Zadanie 16, matura maj 2016, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
7 punktówParabola o równaniu przecina oś Ox układu współrzędnych w punktach A = (−2, 0) i B = (2, 0). Rozpatrujemy wszystkie trapezy równoramienne ABCD, których dłuższą podstawą jest odcinek AB, a końce C i D krótszej podstawy leżą na paraboli (zobacz rysunek).
PowiększWyznacz pole trapezu ABCD w zależności od pierwszej współrzędnej wierzchołka C. Oblicz współrzędne wierzchołka C tego z rozpatrywanych trapezów, którego pole jest największe.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: dla 0 < x < 2; .
Rozwiązanie
Niech C = (x, y) będzie wierzchołkiem trapezu ABCD. Wówczas , gdzie 0 < x < 2. Ponieważ ∣AB∣ = 4, ∣CD∣ = 2x, a wysokość trapezu jest równa , więc pole P tego trapezu określone jest wzorem
dla każdej liczby rzeczywistej 0 < x < 2.
Pochodna funkcji jest równa dla .
Obliczamy miejsca zerowe pochodnej i badamy jej znak.
Ponieważ oraz dla każdego , więc:
P′(x) = 0 wtedy i tylko wtedy, gdy ,
P′(x) > 0 wtedy i tylko wtedy, gdy i , czyli dla ,
P′(x) < 0 wtedy i tylko wtedy, gdy i , czyli dla .
Zatem w przedziale funkcja P jest rosnąca, w przedziale jest malejąca, a w punkcie osiąga maksimum. Jeżeli , to .
Uwaga:
Zdający może zauważyć, że z nierówności dla średniej arytmetycznej i średniej geometrycznej wynika, że dla iloczyn
przyjmuje największą wartość równą
, gdy , czyli dla .
Takie rozumowanie zastępuje drugi etap rozwiązania.
Schemat punktowania
Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.
• Pierwszy etap składa się z trzech części:
a) zapisanie długości podstawy CD i wysokości trapezu ABCD w zależności od zmiennej x: ∣CD∣ = 2x, ,
b) zapisanie pola trapezu ABCD jako funkcji zmiennej x: lub ,
c) określenie dziedziny funkcji P: (0, 2).
Za każdą część tego etapu zdający otrzymuje po 1 punkcie, przy czym, jeżeli zdający od razu zapisze poprawnie pole trapezu w zależności od jednej zmiennej, to otrzymuje punkt za część a) i punkt za część b).
• Drugi etap składa się z trzech części:
a) wyznaczenie pochodnej funkcji wielomianowej : ,
b) obliczenie miejsc zerowych pochodnej funkcji P: lub pochodnej funkcji f: x = −2, ,
c) zbadanie znaku pochodnej funkcji P i uzasadnienie, że dla funkcja P osiąga wartość największą.
Uwaga:
Znak pochodnej zdający może zaznaczyć w inny sposób, np. na rysunku szkicując krzywą zbliżoną do wykresu pochodnej.
• Trzeci etap.
Obliczenie współrzędnych wierzchołka C tego z rozpatrywanych trapezów, którego pole jest największe: .
Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający zapisze pole trapezu P z pominięciem czynnika , we wzorze na pole trapezu, lub z błędem rachunkowym, to może otrzymać co najwyżej 6 punktów.
2. Jeżeli zdający zapisze pole trapezu P z błędem rzeczowym, innym niż opisany w uwadze 1., to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, a jeżeli dodatkowo wyznaczy dziedzinę funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający obliczy pochodną funkcji P z błędem rachunkowym i otrzyma jako P′ funkcję liniową albo funkcję kwadratową o ujemnym wyróżniku Δ lub wyróżniku Δ równym 0, to może otrzymać punkty jedynie za I etap rozwiązania.
4. Jeżeli zdający poprawnie wyznaczy pochodną P′ i współrzędne punktu C, ale nie poda poprawnego uzasadnienia, dotyczącego istnienia największej wartości funkcji P dla obliczonych współrzędnych, to może otrzymać co najwyżej 5 punktów.
Komentarz. Trapez jest równoramienny, stąd z symetrii względem osi Oy: jeśli C = (x, y), to D = (-x, y). Wysokość trapezu to dla −2 < x < 0.