Zadanie 12, matura maj 2016, matematyka rozszerzona

6 pktobliczeniowetrudne 33%Maj 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

Dany jest trójmian kwadratowy f(x) = x2 + 2(m + 1)x + 6m + 1. Wyznacz wszystkie rzeczywiste wartości parametru m, dla których ten trójmian ma dwa różne pierwiastki x1, x2 tego samego znaku, spełniające warunek ∣x1 − x2∣ < 3.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: m∈(−16,0)∪(4,92)m \in \left(-\frac{1}{6}, 0\right) \cup \left(4, \frac{9}{2}\right).

Rozwiązanie

Rozwiązanie zadania dzielimy na cztery etapy. W pierwszym etapie wyznaczymy wszystkie wartości parametru m, dla których trójmian f ma dwa różne pierwiastki. W drugim, wyznaczymy te wartości parametru m, dla których pierwiastki trójmianu spełniają warunek ∣x1 − x2∣ < 3. W trzecim wyznaczamy te wartości parametru m, dla których pierwiastki x1, x2 są tego samego znaku. W czwartym – końcowym etapie, wyznaczymy wszystkie szukane wartości parametru m.

I etap

Ponieważ trójmian f ma dwa różne pierwiastki, więc wyróżnik Δ tego trójmianu jest dodatni, zatem

Δ = (2(m + 1))2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (6m + 1) > 0.

Nierówność (2(m + 1))2 − 4 ⋅ 1 ⋅ (6m + 1) > 0 przekształcamy w sposób równoważny

4(m2 + 2m + 1) − 4 ⋅ (6m + 1) > 0,

m2 + 2m + 1 − 6m − 1 > 0,

m2 − 4m > 0,

m(m − 4) > 0.

Rozwiązaniem tej nierówności jest każda liczba m∈(−∞,0)∪(4,+∞)m \in (-\infty, 0) \cup (4, +\infty).

II etap

I sposób

Nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 można zapisać, stosując wzory na pierwiastki trójmianu kwadratowego, w postaci

∣−b−Δ2a−−b+Δ2a∣<3\left|\frac{-b - \sqrt{\Delta}}{2a} - \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a}\right| < 3,

∣−Δa∣<3\left|\frac{-\sqrt{\Delta}}{a}\right| < 3,

∣−Δ1∣<3\left|\frac{-\sqrt{\Delta}}{1}\right| < 3,

Δ<3\sqrt{\Delta} < 3.

Ponieważ Δ > 0, więc Δ>0\sqrt{\Delta} > 0. Zatem obie strony nierówności są dodatnie. Stąd 0 < Δ < 9. Zatem

4(m2 + 2m + 1) − 4(6m + 1) − 9 < 0,

4m2 − 16m − 9 < 0,

m∈(−12,92)m \in \left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{2}\right).

II sposób

Obie strony nierówności ∣x1 − x2∣ < 3 są dodatnie, więc podnosząc je do kwadratu, otrzymujemy nierówność równoważną

(x1 − x2)2 < 9.

Tę nierówność możemy z kolei zapisać w postaci

(x1 + x2)2 − 4x1x2 < 9.

Ze wzorów Viète’a otrzymujemy nierówność z niewiadomą m:

4(m2 + 2m + 1) − 4(6m + 1) − 9 < 0,

m∈(−12,92)m \in \left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{2}\right).

III etap

Ponieważ pierwiastki x1, x2 są tego samego znaku, więc x1 ⋅ x2 > 0. Ze wzoru Viète’a, otrzymujemy nierówność

6m+11>0\frac{6m + 1}{1} > 0, skąd m>−16m > -\frac{1}{6}.

IV etap

Wyznaczamy część wspólną zbiorów:

(−16,+∞)\left(-\frac{1}{6}, +\infty\right),

(−12,92)\left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{2}\right),

(−∞,0)∪(4,+∞)(-\infty, 0) \cup (4, +\infty).

Ostatecznie m∈(−16,0)∪(4,92)m \in \left(-\frac{1}{6}, 0\right) \cup \left(4, \frac{9}{2}\right).

Schemat punktowania

Rozwiązanie zadania składa się z czterech etapów.

• Pierwszy z nich polega na rozwiązaniu nierówności Δ > 0: m∈(−∞,0)∪(4,+∞)m \in (-\infty, 0) \cup (4, +\infty).

Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

• Drugi etap polega na rozwiązaniu nierówności ∣x1 − x2∣ < 3. Za tę część rozwiązania zdający otrzymuje 3 punkty.

Podział punktów za drugi etap rozwiązania:

1 pkt

zdający

• zapisze nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 w postaci ∣−Δ∣<3\left|-\sqrt{\Delta}\right| < 3 lub ∣Δ∣<3\left|\sqrt{\Delta}\right| < 3, lub (x1 − x2)2 < 9

• zapisze nierówność ∣x1 − x2∣ < 3 w postaci: ∣−b−Δ2a−−b+Δ2a∣<3\left|\frac{-b - \sqrt{\Delta}}{2a} - \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a}\right| < 3 lub Δ < 9, lub (x1 + x2)2 − 4x1x2 < 9.

albo

2 pkt

zdający zapisze nierówność z jedną niewiadomą m, np. (−2(m+1)1)2−4⋅6m+11<9\left(-\frac{2(m + 1)}{1}\right)^2 - 4 \cdot \frac{6m + 1}{1} < 9.

3 pkt

zdający rozwiąże tę nierówność: m∈(−12,92)m \in \left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{2}\right).

• Trzeci etap polega na ustaleniu, dla jakich m pierwiastki trójmianu są tego samego znaku.

1 pkt

zdający rozwiąże nierówność 6m+11>0\frac{6m + 1}{1} > 0: m∈(−16,+∞)m \in \left(-\frac{1}{6}, +\infty\right).

• Czwarty etap polega na ustaleniu, dla których wartości parametru m pierwiastki trójmianu spełniają wszystkie warunki zadania. Wyznaczamy część wspólną zbiorów: (−16,+∞)\left(-\frac{1}{6}, +\infty\right), (−12,92)\left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{2}\right) i (−∞,0)∪(4,+∞)(-\infty, 0) \cup (4, +\infty).

Za ten etap zdający może otrzymać 1 punkt, gdy:

• poprawnie wykonał przynajmniej dwa etapy spośród I, II i III, a ponadto w każdym z etapów otrzymał niepusty i różny od zbioru liczb rzeczywistych (R\mathbb{R}) zbiór rozwiązań

albo

• poprawnie wykonał etapy I lub III i otrzymał co najmniej 2 punkty za II etap, a ponadto w każdym z etapów otrzymał niepusty i różny od zbioru liczb rzeczywistych (R\mathbb{R}) zbiór rozwiązań.

Uwaga:

Jeżeli zdający popełni błąd merytoryczny w trakcie rozwiązywania warunku ∣−Δ∣<3\left|-\sqrt{\Delta}\right| < 3 lub ∣Δ∣<3\left|\sqrt{\Delta}\right| < 3, np. podniesie obie strony nierówności do kwadratu i otrzyma Δ > 9, to za II etap otrzymuje co najwyżej 1 punkt.

Komentarz. Zdający może również podnieść do kwadratu nierówność ∣x1 − x2∣ < 3. Częstym błędem jest niepoprawne podniesienie do kwadratu warunku Δ<3\sqrt{\Delta} < 3.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.