Zadanie 12, matura maj 2016, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówDany jest trójmian kwadratowy f(x) = x2 + 2(m + 1)x + 6m + 1. Wyznacz wszystkie rzeczywiste wartości parametru m, dla których ten trójmian ma dwa różne pierwiastki x1, x2 tego samego znaku, spełniające warunek ∣x1 − x2∣ < 3.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
Rozwiązanie
Rozwiązanie zadania dzielimy na cztery etapy. W pierwszym etapie wyznaczymy wszystkie wartości parametru m, dla których trójmian f ma dwa różne pierwiastki. W drugim, wyznaczymy te wartości parametru m, dla których pierwiastki trójmianu spełniają warunek ∣x1 − x2∣ < 3. W trzecim wyznaczamy te wartości parametru m, dla których pierwiastki x1, x2 są tego samego znaku. W czwartym – końcowym etapie, wyznaczymy wszystkie szukane wartości parametru m.
I etap
Ponieważ trójmian f ma dwa różne pierwiastki, więc wyróżnik Δ tego trójmianu jest dodatni, zatem
Δ = (2(m + 1))2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (6m + 1) > 0.
Nierówność (2(m + 1))2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (6m + 1) > 0 przekształcamy w sposób równoważny
4(m2 + 2m + 1) − 4 ⋅ (6m + 1) > 0,
m2 + 2m + 1 − 6m − 1 > 0,
m2 − 4m > 0,
m(m − 4) > 0.
Rozwiązaniem tej nierówności jest każda liczba .
II etap
I sposób
Nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 można zapisać, stosując wzory na pierwiastki trójmianu kwadratowego, w postaci
,
,
,
.
Ponieważ Δ > 0, więc . Zatem obie strony nierówności są dodatnie. Stąd 0 < Δ < 9. Zatem
4(m2 + 2m + 1) − 4(6m + 1) − 9 < 0,
4m2 − 16m − 9 < 0,
.
II sposób
Obie strony nierówności ∣x1 − x2∣ < 3 są dodatnie, więc podnosząc je do kwadratu, otrzymujemy nierówność równoważną
(x1 − x2)2 < 9.
Tę nierówność możemy z kolei zapisać w postaci
(x1 + x2)2 − 4x1x2 < 9.
Ze wzorów Viète’a otrzymujemy nierówność z niewiadomą m:
4(m2 + 2m + 1) − 4(6m + 1) − 9 < 0,
.
III etap
Ponieważ pierwiastki x1, x2 są tego samego znaku, więc x1 ⋅ x2 > 0. Ze wzoru Viète’a, otrzymujemy nierówność
, skąd .
IV etap
Wyznaczamy część wspólną zbiorów:
,
,
.
Ostatecznie .
Schemat punktowania
Rozwiązanie zadania składa się z czterech etapów.
• Pierwszy z nich polega na rozwiązaniu nierówności Δ > 0: .
Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.
• Drugi etap polega na rozwiązaniu nierówności ∣x1 − x2∣ < 3. Za tę część rozwiązania zdający otrzymuje 3 punkty.
Podział punktów za drugi etap rozwiązania:
zdający
• zapisze nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 w postaci lub , lub (x1 − x2)2 < 9
• zapisze nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 w postaci: lub Δ < 9, lub (x1 + x2)2 − 4x1x2 < 9.
albo
zdający zapisze nierówność z jedną niewiadomą m, np. .
zdający rozwiąże tę nierówność: .
• Trzeci etap polega na ustaleniu, dla jakich m pierwiastki trójmianu są tego samego znaku.
zdający rozwiąże nierówność : .
• Czwarty etap polega na ustaleniu, dla których wartości parametru m pierwiastki trójmianu spełniają wszystkie warunki zadania. Wyznaczamy część wspólną zbiorów: , i .
Za ten etap zdający może otrzymać 1 punkt, gdy:
• poprawnie wykonał przynajmniej dwa etapy spośród I, II i III, a ponadto w każdym z etapów otrzymał niepusty i różny od zbioru liczb rzeczywistych () zbiór rozwiązań
albo
• poprawnie wykonał etapy I lub III i otrzymał co najmniej 2 punkty za II etap, a ponadto w każdym z etapów otrzymał niepusty i różny od zbioru liczb rzeczywistych () zbiór rozwiązań.
Uwaga:
Jeżeli zdający popełni błąd merytoryczny w trakcie rozwiązywania warunku lub , np. podniesie obie strony nierówności do kwadratu i otrzyma Δ > 9, to za II etap otrzymuje co najwyżej 1 punkt.
Komentarz. Zdający może również podnieść do kwadratu nierówność ∣x1 − x2∣ < 3. Częstym błędem jest niepoprawne podniesienie do kwadratu warunku .