Zadanie 16, matura maj 2016, matematyka rozszerzona

7 pktobliczeniowetrudne 25%Maj 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

7 punktów

Parabola o równaniu y=2−12x2y = 2 - \frac{1}{2}x^2 przecina oś Ox układu współrzędnych w punktach A = (−2, 0) i B = (2, 0). Rozpatrujemy wszystkie trapezy równoramienne ABCD, których dłuższą podstawą jest odcinek AB, a końce C i D krótszej podstawy leżą na paraboli (zobacz rysunek).

parabola w układzie współrzędnych i wpisany pod nią trapez równoramienny ABCD o podstawie AB na osi OxPowiększ
parabola w układzie współrzędnych i wpisany pod nią trapez równoramienny ABCD o podstawie AB na osi Ox

Wyznacz pole trapezu ABCD w zależności od pierwszej współrzędnej wierzchołka C. Oblicz współrzędne wierzchołka C tego z rozpatrywanych trapezów, którego pole jest największe.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: P(x)=4+2x−x2−12x3P(x) = 4 + 2x - x^2 - \frac{1}{2}x^3 dla 0 < x < 2; C=(23,169)C = \left(\frac{2}{3}, \frac{16}{9}\right).

Rozwiązanie

Niech C = (x, y) będzie wierzchołkiem trapezu ABCD. Wówczas C=(x,2−12x2)C = \left(x, 2 - \frac{1}{2}x^2\right), gdzie 0 < x < 2. Ponieważ ∣AB∣ = 4, ∣CD∣ = 2x, a wysokość trapezu jest równa h=2−12x2h = 2 - \frac{1}{2}x^2, więc pole P tego trapezu określone jest wzorem

P(x)=4+2x2⋅(2−12x2)=(x+2)⋅12(4−x2)=12(8+4x−2x2−x3)=4+2x−x2−12x3P(x) = \frac{4 + 2x}{2} \cdot \left(2 - \frac{1}{2}x^2\right) = (x + 2) \cdot \frac{1}{2}(4 - x^2) = \frac{1}{2}(8 + 4x - 2x^2 - x^3) = 4 + 2x - x^2 - \frac{1}{2}x^3

dla każdej liczby rzeczywistej 0 < x < 2.

Pochodna funkcji P(x)=4+2x−x2−12x3P(x) = 4 + 2x - x^2 - \frac{1}{2}x^3 jest równa P′(x)=2−2x−32x2P'(x) = 2 - 2x - \frac{3}{2}x^2 dla x∈(0,2)x \in (0, 2).

Obliczamy miejsca zerowe pochodnej i badamy jej znak.

Ponieważ P′(x)=−32(x2+43x−43)=−32((x+23)2−169)=−32(x−23)(x+2)P'(x) = -\frac{3}{2}\left(x^2 + \frac{4}{3}x - \frac{4}{3}\right) = -\frac{3}{2}\left(\left(x + \frac{2}{3}\right)^2 - \frac{16}{9}\right) = -\frac{3}{2}\left(x - \frac{2}{3}\right)(x + 2) oraz −32(x+2)<0-\frac{3}{2}(x + 2) < 0 dla każdego x∈(0,2)x \in (0, 2), więc:

P′(x) = 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x=23x = \frac{2}{3},

P′(x) > 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x−23<0x - \frac{2}{3} < 0 i x∈(0,2)x \in (0, 2), czyli dla x∈(0,23)x \in \left(0, \frac{2}{3}\right),

P′(x) < 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x−23>0x - \frac{2}{3} > 0 i x∈(0,2)x \in (0, 2), czyli dla x∈(23,2)x \in \left(\frac{2}{3}, 2\right).

Zatem w przedziale (0,23⟩\left(0, \frac{2}{3}\right\rangle funkcja P jest rosnąca, w przedziale ⟨23,2)\left\langle \frac{2}{3}, 2\right) jest malejąca, a w punkcie x=23x = \frac{2}{3} osiąga maksimum. Jeżeli x=23x = \frac{2}{3}, to C=(23,2−12⋅(23)2)=(23,169)C = \left(\frac{2}{3}, 2 - \frac{1}{2} \cdot \left(\frac{2}{3}\right)^2\right) = \left(\frac{2}{3}, \frac{16}{9}\right).

