozwiązanie:

Zapiszemy równanie wynikające z zasady zachowania energii mechanicznej. Przyrównamy E1 – energię mechaniczną całego układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do E2 – energii mechanicznej całego układu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.). Uwzględnimy energie kinetyczne oraz energię potencjalną sprężystości. Energia potencjalna grawitacji jest cały czas stała, więc ją pomijamy:

1a) E1 = E2

1b) 12mAv12+12mB⋅02=12mAv22+12mBv22+12kΔxmax2\frac{1}{2}m_A v_1^2 + \frac{1}{2}m_B \cdot 0^2 = \frac{1}{2}m_A v_2^2 + \frac{1}{2}m_B v_2^2 + \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2

1c) 12mv12=mv22+12kΔxmax2\frac{1}{2}mv_1^2 = mv_2^2 + \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2

Niewiadomą v2 wyznaczymy z zasady zachowania pędu. Przyrównamy pęd całkowity układu w sytuacji początkowej (rysunek 1.) do pędu całkowitego układu, gdy sprężyna jest maksymalnie ściśnięta (rysunek 2.):

2a) p1 = p2

2b) mAv1 + mB ⋅ 0 = mAv2 + mBv2

2c) mv1 = 2mv2

3) v2=v12v_2 = \frac{v_1}{2}

Wzór 3) podstawimy do równania 1c):

4a) 12mv12=m(v12)2+12kΔxmax2\frac{1}{2}mv_1^2 = m\left(\frac{v_1}{2}\right)^2 + \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2

4b) 12mv12=14mv12+12kΔxmax2→14mv12=12kΔxmax2\frac{1}{2}mv_1^2 = \frac{1}{4}mv_1^2 + \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2 \rightarrow \frac{1}{4}mv_1^2 = \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2

5) Δxmax=v1m2k\Delta x_{max} = v_1\sqrt{\frac{m}{2k}}

Schemat punktowania

Rozwiązanie podlega ocenie, gdy zdający spełni co najmniej jeden z poniższych warunków lub ich kombinację, określoną w schemacie punktowania.

Warunek ZZE – poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej, w którym uwzględniono (wystarczy poprzez oznaczenia) energie kinetyczne klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i energię potencjalną sprężystości sprężyny w chwili przedstawionej na rysunku 2., np. Ekin1 A = Ekin2 A + Ekin2 B + Epot2 spr.

Warunek ZZP – poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania pędu całkowitego układu, w którym uwzględniono prędkości i masy klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2., np. mAv1 + mB ⋅ 0 = mAv2 + mBv2.

Warunek ZZE_WZORY – poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej, w którym uwzględniono wzory (zgodne z oznaczeniami mas i prędkości podanymi w zadaniu) na energie kinetyczne klocków w chwilach przedstawionych na rysunkach 1. i 2. i wzór na energię potencjalną sprężystości sprężyny w chwili przedstawionej na rysunku 2., np. 12mAv12=12mAv22+12mBv22+12kΔxmax2\frac{1}{2}m_A v_1^2 = \frac{1}{2}m_A v_2^2 + \frac{1}{2}m_B v_2^2 + \frac{1}{2}k\Delta x_{max}^2.

Warunek V1_V2 – wyprowadzenie z zasady zachowania pędu i zapisanie związku pomiędzy wartościami prędkości klocków w sytuacjach przedstawionych na rysunkach 1. i 2., np. mAv1+mB⋅0=mAv2+mBv2→v2=v12m_A v_1 + m_B \cdot 0 = m_A v_2 + m_B v_2 \rightarrow v_2 = \frac{v_1}{2}.

4 pkt

poprawna metoda wyznaczenia maksymalnego odkształcenia sprężyny oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru na Δxmax: Δxmax=v1m2k\Delta x_{max} = v_1\sqrt{\frac{m}{2k}}.

3 pkt

spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz V1_V2.

2 pkt

spełnienie warunków: ZZE_WZORY oraz ZZP

LUB – spełnienie warunku V1_V2.

1 pkt

spełnienie warunku ZZE

LUB – spełnienie warunku ZZP.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.