Uwaga:

Zdający może zauważyć, że z nierówności dla średniej arytmetycznej i średniej geometrycznej wynika, że dla x∈(0,2)x \in (0, 2) iloczyn

(x+2)(4−x2)=(x+2)(x+2)(2−x)=4(x2+1)(x2+1)(2−x)(x + 2)(4 - x^2) = (x + 2)(x + 2)(2 - x) = 4\left(\frac{x}{2} + 1\right)\left(\frac{x}{2} + 1\right)(2 - x)

przyjmuje największą wartość równą

4(x2+1+x2+1+2−x3)3=4⋅(43)34\left(\frac{\frac{x}{2} + 1 + \frac{x}{2} + 1 + 2 - x}{3}\right)^3 = 4 \cdot \left(\frac{4}{3}\right)^3, gdy x2+1=2−x\frac{x}{2} + 1 = 2 - x, czyli dla x=23x = \frac{2}{3}.

Takie rozumowanie zastępuje drugi etap rozwiązania.

Schemat punktowania

Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.

• Pierwszy etap składa się z trzech części:

a) zapisanie długości podstawy CD i wysokości trapezu ABCD w zależności od zmiennej x: ∣CD∣ = 2x, h=2−12x2h = 2 - \frac{1}{2}x^2,

b) zapisanie pola trapezu ABCD jako funkcji zmiennej x: P(x)=4+2x2⋅(2−12x2)P(x) = \frac{4 + 2x}{2} \cdot \left(2 - \frac{1}{2}x^2\right) lub P(x)=4+2x−x2−12x3P(x) = 4 + 2x - x^2 - \frac{1}{2}x^3,

c) określenie dziedziny funkcji P: (0, 2).

Za każdą część tego etapu zdający otrzymuje po 1 punkcie, przy czym, jeżeli zdający od razu zapisze poprawnie pole trapezu w zależności od jednej zmiennej, to otrzymuje punkt za część a) i punkt za część b).

• Drugi etap składa się z trzech części:

a) wyznaczenie pochodnej funkcji wielomianowej f(x)=4+2x−x2−12x3f(x) = 4 + 2x - x^2 - \frac{1}{2}x^3: f′(x)=2−2x−32x2f'(x) = 2 - 2x - \frac{3}{2}x^2,

b) obliczenie miejsc zerowych pochodnej funkcji P: x=23x = \frac{2}{3} lub pochodnej funkcji f: x = −2, x=23x = \frac{2}{3},

c) zbadanie znaku pochodnej funkcji P i uzasadnienie, że dla x=23x = \frac{2}{3} funkcja P osiąga wartość największą.

Uwaga:

Znak pochodnej zdający może zaznaczyć w inny sposób, np. na rysunku szkicując krzywą zbliżoną do wykresu pochodnej.

• Trzeci etap.

Obliczenie współrzędnych wierzchołka C tego z rozpatrywanych trapezów, którego pole jest największe: C=(23,169)C = \left(\frac{2}{3}, \frac{16}{9}\right).

Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający zapisze pole trapezu P z pominięciem czynnika 12\frac{1}{2}, we wzorze na pole trapezu, lub z błędem rachunkowym, to może otrzymać co najwyżej 6 punktów.

2. Jeżeli zdający zapisze pole trapezu P z błędem rzeczowym, innym niż opisany w uwadze 1., to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, a jeżeli dodatkowo wyznaczy dziedzinę funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

3. Jeżeli zdający obliczy pochodną funkcji P z błędem rachunkowym i otrzyma jako P′ funkcję liniową albo funkcję kwadratową o ujemnym wyróżniku Δ lub wyróżniku Δ równym 0, to może otrzymać punkty jedynie za I etap rozwiązania.

4. Jeżeli zdający poprawnie wyznaczy pochodną P′ i współrzędne punktu C, ale nie poda poprawnego uzasadnienia, dotyczącego istnienia największej wartości funkcji P dla obliczonych współrzędnych, to może otrzymać co najwyżej 5 punktów.

Komentarz. Trapez jest równoramienny, stąd z symetrii względem osi Oy: jeśli C = (x, y), to D = (-x, y). Wysokość trapezu to ∣y∣=∣12x2−2∣=2−12x2|y| = |\frac{1}{2}x^2 - 2| = 2 - \frac{1}{2}x^2 dla −2 < x < 0.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.